02 јанСреќна нова година

FUNNY CATS SING NEW YEARS

Среќна нова година до сите блогери и честита нова блогерска платформа!

03 јанМое гледање на распадот на Југославија

Постот е проба да видам како ќе оди на оваа платформа постирањето,па да не биде за џабе пишувањето имате еден линк за книгата

“Моето видување на распадот на Југославија” од Вељко Кадиевич последниот Југословенски командант на Генералштабот на ЈНА!

http://uploaded.to/file/9nnlw1

30 јанНовинарите-политиката-олигархијата-Бранко -Власта

Никогаш не ми се допаѓале нарачани политички емисии,или порачани текстови по дневните весници од нашите “независни” новинари.А кај нас веќе одамна се издвоија да речиме две групи на новинари кои работат за интересите на две политички групи!Од една страна Миленко,Јанко,Томич,Латас, … од друга страна Геровски,Ризаов,Кабранов,Борјан…Тука се и типовите како Младенов(читај Љубчо) од Фокус и.т.н …Апсолутно не се за гледање,читање уште помалку за верување дури и да си следбеник и подржувач на една од опциите кои ја протежираат.Една од тв емисиите кои одсекогаш ми бодела очи  е “Во Центар” со Васко Ефтов и ретко ја гледам.Не се навраќам на неговите мотиви за истата емисија ,вечерва само сакав да пишам за една информација од неговата последна емисија за македонската олигархија која ја пренесе Мирка Велинова.

Според изјаватa на некојси шеф на биро на Европска полиција името не го запомнив од Македонија во времето на Транзиција биле изнесени ни помалку ни повеќе околу 17 милијарди марки,со неговиот заклучок е дека со тие пари Македонија во такви околности и со овој број на население сега ќе беше на рамниште на живеење со Холандија.И целата емисија се вртеше околу приватизацијатана топ 10 и повеќе олигарски фирми ,како фирмите Македонија Табак,Фершпед,Скопска пивара,Европа,Скопски пазар,Жито Лукс,Комерцијална Банка,Стопанска банка,Цементарница,Железара,бивши Зоил,Макпетрол,Јукан…Или имњата на нивните газди или директори Штерјо Наков,Данчо Шутурков,Симевски,Свето Јаневски,Хари Костов,Јане Миљовски,Мичо Јорданов ,Антонио Пешев,и.т.н сите бивши комунисти исклучиво луѓе од врхушката на левата опција кој и после распадот на државните фирми кои ги воделе станаа идните капиталистичи газди и директори.Што е заклучокот од   целата работа!Која е врската помеѓу посочените 17 милјарди марки,и гореспомантите имиња и денешната состојба во Македонија!

За мене директно а за голем дел од учесниците во емисијата завиткано и индиректно вклучуваќи го и авторот Васко Ефтов само една и единствена…БРАНКО ЦРВЕНКОВСКИ!!!

Анализирајќи ја  појавата на Бранко во политиката  а со тоа и политичка  кариера , нужно  доаѓаме до следниот заклучок: Црвенковски за цело време од неговиот почеток преку политичкиот ангажман никогаш не се обидел ниту  остварил програма, не оживотворил некаква политичка идеја.

Дали паметите дека некогаш нешто направил, изградил, промовирал, остварил?А сигурно памтите дека без трошка одговорност преживеа како премиер два атентата на македонски шеф на држава. Обата неистражени, неразјаснети, неосветлени. И не само што неговата кариера продолжи мирно да тече туку под негова заштита се најдоа сите одговорни лица.

Со фразите Ќе ве згазам како шлепер жаба одсекогаш оставал впечаток само на арогантен и самобендисан политичар.

За него само другите биле и се секогаш виновни!

Тој всушност никогаш вистински незнаел да критикувал, туку знаел само да дисквалификува, арбитрира и апсолутно никогаш не дозволува да биде прашан што тој лично нуди како алтернатива

Дефинитвно Црвенковски беше и сеуште е во политиката само за да владее, односно да има моќ над луѓето Секогаш преку сопствените инсталации во системот со концентрирањето на финансиска моќ кај своите луѓе како олигарсите и институциите, само како единствена можност да остварува моќ.

Денес Тој го компромитира и Уставниот суд

Дури и се обидува Македонија да добива лоши оцени за своите државни перформанси додека не е на власт неговата партија.

Имено, според сите досегашни негови потези,  би можеле да видеме дека владеењето преку моќ всушност  е политиката во која тој верува.. Просто патетично и толку недостојно…и крајно лошо за Македонија!

За да не биде постот кавалификуван како едностран и политички,само ќе напоменам дека многу работи од владеењето на оваа сегашна политичка гарнитура не ми се допаѓа!На пример кадровската политика,премногу погрешни луѓе на погрешни позиции,веќе видливиот криминал кај одредени структури,слабите економски резултати,многу промашени тендери и проекти,бавно менување на остатоците од катастрофалното владеење на бившите власти ,големата селективност и непотизам…

И сега кога имаме ваква власт каква што имаме а од друга страна опозиција која ја води таков Бранко Црвенковски кој е нашиот избор!?

Опозиција што ја води Бранко посебно таков Бранко ,никогаш неможе да биде мојот избор .Власта ваква каква што е заслужува критики и  има уште две години да се поправи,да ги поправи своите грешки а и да покаже резултати…Инаку и таа ќе биде далеку од мојот избор!

08 марВие сте инспирација

Бидете здрави и живи,секогаш радосни убави и мили.Бидеќи сте наша инспирација за љубов,потомство и “живот” секако заслужувате многу повеќе од еден ден во годината…

Среќен 8-ми Март и ве поздравувам со една прекраса песна

Have You Ever Really Loved A Woman

YouTube Preview Image

11 апрнајпознатите изреки на светот

Дел од најпознатите изреки ,кои го променија светот!

Не прави ништо на другите,што не сакаш тебе да ти го направат.
-Конфучие (551-479 пр.Хр.)
Знам дека ништо не знам.
-Сократ(470-399пр.Хр)
Човекот е мерка за сите работи.
-Питагора (490-420 п.Хр)
Пронајдов(Eureka!)
-Архимед (287-212 пр.Хр)
Мил ми е Платон но помила ми е вистината.
-Аристотел(384-322 пр.Хр.)
Не чепкајте ги моите кругови.(Noli turbare circulos meos.)
-Архимед(287-212 пр.Хр)
Ханибал пред вратите на (Рим)!(Hanibal ante (ad) portas.)
Историјата е учителка на животот!(Historia est magistra vitae.)

-Марко Тулије Цицерон(106-43 пр.Хр.)
Коцката е фрлена!(Alea iacta est.)
Дојдов ,видов ,победив!(Veni,vidi,vici.)
Зар и ти сине, Бруте.(Et tu (quoque),Brute mi fili?)

-Гај Јулие Цезар(102-44 пр.Хр)
Јас сум патот,вистината и животот!(Ego sum via et veritas et vita.
-Исус Христос
Каде одиш господине?(Quo vadis ,domine?)
Св.Петар
Каков уметник умира со мене!(Qualis artifex pereo)
-Нерон(37-68)
Здраво Цезаре,те поздравуваат оние кои што ќе умрат!(Ave Caesar,morituri te salutant).
Подели и владеј!(Divide et impera)

-Латинска изрека
Моли и работи(Ora et labora)
-правило на Бенедиктинскиот ред
Јас сум граѓанин на светот,познат на сите и за сите странец!(I am a citizen of the world,known to all and to all a stranger.)
-Еразмо Ротердамски(1469-1536)
Чија е земјата ,негова е и верата!(Cuius regio,eius religio)
-Аугсбуршки верски мир(1555)
Целта ги оправдува средствата!(Finis santificat media)
-Николо Макиавели(1469-1527)
Сепак се врти.(Eppur si muove)
-Галилео Галилеј(1564-1642)
Мислам ,значи постојам!(Cogito, ergo sum.)
-Рене Декарт
Државата,тоа сум јас!(L’etat c’est moi.)
-Луј 14(1638-1715)
Англија ,мајка на парламентот!(England is the mother of parliaments.)
-Џон Брајт(1811-1889)
Кога би го немало бог,треба да го измислиме!
-Волтер(1694-1778)
Звезденото небо над мене и моралните закони во мене.
-Имануел Кант(1724-1804)
Сите луѓе се родени еднакви.(All men are created equal)
-Томас Џеферсон(1743-1826)
Слобода,еднаквост,братство или смрт.(Liberte,egalite,fraternite,ou la mort!)
-Мото на Француската револуција(1789)
Јас не сум наследник на Луј 16 ,туку на Карло Велики!
-Наполеон Бонапарта(1769-1821)
Народната влада,од народот ,за народот!(Goverment of the people,by the people,for the people.)
-Абрахам Линколн(1809-1865)
Пролетери на сите земји обединете се!
-Карл Маркс(1818-1883),Фридрих Енгелс(1820-1895)
Религијата е опиум за народот.
-Карл Маркс(1818-1883)
Бог е мртов!(Gott ist tot)
-Фридрих Ниче(1844-1900)
Смртта на еден човек е трагедија ,на милиони е статистика!
-Сталин(1879-1953)
Работата ослободува!(Arbeit mach frei.)
-натпис на влезот на германските концентрациони логори
Не можам да ви понудам ништо освен крв,напор,пот и солзи.
(I have nothing to offer but blood,toil,sweat and tears.)

-Винстон Черчил(1874-1965)
Да сум.Јас сум и муслиман,и христијанин,и будист и евреин!
(Yes i am,iam also muslim,a christian,a buddhist,and a Jew.)

Махатма Ганди(1879-1948)
Постојат само две бесконечни работи:вселената и човековата глупост…но за вселената не сум потполно сигурен!
(Two tings are infinite:the universe and the human stupidity;and i am not sure about the universe)

-Алберт Ајнштањ(1879-1955)
Човекот е осуден да биде слободен.
-Жан Пол Сартр(1905-1980)
Не прашувајте што вашата земја може да направи за вас,прашувајте што вие можете да направите за вашата земја!
(Ask not what your country can do for you,ask what you can do for your county).
Ich bin ein Berliner!

-Џон Кенеди(1917-1963)
Јас имам сон!(I have a dream!)
-Мартин Лутер Кинг(1929-1968)
Ова е мал чекор за човекот но голем за човештвото!(That’s one small step for a man,one giant leap for mankind)
-Нил Амстронг(1930-
Водете Љубов а не војна!(Make love ,not war)
-Џон Ленон(1940-1980)
Големиот брат ве геда!(Big brother is watching you)
-Џорџ Орвел(1903-1950)
Светот е глобално село(The world as a global village)
-Marshall McLuhan(1918-1980)

05 мајЛогичен заклучок од дипломатскиот пораз

Денес според информациите на медиумите Македонија изгуби уште една дипломатска  битка во зачувувањето на уставното име.Македонија ја изгуби битката со Грција во Советот на Европа. Три различни извори од оваа институција велат дека претседавањето на земјава ќе биде именувано како “Претседателство на Поранешната Југословенска Република Македонија“. Нема да се користи придавката “македонско“ пред именувањето на претседателството, бидејќи од ваквото име не можело да се изведе придавка.

И сега поставувам прашање до сите тие кои упорно и без трошка срам и достоинство не мафтаат и неубедуваат дека нема да се промени  Македонскиот идентитет ако го промениме нашето уставно име и  ја додадеме придавката Северна пред Македонија(каква придавка од тоа име може ,баш ме интересира  да се произведе)дали можат да извлечат логичен заклучок од денешниот пример!

Ако повторно не мафтаат и на исти начин се глупираат со своите недоквакани тези и теории ,а не го гледаат очигледното тогаш оправдано го носат називот предавници!

17 сепЕве кој не сака :)

Во Србија ќе се патува само со лична карта?
http://www.makfax.com.mk/#116330
Србија било -Србија ќе си остани! :)

17 сепКој беше Ванчо Михајлов-цел фељтон

Значи ви пренесов на два пати делови од фељтонот еден за Тодор Александров а еден за погледот на Стојан Христов за Ванчо Михајлов.И за да нема цензура од мене :) ,а и да го имам како комплетен во архивата на овој блог ви го пренесувам целиот фељтон од Виктор Цветаноски “Кој беше Ванчо Мхајлов “преземен од австралиско македонскиот неделник.
Па имате баѓии за читање
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (1)
Chovekot koj e povrzan samo so krv
Za vreme na ednodeceniskata crna serija od ubistva i krvavi progoni, Mihajlov go pretvori makedonskoto revolucionerno oruzhje vo servis za terorizam
Pishuva: Viktor Cvetanoski

So najavite za otvoranje muzej na makedonskata revolucionerna borba i postavuvanje na negova vosochna figura, Ivan (Vancho) Mihajlov odnovo ja branuva makedonskata javnost. Mnogumina so pravo go postavuvaat prashanjeto – dali toj treba da se najde na isto mesto so Goce Delchev, Dame Gruev, Jane Sandanski i so nekoi od negovite zhrtvi, poznati makedonski revolucioneri, osobeno ako se znae deka toj dosega vazheshe za crna ovca vo makedonskata istorija.
So shto toj, vsushnost, go zadolzhi makedonskiot narod, makedonskata nacija i drzhava? Kakva e negovata uloga vo nasheto minato, po shto treba da go pametime? Dali da se slavi negovoto ime i delo ili, pak, da se frli na bunishteto na istorijata i zasekogash da se zaboravi, kako shto baraat nekoi.
Za Mihajlov ponaglaseno pochna da se govori pred povekje od petnaesetina godini koga makedonski gragjani, negovi istomislenici i privrzanici shto smetaat deka se Bugari, formiraa zdruzhenie Radko (negov psevdonim) i najavija prodolzhuvanje na negovoto delo, tvrdejkji deka Makedoncite se Bugari. Na Mihajlov sekoja godina ne potsetuvaa i panihidite na Mara Buneva i na Vlado Chernozemski na koi se viorea bugarski znaminja. Za da im oddadat pochit, od Sofija doagjaa i sinovi, kjerki i vnuci na onie shto po naredba na Mihajlov likvidiraa vidni makedonski dejci, a vo prvite godini mozhea da se zabelezhat i vrvni makedonski rakovoditeli. Ne treba da se ima nikakvi iluzii – Mara Buneva i Vlado Chernozemski bea teroristi i slepo gi ispolnuvaa naredbite na Mihajlov i ubivaa vo imeto na Makedonija, naselena so makedonski Bugari, kakva shto toj ja zamisluvashe.
Akademik Gane Todorovski nema nikakvi dilemi koga veli deka makedonskoto potomstvo treba da se zapoznae so deloto na Ivan Mihajlov, zashto toj e rozhba na makedonskata grutka zemja. “Ne kolku da go saka ili da go mrazi, da go zhali i osuduva, kolku za da ne se oslobodi prostor za niknuvanje negov duplikat, kolku za da se znae deka sme ti imale i vakvi svoi pretstavnici”. Spored nego, Mihajlov e politichki avanturist, koj na slavnata i znamenita VMRO i’ iznalepil mnogu grdi i shtetni predznaci i prefiksi, a poradi negovata etnichka probugarska opredelba, toj e kooptiran vo bugarskiot Panteon na narodozasluzhnici.
“Po ubistvoto na Todor Aleksandrov na 31 avgust 1924 godina, toj se samoproglasuva za negov naslednik, za apsoluten vodach na VMRO. Tie godini toj ja fizionomira VMRO vo teroristichki institut, chija osnovna dejnost e likvidacija na politichkite protivnici i sozdavanje drzhava vo drzhava vo ramkite na Bugarija, vreme za koe kritichki kje se osvrnat niza stranski avtori. Uspeva da go obezglavi makedonskoto revolucionerno dvizhenje, sistemno ubivajkji gi svoite protivnici i antipatii: Gjorche Petrov, Dimo Hadzhi Dimov, Arsenij Jovkov, Slavcho Kovachev, Todor Chopov, grupata serchani… Negovata sopruga Mencha (Melpomeni) Karnichu go ubiva lichno Todor Panica vo Viena”, objasnuva akademik Todorovski, podvlekuvajkji deka Mihajlov za vreme na ednodeceniskata crna serija od ubistva i krvavi progoni, makedonskoto revolucionerno oruzhje go pretvoril vo servis za terorizam.
Spored Todorovski, bugarskite mentori vo Sofija veshto i pakosno tragichno mu go izrezhirale negovoto zhivotno finale i deka toj e makedonski nacionalen predavnik shto ne ja priznava makedonskata drzhava i nacija. Negovite pobliski privrzanici i sledbenici se istoriski gubitnici. Tie se porazeni od idejata i od akciite na makedonizmot, koj docheka istoriski triumf kon krajot na Vtorata svetska vojna so ASNOM i so formiranjeto na Republika Makedonija vo ramkite na SFRJ i deka Mihajlov se stavil na stranata na regresot vo vremeto na golemata istoriska presmetka megju dobroto i zloto vo tekot na 20 vek. Poznatiot akademik veli deka ideologijata na Mihajlov e najtragichnoto istorisko razminuvanje so spasonosnata realnost na makedonskata ideja za nacionalna samobitnost i deka taa e daleku od izvornite sushtini na makedonskata duhovna i bitova tradicija.
“Mrtviot Ivan Mihajlov treba da bide zashtiten od zhivata makedonska segashnost kako nejzin mrtov horizont. Za da znae i za da veruva makedonskoto potomstvo deka i drzhavata i nacijata se zhivi istoriski procesi vo koi tokmu Ivan Mihajlov nishto ne vnel i ne prilozhil, bidejkji dolgo i dolgo bil samo zhiv mrtovec. Samo toa i nishto drugo!… Tokmu zatoa shto ni e opachina, toj Ivan Mihajlov e nash. Oti ne biduva lice bez opachina”, zakluchuva Todorovski.
Akademik Ivan Katardzhiev istaknuva deka pred povekje godini vo makedonskata javnost odredeni sili prilichno agresivno ja forsirale potrebata od revizija na dosegashnite oceni na makedonskata istoriografija za lichnostite i delata na Todor Aleksandrov i na Ivan Mihajlov, kako i na avtonomistichkata VMRO. “Sekako, ne e potrebno golemo umuvanje za da se sfati deka vo sluchajov stanuva zbor za gruba politizacija, chija cel e ne samo da se otfrlat negativnite oceni za mestoto i deloto na Mihajlov vo makedonskoto nacionalno revolucionerno dvizhenje vo periodot po Prvata svetska vojna, tuku da se otvori proces na kompletna revizija na rezultatite na makedonskata nauka za formiranjeto, razvojot i afirmacijata na makedonskiot nacionalen identitet, za postoenjeto na makedonskata nacija na Balkanot”, podvlekuva toj.
Spored Katardzhiev, argumentacijata so koja nastapuvale retkite privrzanici na ovie gledishta se bazirala na parolata “nezavisna samostojna obedineta Makedonija” za koja se zalagale Aleksandrov i Mihajlov. “Nastojuvanjata da se objasnat rabotite na nachin kako shto go pravat toa privrzanicite na ova gledishte, ima svoe opravduvanje pod uslov da se ignorira postoenjeto na makedonskiot nacionalen subjektivitet t.e. dokolku se ignorira nacionalniot karakter na makedonskata drzhava”, veli toj, naglasuvajkji deka i Aleksandrov i Mihajlov sebesi se smetale za Bugari i ne priznavale postoenje na makedonska nacija.
D-r Vlado Popovski podvlekuva deka vo dzhumajskite, sofiskite i vo drugite masakri niz Bugarija, koi bile inspirirani i podgotveni od Vancho Mihajlov i od bugarskite ministri V’lkov i Rusev, bila zgromena i pogrebena levata opcija na makedonskoto dvizhenje i na VMRO i deka VMRO, duri po ubistvoto na Todor Aleksandrov i na tie pogromi, e turnata vo zagrabot na bugarskata politika i na bugarskite pridvorski i vladini krugovi. “Bugarski centri vekje nekolku godini imale potreba da se presmetaat so se’ pomasovniot lev politichki blok vo makedonskoto dvizhenje, koj radikalno i’ svrtel grb na bugarskata politika kon Makedonija i im se sprotivstavil na bugarskata vlada i na drugite drzhavni centri”, veli Popovski, naglasuvajkji deka po tragichnite septemvriski nastani bile obezglaveni tri makedonski organizacii – VMRO, Ilindenska i Federativna, a Vancho Mihajlov, Aleksandar Protogerov i nivnite bliski privrzanici bile samo instrument na bugarskiot dvor i vlada.
D-r Zoran Todorovski, koj podolgo vreme go istrazhuva ovoj period od makedonskata istorija tvrdi deka ubistvoto na Todor Aleksandrov bilo izvrsheno spored scenario na Ivan Mihajlov i na voeniot vrv na Bugarija. “Deka zad likvidacijata na Aleksandrov stoi Mihajlov, upatuvaat mnogu fakti i soznanija do koi dojdov chitajkji gi napisite i spomenite okolu ubistvoto i vrshejkji rekonstrukcija na ovoj krvav nastan. Smetam deka neposreden organizator na ubistvoto e tokmu toj zaedno so bugarskiot dvor, potochno ministerot na vojskata Ivan V’lkov. Kako sekretar na avtomistichkata VMRO na Todor Aleksandrov, Mihajlov gi drzheshe kontaktite so V’lkov, koj, pak, gi znaeshe site tajni i konspiracii na organizacijata”, veli toj.
Za dejstvuvanjeto na Mihajlov ima mnogu dokumenti, mnogu spomeni i sekjavanja na direktnite akteri na makedonskata drama, koi na izvesen nachin go rasvetluvaat toj period na nasheto krvavo minato. Najobemni i najvpechatlivi se spomenite na Ivan Mihajlov, koi so decenii so negovata ekipa gi podgotvuvashe vo Rim, za vreme na dolgiot emigrantski zhivot. Vsushnost, toj imashe i najmnogu vreme, zashto gi nadzhivea site makedonski revolucioneri shto ne uspea da gi likvidira. Pochina posleden na 94 godini, vo 1990 godina vo Rim. Site spomeni, kako vprochem, i site sekjavanja se subjektivni, vo niv se glorificira sopstvenata uloga, a se minimizira ulogata na protivnikot vo opredeleni nastan, no, sepak, tie frlaat izvesna svetlina. Kje se obideme da preneseme nekoi od niv – shto pishuva Mihajlov, a shto negovite protivnici za periodot na najgolemite makedonski bratoubistva…
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (2)
Nikogash ne stapna vo Makedonija!
Vancho Mihajlov, roden vo shtipsko Novo Selo, se shkoluval vo egzarhiski uchilishta, zavrshil srpska gimnazija vo Skopje, a studiral pravo vo Sofija
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Koj e Ivan Mihajlov chie ime se povrzuva so temnite petna na makedonskoto minato? Koj e chovekot koj od pochetokot na dvaesettite godini dejstvuval spored svoi pravila vo makedonskata revolucionerna borba? Za kakva Makedonija se borel toj?
Mihajlov e roden vo 1896 godina, vo shtipsko Novo Selo od kade shto poteknuvaat mnogumina poznati Makedonci, koi na eden ili na drug nachin ja kroele makedonskata sudbinata. Najprvo uchel vo egzarhiskoto uchilishte vo svoeto rodno mesto, a vo 1907 godina tatkoto Mihail (Mishe) Gavrilov zaedno so nego prebegal vo Bugarija. Ottamu, povtorno se vratil vo Shtip po proglasuvanjeto na Hurietot na Mladoturskata revolucija, kade shto go prodolzhil shkoluvanjeto. Se shkoluval i vo bugarsko, i vo tursko i vo srpsko uchilishte. Tri godini uchel vo poznatata bugarska Egzarhiska gimnazija vo Solun, a po Balkanskite vojni i okupacijata na Makedonija od Srbite go dooformil srednoto obrazovanie vo srpskata gimnazija vo Skopje.
Za vreme na Prvata svetska vojna, koga Makedonija bila okupirana od bugarskata vojska, tri godini rabotel kako sekretar-blagajnik vo opshtinata vo Shtip. Vo 1918 godina bil regrutiran vo bugarskata armija, a po nejzinata kapitulacija stasal vo Sofija, kade shto se zapishal na Pravniot fakultet. Vo 1919 godina, po formiranjeto na avtonomistichkata VMRO, mu stanal sekretar na Todor Aleksandrov.
“Po otkrivanjeto na sorabotkata na Todor Aleksandrov so pretstavnicite na sovetska Rusija, pominuva kaj negovite neprijateli od kampot na aktuelnata bugarska vlast. Tesno sorabotuval so ministri na bugarskata vlada, osobeno so generalot Ivan V’lkov i drugi. Uchestvuval vo podgotovkite za likvidiranje na Aleksandrov, na demokratskite sili vo VMRO od redovite na sandanistite, vo pirinskiot del na Makedonija, kako i na nekoi istaknati makedonski komunisti, megju koi i na Dimo Hadzhi Dimov”, pishuva akademik Katardzhiev, vo predgovorot na knigata na Mihajlov – Po trnliviot pat na makedonskoto osloboditelno delo.
Kampanjata na ubivanje na kadrite na makedonskoto nacionalno dvizhenje shto ja zapochnal Mihajlov vo Gorna Dzhumaja (deneshen Blagoevgrad) po ubistvoto na Aleksandrov zafatila shiroki razmeri i traela se’ do 1934 godina koga vo Bugarija bil izvrshen prevrat, a negovata VMRO zabraneta. Povekjetemina likvidirani gi proglasuval za zagovornici vo ubistvoto na Aleksandrov, iako ovoj nemal dobro mislenje za nego. Toa najdobro mozhe da se vidi od edno pismo shto mu go ispratil edna godina pred smrtta. Vo nego, Aleksandrov mu zabelezhuva deka e rasean i go obvinuva deka mu gi otvoral pismata. Bara da stavi red na rashodite i da pravi ekonomija na narodnite pari: “Da ne se rashetuvash chesto so avtomobil i pajton i da ne se vrtkash vo ‘Alkazar’ i drugi slichni kafeani (bliski lica do organizacijata govorele za tebe: ‘Toj shto ne stapnuva na noze’… ili ‘Toj shto ne sleguva od avtomobil ili pajton’…)”, kje mu napishe Aleksandrov. Istovremeno, insistira da go sredi prashanjeto so parite so Kiril Prlichev i Georgi Bazhdarov i da pravat ekonomii so niv, potsetuvajkji go deka se shirele glasovi od nivnite bliski, deka fatil losh pat, pa poradi toa se plashi deka kje se orezili sebe si, a i Organizacijata i lichno nego. Aleksandrov bara Mihajlov da vnimava da ne gi ostava nezavrsheni najvazhnite raboti i da obrnuva pogolemo vnimanie na opshtestvenoto mislenje i da go soobrazuva svojot zhivot so polozhbata koja ja zazema vo VMRO.
Pred da pobegne vo Turcija, Mihajlov deset godini od Pirinska Makedonija sozdal svoe carstvo i stanal neprikosnoven gospodar i neodminliva lichnost vo politikata na togashniot bugarski premier, resenchanecot Andrej Ljapchev, koj mu dozvoluval da pravi shto saka.
Ivan Mihajlov vo emigracija zhiveel sheesetina godina. Po begstvoto vo 1934 godina, vo Turcija ostanal chetiri godini, a ottamu zaminal vo Polska, kade shto se zadrzhal se’ do napadot na Germanija vo 1939 godina koga se prefrlil vo Zagreb. Celi tri godini za vreme na vojnata bil gostin na ustashkiot poglavar Ante Pavelikj. Vo Makedonija nikogash ne vlegol, nikogash nema da obleche komitska obleka, nema da zeme pushka v raka i nema da vleze so cheta vo Vardarskiot del na Makedonija, kako shto go pravele toa negovite prethodnici. Site naredbi za likvidacii kje gi dava od kancelarija. Edinstveno vo Skopje kje go donesat Germancite pri krajot na 1944 godina za da formira makedonska drzhava pod niven protektorat. Koga videl deka nema nikakva poddrshka megju narodot, so avion bil prefrlen vo Avstrija, kade shto dolgo vreme se kriel zaedno so svojata sopruga, za konechno da se prefrli vo Italija i tamu da ostane do krajot na svojot zhivot. Pochina vo Rim vo 1990 godina na 94-godishna vozrast.
Akademik Gane Todorovski veli deka vanchovistichkata ideja kako importirana ideologija se zarodila vo zdodevnite emigrantski denovi i taa nema nikakva vrska so izvornite sushtini na makedonskata duhovna i bitova tradicija. “Sam, ochajno sam i podisplashen i podizguben srede vitlavicite na otreznuvachko vreme, bez mozhnost realno da korespondira so zdravite sili na svoeto vreme i na svojata rodnokrajna sredina, toj, Ivan Mihajlov samiot i si presudi na site svoi neuspesi i nevoli… Samiot fakt shto ovoj nash nesuden naroden predvodnik, nad sedumdeset godini kje talka po pobliska i podalechna tugjina za da ja gradi nadvor od Makedonija mechtata za makedonska srekja, nema nikakva praktichna osnova!”, pishuva Todorovski vo predgovorot na knigata Stogodishna segashnost na Veroljub Andonovski.
Dodeka e vo Rim, Mihajlov najgolema poddrshka, pred se’, finansiska, kje ima od Makedonskata patrioticheska organizacija (MPO) i od nekoi makedonski i bugarski emigranti od koi sozdal razgraneta agentura za da gi sledi sostojbite vo Makedonija. Eden period kje bide finansiran i od tajnite sluzhbi na Todor Zhivkov. Toa prvpat go otkri pred nekolku godini bivshiot politichki sovetnik na komunistichkiot lider na Bugarija, Kostadin Chakarov. Toj veli deka tie go finansirale Mihajlov, zashto bil rozhba na bugarskata kauza! Spored nego, togashnata Drzhavna sluzhba za bezbednost na Bugarija prva go pobarala Mihajlov vo Rim, sakajkji da dojde do dokumentacijata shto ja poseduval. Vo 1975 godina bila povedena akcija za sobiranje dokumenti i arhivski materijali. Togash vospostavile kontakt i so lugje na Mihajlov, koj kako shto objasnuva, dal mnogu za bugarskata kauza. Chakarov veli deka Mihajlov go pomagale najmalku shest godini, od 1975 godina, pa se’ do 1982-83 godina.
Po tvrdenjata na Chakarov deka Mihajlov bil finansiran od tajnite sluzhbi na Todor Zhivkov, reagiraa pretstavnici na Makedonskata patriotska organizacija. Tie velat deka toj se izdrzhuval od dobrovolni prilozi na makedonski iselenici. Georgi Mladenov, eden od liderite na ovaa probugarska organizacija, izjavi deka Mihajlov celo vreme dodeka bil vo Rim dobival opredelena plata. So pari na dobrovolni dariteli vo centarot na Toronto, Kanada, bil kupen golem imot, koj podocna bil prodaden poradi toa shto, kako shto veli, otkrile deka chovekot shto stopanisuval so nego bil agent na Titova Jugoslavija. Parite gi prefrlile vo Centralniot komitet na MPO vo SAD.
Od kamatite na tie pari Mihajlov dobival plata, prvite dobrovolni prilozi za Mihajlov gi dal nekoj iselenik Pargov od okolinata na Solun. Spored Mladenov, dobrovolnite prilozi gi davale vozrasni iselenici koi vo SAD i vo Kanada zaminale po 1913 godina, koi poteknuvale od Makedonija i imale bugarsko samochuvstvo. “Prashanjeto beshe da ne go napushtime… Ushte vo tekot na avgust 1967 godina, Asen Avramov mi reche na zheleznichkata stanica vo Rim: “Gosho, kje te zamolam neshto: da ne go ostavite Radko (eden od psevdonimite na Mihajlov, ime shto go koristi makedonskoto zdruzhenie, n.z.), da ni se smeat lugjeto”, raskazhuva Mladenov, koj na makedonskata javnost i’ e poznat po skandalot na osnovachkoto sobranie na Zdruzhenieto Radko, koe pred desetina godini se odrzha vo hotelot Holidej in vo Skopje. Togash dve mladi momchinja vo znak na protest vo salata kade shto se odrzhuvashe sobranieto frlija dimni bombi. Od chlenovi na Radko beshe pretepan i makedonskiot novinar Spase Shuplinovski.
Za Mihajlov golemo interesiranje projavile i togashnite jugoslovenski sluzhbi, posebno bezbednosnite sili od Makedonija, koi ostvaruvale kontakti so nekoi lugje bliski do nego, megju drugoto, so namera da dojdat i do negovata ogromna dokumentacija. Se zboruva deka nekoi makedonski poeti i pisateli koi prestojuvale vo Rim sakale da go posetat, no gi odbil so obrazlozhenie deka ne mu se nivo za da gi primi.
Vo emigrantskite godini vo Rim, Mihajlov kje gi napishe i objavi chetirite toma Spomeni. Osven prviot, koja e avtobiografski i kratok, ostanatite se moshne obemni, so po 1.000 stranci. Podgotvil i petti tom, no dosega nikoj go nema izdadeno. Se zboruva deka ostavil ogromna arhiva koja, spored sigurni bugarski izvori, e prenesena vo Sofija.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (3)
Ubistvoto na Aleksandrov i Vartolomejskata nokj
Site se prostuvale od mrtviot Aleksandrov, a Mihajlov pravel planovi kako da gi kazni lugjeto shto presudil deka go ubile
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Ivan Mihajlov pekolnite planovi za likvidiranje na lugjeto za koi tvrdel deka stojat zad ubistvoto na Todor Aleksandrov, kje pochne da gi kroi ushte za vreme na negoviot pogreb. Spored ona shto go pishuva vo spomenite, za nego nema nikakvi dilemi deka glavni organizatori se Aleksandar Protogerov, chlen na CK na avtonomistichkata VMRO, Aleko Vasilev, prviot chovek na organizacijata vo Petrichkata oblast i potpolkovnikot Georgi Atanasov.
“Za vreme na pogrebot govorevme Prlichev i jas. Samo ednash ili dvapati dotogash imav proizneseno govor; vo toj moment celiot treperev i sakav otvoreno da kazham neshto pred grobot na Todor; sekakvo chuvstvo na pritesnuvanje beshe ischeznato vo mene. Tolku vistini mi bea jasni, tolku neshta mi visea na jazikot, shto trebaa da stanat opshto dostoinstvo. No, znaev deka vo toj moment nishto ne treba da bide izrecheno shto mozhe da go upropasti proektot shto vekje mi beshe skroen vo glavata. Edna mala greshka mozheshe da osueti se’ i togash bi doshlo do celosen haos i beskrajno likuvanje na protivnicite na Makedonija”, gi prenesuva toj svoite razmisluvanja koga se prostuvale od dotogashniot svoj lider.
Koga Protogerov, Vasilev i Atanasov se priblizhile do grobot, Mihajlov, kako shto veli, pomislil deka zasluzhuvaat site trojca ushte vo toj moment da bidat likvidirani. “No, sepak, mi beshe jasno deka vo toj sluchaj se’ kje zavrshi so megjusebno ubivanje tuka, pri shto bi se zamaglilo izvrshenoto zlostorstvo od protogerovci, a i mozhnosta za spasuvanje na dvizhenjeto od groznata opasnost shto mu se zakanuvashe”, istaknuva toj, kroejkji planovi kako da se presmeta so site onie shto mu stoele na patot za da go zazeme mestoto na Aleksandrov.
Prva negova misla bila kako site trojca – Protogerov, Vasilev i Atanasov da gi namami na edno mesto za da gi likvidira. Im predlozhil da razgovaraat po pogrebot vo seloto Sugarevo, za, navodno, da se dogovorat kako da go reshat problemot so Ilindenskata organizacija, so koja ne bile vo dobri odnosi podolgo vreme, pritoa posochuvajkji deka saka da iznese nekoi obvinenija. Istovremeno predlozhil na istata sredba da bide povikano i rakovodstvoto na ilindencite, pa taka, da gi sobere site na edno mesto i polesno da se presmeta so niv. Toj otvoreno go pishuva toa vo Spomenite, vo koi naglasuva deka negovite intimni nameri ne bile da gi reshava ilindenskite raboti, tuku da im postavi stapica na lugjeto shto, spored nego, bile glavni organizatori na ubistvoto na Aleksandrov.
“Nadvor od drugite planovi za raschistuvanje na smetkite so intelektualnite ubijci na Todor shto vekje dejstvuvaa, takva sredba mi izgledashe kako najsigurna stapica za niv; shtom kje se pretpostavi deka i nie kje prisustvuvame na sredbata i shtom predlozhat da se vidime tamu kade shto trojkata kje posaka, taa kje bide ushte podobro zabludena, nema da pomisli deka neshto se kroi protiv nea. So netrpenie odev kon seloto, plashejkji se nekako da ne se osuetat razgovorite”, go objasnuva Mihajlov scenarioto spored koe na 12 septemvri 1924 godina vo Gorna Dzhumaja se presmetal so lugjeto shto po ubeduvanje bea sandanisti i mu stoeja na patot da stane lider na avtonomistichkata VMRO.
Spored Mihajlov, Vasilev i Atanasov pravele planovi da dojdat na chelo na organizacijata i da go komanduvaat makedonskoto delo. “Tretiot, koj sosema opredelno znaeshe shto treba da se pravi ponatamu, bev jas; trebashe trojkata da bide likvidirana; seto ostanato samo po sebe kje se naredi i makedonskoto delo kje go zapazi svojot oblik vo moralen i vo politichki pogled. Mozhe da se sluchi i od nas nekoj da zagine, no dvizhenjeto kje ostane, kje bide pocelosno i nezavisno, toa kje odi po jasen pat. Koga kje se likvidira trojkata, po niv nema da se najde nikoj za da kreva kakvo i da e drugo zname vo negovo ime; ushte pomalku kje bide mozhno toa otkako kje se otkrie deka posegnale po Todor”, gi obrazlozhuva Mihajlov svoite nameri vo Spomenite.
I taka, toj pochnuva da go realizira pekolniot plan i za golemo chudo togash iskusnite revolucioneri i chlenovi na Zadgradnichnoto pretstavnishtvo – Kiril Prlichev, Naum Tomalevski i Georgi Bazhdarov vo se’ se soglasuvaat so nego. Toj lichno nema da odi vo Gorna Dzhumaja, mestoto opredeleno za presmetka. So glavnite egzekutori Kiril Drangov, ohrigjanecot Petar Shandanov i drugi isprakja pismo vo koe pishuva deka e bolen i zatoa mora da ostane vo Sofija.
Togash se ubieni Aleko Vasilev, Georgi Atanasov i nekoi nivni lugje, no ne i Protogerov. Kako shto objasnuva Mihajlov, Prlichev i Bazhdarov pobarale da ne se posegnuva po negoviot zhivot, zashto bilo neophodno da ostane zhiv barem eden od chlenovite na Centralniot komitet, bidejkji togash bi bilo teshko da se svika kongres. Iako takvoto objasnuvanje na Mihajlov mu se chinelo epitropsko, sepak, se soglasil da go poshtedi, iako smetal deka toj bil najgolem vinovnik za ubistvoto na Aleksandrov. Podocna, kako edinstven prezhivean chlen na CK na avtomistichkata VMRO (tretiot chlen, Petar Chaulev, e likvidiran po nekolku meseci vo Milano), Protogerov gi potpishuva smrtnite presudi na lugjeto shto Mihajlov gi opredeluval za otstrel.
Petar Shandanov raskazhuva deka vo Vartolomejskata nokj, kako shto bil narechen tragichniot krvav nastan vo Gorna Dzhumaja, uchestvuvala i bugarskata vojska. Po zavrshuvanjeto na nokjnite pukotnici utroto, zaedno so Protogerov i so vojvodata Pancho Mihajlov, sednale na krajot na gradot ochekuvajkji gi avtomobilite da gi vratat vo Sofija i pritoa ja zabelezhal vojskata. “Podocna razbrav deka Ivan Mihajlov ushte denta, na 12 septemvri, otishol kaj generalot Ivan V’lkov i go izvestil za ona shto kje go pravime vo Gorna Dzhumaja, pri shto go zamolil za pomosh od strana na vojskata. V’lkov so specijalen pratenik go predupredil nachalnikot na garnizonot vo Gorna Dzhumaja i, navistina, koga go napushtivme gradot, na razdenuvanje, vojskata go blokirala”, pishuva toj vo svoite spomeni.
Po ubistvata vo Gorna Dzhumaja pochnala hajkata po rakovodstvoto na Ilindenskata organizacija, koe panichno go napushtilo gradot. Shandanov raskazhuva deka imale namera da gi fatat Arsenie Jovkov i pretsedatelot na organizacijata, Georgi Zankov, no toj se otkazhal od toa, iako mu kazhale deka se skrieni vo edna kukja. Chovekot shto go izvestil Shandanov go izbrkal so ostri zborovi, a koga go slushnal toa, Protogerov, koj bil so nego, go pregrnal i so nasolzeni ochi mu rekol: “Te molam, nikakvi ubistva ponatamu”. Dodeka traele strelbite, chlenovite na rakovodnoto telo na Ilindenskata organizacija ja napushtile gostilnicata vo koja se hranele i se skrile vo kukjite na svoi prijateli. Zankov i Jovkov ne nashle dobra prijatelska kukja, zashto domakjinot Goce Megjurechki ushte istata vecher gi predal.
Ohridskiot vojvoda naveduva deka ilindencite na 13 septemvri pobarale da gi zashtitat voenite lica vo gradot. Vo prvo vreme oficerite so poniski chinovi im dale pomosh, no podocna im otkazhale, zashto najverojatno dobile drugi instrukcii od voeniot vrv. Edinstveno gi ispratile do zheleznichkata stanica za da se kachat na voz. Koga za toa doznal Mihajlov od Sofija ispratil kamion so vooruzheni lica da go zaprat vozot na nekoja stanica za da gi simnat Jovkov i Zankov. Megjutoa, ilindencite bile izvesteni pred da pristignat na narednata stanica, skoknale od vozot i se razdelile na razlichni strani.
Za nesrekja, togash pristignal i kamionot so vooruzheni lica, koi pukale kon niv. Pritoa vo noga bil ranet poznatiot vojvoda Petar Acev. Pretsedatelot na Ilindenskata organizacija Zankov i nekoi drugi ilindenci uspeale da pobegnat, no takva srekja nemal Jovkov. Otkako go fatile go vratile vo Gorna Dzhumaja. Fateni bile i drugi rakovoditeli na ilindencite, no gi oslobodile, bidejkji tie ne mu bile potrebni na Mihajlov. Koga mu soopshtile deka Jovkov e faten toj so avtomobil doshol vo Gorna Dzhumaja za lichno da go isprashuva. Shandanov pishuva deka Mihajlov podocna samiot mu raskazhuval za dzverskiot nachin na koj bil izmachuvan i ubien Arsenie Jovkov.
Ohridskiot vojvoda raskazhuva i za toa kako doznal za ubistvata na Slavcho Kovachev i Dimo Hadzhi Dimov. Mihajlov, Bazhdarev, Prlichev, Protogerov, Gjurkov, Drangov se sobrale na 13 septemvri za da gi analiziraat sostojbite po krvavite nastani vo Gorna Dzhumaja. “Popladne se sobravme povtorno na istoto mesto. Ivan Mihajlov mi soopshti deka bil ubien Slavcho Kovachev. Prashav koj naredil da se ubie. Togash site graknaa deka toj bil eden od glavnite vinovnici za rascepot megju emigracijata i za podgotovkata na ubistvoto na Todor. Jas zamolchav. Za vreme na sednicata, kon 6 chasot, ne se sekjavam koj dojde i soopshti deka bil ubien Dimo Hadzhi Dimov. Jas vekje razbrav deka e besmisleno da se protestira i zatoa premolchev, no vo dushata mi se nasobra edna golema tezhina”, pishuva Shandanov.
OJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (4)
Likvidiran pred svoite deca
Shtipjanecot Slavcho Kovachev beshe vrvot na makedonskite intelektualci vo Bugarija. Diplomirashe pravo vo Pariz. Beshe ubien po naredba na Vancho Mihajlov
Pishuva: Viktor Cvetanoski

“Jas ne znaev vo shto beshe vinata na ubieniot od mene Slavcho Kovachev. Veruvav celosno vo pravednosta na reshenijata izdavani od organizacijata i smetav za svoj dolg da gi ispolnam bezuslovno. Isto taka, ne znaev do moeto zatvoranje deka e ubien Todor Aleksandrov. Inaku, kje gi ubiev togash i negovite deca”. Ova izjava na Mircho Kikiritkov, ubiecot na Slavcho Kovachev, poznat makedonski intelektualec vo Sofija i chlen na Ilindenskata organizacija, na najdobar nachin ja ilustrira surovosta so koja se presmetuval Ivan Mihajlov i ja pokazhuva zaslepenosta na negovite teroristi koi go ubivale sekoj onie shto kje im go pokazhel so prst bez da im trepne oko.
Kikiritkov, koj bil shtipjanec kako i negovata zhrtva i negoviot naredbodavec, izjavuva deka kaj nego vo hotelot doshol Todor Georgiev – Gushterov od Shtip, go kachil vo avtomobil i go odnel vo kukjata na eden od pobogatite Makedonci.
“Me vovedoa vo edna golema shiroka soba prepolna od nashi drugari, chetnici. Se otvori sosednata vrata do nea i se pokazha Ivan Mihajlov. Ne’ pozdravi i vozbudeno povtoruvashe kako da govoreshe samiot na sebesi: ‘Ne plashete se, Makedonija e slobodna’. Pri sekoe vleguvanje podocna toj odvojuvashe eden po eden od drugarite, koi ne se vrakjaa. Razbravme deka neshto se sluchilo i pretstoi rabota za zavrshuvanje. Telefonot od drugata soba neprestajno dzvoneshe vo negovata raka. Samiot toj taa nokj nekolku pati odleta so avtomobilot. No, kade? Toa nas ne ne’ interesirashe. Najposle, kon 8 chasot utroto dojde i na mene red. ‘Kje go smaash li (po shtipski) Slavcho Kovachev?’ ‘Kakov e?’ ‘Predavnik!’ ‘Se soglasuvash li?’ ‘Soglasen.’ ‘Baknete se togash so Strahil Razvigorov, toj kje ti go pokazhe’”, raskazhuva Mircho Kikiritkov kako gi isprakjal Mihajlov svoite teroristi da gi likvidiraat najpoznatite iminja na makedonskata levica, naredniot den po masakrot vo Gorna Dzhumaja izvrshen na 12 septemvri 1924 godina.
Kovachev zhiveel na ulica Car Boris, vo centarot na Sofija. Koga mu go odzele zhivotot, bil crn petok, 13 septemvri. Kikiritkov i Razvigorov go chekale vo sosednata kafeana chetiri chasa. Razvigorov mu pokazhal pogreshen chovek koj zaminal vo sprotivna nasoka.
“No, eden chovek odeshe po trotoarot kon kukjata vo koja zhiveeshe Kovachev. I togash mi pomogna edna druga okolnost. Na vratata izlegoa negovite deca. Ednoto od niv vikna: ‘Tate!’. Chovekot kon kogo se odnesuvashe povikot se svrte i se nasmea, kimnuvajkji so glavata, zachekori pobrzo kon niv. Toa go izdade. Zastanav zad negoviot grb i strelav tripati. Padna mrtov kako snop ushte pri prviot kurshum. No, jas ne go ostaviv. Se priblizhiv nad nego i strelav ushte tripati”, raskazhuva vo svoite spomeni Kikiritkov kako da zastrelal divo zhivotno, a ne chovek pred negovite deca.
Ponatamu objasnuva deka okolu nego se sobral narod, a toj trgnal po ulicata Egzarh Josif kade shto go sretnal nachalnikot na prvata policiska stanica komu mu se predal. “Vecherta, istiot den na atentatot vo Sveta Nedela, vo 12 chasot izbegav zaedno so Vlado Dimitrov – Chernozemski (koj na 13 septemvri go ubi Dimo Hadzhi Dimov) i Stefcho Karkalashev (od selo Bogdanci) koj go ubi P. D. Petkov – pretstavnik na zemjodelcite). Ipokrat Razvigorov pak go ubi Haralambi Stojanov. Begstvoto beshe organizirano od organizacijata”, raskazhuva vo svoite sekjavanja teroristot na Ivan Mihajlov, zachuvani vo semejnata arhiva na Prlichevi.
Za likvidaciite shto gi vrshel Mihajlov govori i edno pismo shto mu go ispratil na Petar Shandanov, koe trebalo da bide unishteno, no, sepak, Kiril Prlichev go zachuval: “Ova nokj V’ndev dolu kje go zakole Metodi Aleksiev (Pandov ja znae shifrata) mu dade naredba. Utre vecher kje zavrshime so Goce Manolev, Stojo Hadzhov, Govedarcheto i Mednikarov. Tamu Filipov verojatno vekje gi ubil Dimitar Penkov, Bujnov. Da znaete deka so Kovachev e zavrsheno”, kje informira Mihajlov.
Vladislav (Slavcho) Kovachev vo toa vreme bil edno od najistaknatite iminja na Ilindenskata organizacija. Poteknuva od poznato shtipsko revolucionerno semejstvo, bil vojvoda i uchesnik vo Ilindenskoto vostanie. Diplomiral pravo vo Pariz, a doktoriral pravni nauki vo Brisel. Po ubeduvanje bil federalist i se borel za samostojna i nezavisna Makedonija.
D-r Vlado Popovski veli deka Ilindenskata organizacija bila glavniot javen, intelektualen i politichki shpic protiv bugarskata vlada na koja i’ ukazhuvala deka Makedoncite imaat drugi interesi i druga nasoka na politichki angazhman. “Vo toj proces, kolku slozhen tolku i delikaten, taa gi kristalizira poimite na makedonskiot patriotizam i na makedonskata politichka svest (da se misli i chuvstvuva samo kako Makedonec i zatoa Makedoncite da nemaat rabota so vnatreshnite borbi na Bugarija). Taa organizacija ljubomorno go shtiteshe makedonskiot pechat ‘kako oddelna potreba na edna samostojna politichka misla i na edno sosema samostojno dvizhenje’ i pravopisot na toj pechat kako pravo na Makedoncite vo Bugarija, kako nezavisen politichki element, a ne kako del na Bugarija, so pravo na politichka samostojnost, kako emigranti, ednakvo kako i pravoto na emigrantite Turci, Grci, Ermenci ili Rusi”, podvlekuva Popovski
Spored nego, Ilindenskata organizacija go formirala, go obrazlozhila i go zasnovala makedonskiot politichki (drzhaven) nacionalizam so oddelni, povekje implicitni otkolku kategorichni, ischekoruvanja i kon makedonskiot kulturen nacionalizam – svoj pravopis, svoja drama na makedonski jazik, posebna makedonska svest kaj makedonskoto naselenie, osobeno vo Vardarskiot del na Makedonija, posebna svest i kaj bugarskite Makedonci povrzani so interesot za nezavisna makedonska drzhava. Toj smeta deka ona shto vo togashnite uslovi go postignala Ilindenskata organizacija za politichkiot i drzhavno-nacionalniot interes na Makedoncite pretstavuva gramadno delo, a od site ilindenci vo toj pogled najdaleku otishol Slavcho Kovachev. “Toj doagja do poimot na patriotski makedonski nacionalizam, koj go povrzuva so samostojnite i opshtite interesi na makedonskoto naselenie (geografski, ekonomski, drzhavni i neshto povekje), smetajkji deka tie interesi formiraat opshtnost na toa naselenie, definirajkji go kako makedonski narod, so shto nego go definira so takov stepen na razlichnost od bugarskiot narod, shto znachi, vsushnost, doblizhuvanje do granicata na izdvoeniot i poseben makedonski etnonim”, istaknuva d-r Popovski.
Toj naglasuva deka pogledite na Kovachev bile najdalechniot dostrel i najradikalnata pozicija na Ilindenskata organizacija i na nejzinite pretstavnici shto ne mozhelo da gi ostavi spokojni bugarskite vlasti i onie makedonski strui koi bile nivni zalozhnici i nivni instrumenti. Vo dzhumajskite, sofiskite i vo drugite masakri niz Bugarija, bile obezglaveni tri makedonski organizacii – VMRO, Ilindenskata i Federativnata, a Vancho Mihajlov, Aleksandar Protogerov i nivnite bliski privrzanici bile samo instrument na bugarskiot dvor i vlada.
Prouchuvajkji go zhivotot i deloto na Slavcho Kovachev, d-r Zoran Todorovski otkril deka negovata sopruga Anastasija Razmova-Kovacheva ja igrala ulogata na Cveta vo prvata pretstava na poznatata drama Makedonska krvava svadba na Vojdan Chernodrinski, izvedena vo Sofija. Anastasija poteknuva od poznatoto ohridsko semejstvo Razmovi. Na nivnata svadba vo 1902 godina prisustvuvala rechisi celata togashna makedonska revolucionerna elita. Kum im bil Boris Sarafov, a deveri Goce Delchev, Gjorche Petrov i Toma Davidov, a konjite na pajtonot so mladozhencite gi teral solunskiot antentator Cvetko Trajkov. Todorovski veli deka Slavcho Kovachev bil eden od retkite makedonski dejci koj megju prvite po Prvata svetska vojna vo Bugarija, preku upotrebata na terminite Makedonci, makedonski narod, makedonsko naselenie, kako i lozungot Makedonija na Makedoncite, vsushnost, ja istaknuval posebnosta na makedonskiot narod, zagovarajkji go principot na negovo samoopredeluvanje.
“Vakvoto politichko promakedonsko dejstvuvanje na Slavcho Kovachev mu precheshe na rakovodstvoto na Makedonskiot revolucioneren komitet i na avtomistichkoto krilo na VMRO, kako i na bugarskiot politichki faktor, koi go stavija na nivnata smrtna lista, zaedno so najistaknatite levoorienirani makedonski dejci. Vrz osnova na pismena smrtna presuda, potpishana od chlenot na CK na VMRO, generalot Aleksandar Protogerov, toj beshe ubien na 13 septemvri 1924 godina vo centarot na Sofija, samo nekolku chasa pred da go ubijat negoviot istomislenik Dimo Hadzhi Dimov”, podvlekuva Todorovski.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (5)
Kolezh na sandanistite
Vo Dabnica, Nevrokopsko, na moshne surov nachin bile ubieni 120 sandanisti, komunisti i levoorientirani zemjodelci
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Ohridskiot vojvoda Petar Shandanov, koj bil prisuten na sredbite vo Sofija na koi se dogovarale koi lica ushte treba da se likvidiraat po ubistvata vo Gorna Dzhumaja, raskazhuva: “Georgi Bazhdarov, Prlichev, Protogerov, Ivan Mihajlov, Gjurkov i Drangov koi bea zadoeni so edna satanska omraza sprema poraneshnite ’serchani’ od kriloto na Jane Sandanski, insistiraa po sekoja cena da se likvidira ovoj dzhgan, zashto se pretpostavuvashe deka edni od glavnite vinovnici za ubistvoto na Todor (Aleksandrov) se privrzanicite na sandanistite vo Petrichko, kako odmazda za Jane Sandanski… Jas kategorichki odbiv. Togash Bazhdarov go postavi prashanjeto na druga osnova. Mi kazha deka Ivan Mihajlov se izrazil pogreshno koga rekol deka ednash zasekogash treba da se likvidira ovoj dzhgan – sandanistite”, pishuva toj vo svoite spomeni, pojasnuvajkji deka im rekol deka kje se soglasi samo pod uslov ako bidat sudeni.
No, ochigledno, Mihajlov go mislel toa shto i go kazhal. Spored Shandanov, ubival bez presuda, ne zatoa shto bile vinovni, tuku zatoa shto zhrtvite nekogash pripagjale na kriloto na “serchani”. “Po zaminuvanjeto na Protogerov i Ivan Mihajlov vo petrichkiot kraj, vo sorabotka so voenite vlasti bea fateni mnogu ugledni ’sandanisti’ i chlenovi na Komunistichkata partija, koi spored procenite na nekoi bea smetani za souchesnici vo ubistvoto na Todora. Mihajlov gi isprashuval spored metodite na inkvizicijata i vednash gi likvidiral”, podvlekuva ohridskiot vojvoda.
“Aleko Vasilev i site koi bea likvidirani po negovoto ubistvo bea nevini zhrtvi i tie bea ubieni po zhelba na togashnata bugarska vlast za da se ischistat site privrzanici na Sandanski, koj go posea semeto megju serchani za samostojna avtonomna Makedonija”, go potkrepuva tvrdenjeto na Shandanov – Atanas Hristov Dzholev, narechen Nasko. Toj veli deka negovite spomeni mozhebi nekomu nema da mu se dopadnat, no tie se negova pretsmrtna ispoved. Vo vremeto koga mihajlovistite gi zapochnale likvidaciite vo Pirinska Makedonija, Atanas Dzholev i povekjemina chlenovi na organizacijata bile povikani da i’ pomognat na bugarskata vojska da gi pronajde Shterju Vlahov i Dincho Vretenarov, neposrednite ubijci na Todor Aleksandrov. “Edna vecher mene me izvika eden nachalnik na strumichkata cheta so ushte dvajca drugi so oruzhjeto da otideme nekade. Otidovme vo domot na Stojo Hadzhiev, za kogo porano imav slushano deka e nekakov rakovoditel na organizacijata. Go povikavme, toj izleze i vednash go vrzavme i go odvedovme vo druga kukja, kade shto pred da otideme beshe doveden i vrzan Hristo Mednikarov, dotogashen legalen rakovoditel na Petrichka okolija. I dvajcata, kolku shto znam, bea od Sersko. Istata vecher gi zedoa so leka kola i gi odvedoa vo nepoznat pravec, otkade shto ne se vratija povekje zhivi kaj svoite semejstva”, raskazhuva Dzholev.
Podocna razbral deka bile ubieni zashto bile lugje na Aleko Vasilev. Po nekolku dena, vo blizinata na Petrich se predale dvajcata brakja Kosta i Nashko Elshanski, od seloto Elshani, Sersko, koi gi poznaval otporano i se zanimavale so trgovija. Dvajcata bile dobri prijateli na Vasilev i na Shterjo Vlahov, koi spored Dzholev ne znaele za likvidaciite vo Gorna Dzhumaja. “Ne znaejkji shto stanuva, isplasheni pobegnale kon Petrich i se kriele okolu rekata Struma. Smetajkji deka se celosno nevini i deka se’ se stishalo, tie se predale na lugje na organizacijata vo Petrich. Bea zadrzhani vo istata kukja, kade shto bevme dva-tri dena i vecherta gi zedoa so leka kola nekade i tie isto taka bea ubieni”, raskazhuva toj vo svoite spomeni.
Dzholev tvrdi deka i Vasil Popstojanov na istiot nachin ischeznal od svojot dom i ne se vratil kaj svoeto semejstvo. I toj bil likvidiran kako privrzanik na Aleko Vasilev i kako serchanin – sandanist. Na istiot nachin bil faten i ubien nekade i petrichkiot okoliski Vojvoda Tancho. “Mozhebi imashe i drugi lica od Petrichko i Sveti Vrach (deneshen Sandanski, n. z.) koi, isto taka, bea likvidirani kako privrzanici na Aleko shto jas ne gi znam. Podocna slushnav da se zboruva deka po ubistvoto na Aleko bile likvidirani okolu 200 lugje, negovi verni istomislenici, povekjeto od Sersko, Egejska Makedonija (sandanisti). Po taa krvava tragedija shto traeshe septemvri i oktomvri 1924 godina, nabrzo za da se maskiraat site tie ubistva, novite golemci na organizacijata so blagoslov na togashnata Cankova vlast izdadoa edna broshura, naslovena ‘Zagovorot za ubistvoto na Todor Aleksandrov’ – napishana od Jordan Badev, vo koja na site ubieni im beshe zakachen epitetot – ‘zagovornici i ubijci’”, se sekjava Dzholev. Istovremeno, toj naglasuva deka vo togashnite bugarski dnevni vesnici bile izneseni mnogu netochni i sramni obvinenija za takanarechenite “zagovornici”. Golem del od opshtestvoto, duri i nekoi dotogashni simpatizeri na Aleko Vasilev, poveruvale vo tie majstorski skroeni manevri, zashto vo toa vreme nikoj nemal hrabrost da kazhe deka nemalo nikakov zagovor, a sekoj gledal da si ja spasi svojata glava.
Dabnica, selo vo Gocedelchevsko, nekogash poznat kako Nevrokopski kraj, e najgolem svedok na takvite krvavi nastani i kolezhi shto gi vrshele mihajlovistite vrz sandanistite i komunistite. Koga go posetivme seloto pred desetina godini rechisi nemashe zhivi svedoci, no potresnata prikazna za ubienite zhiveeshe vo potsvesta na pomladite generacii.
“Vo Dabnica bile likvidirani nad 120 lugje. Prethodno gi izmachuvale na razni nachini, gi tepale nemilosrdno, gi pechele vo furna. Mrtvite gi zakopale vo edna niva, a sopstvenikot – Turchin, go naterale naredniot den da ja izora za da ne se poznavaat tragi. Po mnogu godini ja otkril golemata tajna shto mu tezhela na dushata. Se sekjavam dobro na denot, koga komunistite gi otkopaa koskite i gi prenesoa vo zaednichka grobnica vo centarot na Goce Delchev. Na nivata edno kraj drugo bea postaveni 120 mali mrtovechki sandachinja. Vo sekoe od niv beshe staveno po grst zemja i po nekoja chovechka koska”, ni raskazhuvashe Georgi Dukimov od Goce Delchev.
Dodeka gi izmachuvale, donele svirachi i gi terale da svirat so zurlite kolku shto mozhat, da udiraat silno so tapanite za da ne se slushaat pisocite na zhrtvite. Na krstosnicite na patishtata vo Nevrokopsko besele po nekolkumina i dolgo gi ostavale da visat za da se plashi naselenieto. Toa go pravele lugjeto na Mihajlov. Povekjeto od ubienite bile makedonisti – sandanisti i zemjodelci.
Eden od ochevidcite e – Prokop Samokishev, koj kje ima srekja da se spasi od najloshoto so potkup, vo edno od svoite smetkovodni tefterchinja kje go zapishe ona toa shto go dozhiveal i videl so slednite zborovi: “Me ostavija nekolku dena bez tepanje, ama i bez leb. Za vreme na tie denovi toa shto go vidov i slushnav ne e naslikano vo pekolot na teshovskata crkva. I besenje, i vo pechka gorenje, i vo var poparuvanje, i na chengel zakachuvanje… Edno utro me izvedoa nadvor za da go zametam dvorot. I tokmu togash vleze komisijata. Napred odea dvajca. Edniot vednash go poznav – general Protogerov, od Solunskiot front go poznavav… Po nego beshe pomladiot, izgleda i povazhen od nego… Podocna razbrav deka toj bil samiot Ivan Mihajlov”.
Vo Dabnica bile doneseni i podlozheni na uzhasno machenje povekje od 300 dushi. Nepoznatoto selo, izbrano poradi negovata osamenost vo podnozhjeto na Rodopite, ja imalo nesrekjnata sudbina da se pretvori vo vistinski pekol za sandanistite, komunisti i levoorientiranite zemjodelci. Spored istoricharite, mnogu akcii za likvidacii gi prezele zaednichki bugarskata vojska i Mihajlovistichkata VMRO, koja bila instrument na bugarskata drzhava. Nad 100 vanchomihajlovisti togash rabotele vo drzhavna bezbednost i vo kaznenite organi na Voenoto ministerstvo. Najladnokrvnite dzhelatite vladata na Cankov gi dobila tokmu od Mihajlov. Dabnichkiot kolezh bil podgotvuvan ushte od 1924 godina. Mihajlov baral nachin kako da im zadade reshavachki udar na negovite protivnici vo Nevrokop. Za toa izmislil i povod. Razglasil nasekade deka raskrile nelegalen kanal na levite sili za vrska so Todor Panica, koj vo toa vreme se naogjal vo Viena, a kogo so godini go demnele da go likvidiraat. Udarot bil nanesen odnenadezh i totalno. Bilo utvrdeno deka vo Dabnica bile ubieni 105 lugje, no ovaa brojka e pogolema zashto istrazhuvanjata ne bile dozavrsheni.
“Chovekot shto rakovodeshe so dabnichkiot kolezh e Ivan Mihajlov. Vo toa vreme toj i Aleksandar Protogerov se’ ushte ne se imaa fateno za gusha. Organizacijata se’ ushte ne beshe rascepena na mihajlovisti i protogerovisti, no vekje Ivan Mihajlov beshe lider na nejzinoto teroristichko krilo. Lichno toj ja opredeli komisijata shto sudeshe vo Dabnica, lichno toj gi potvrduvashe presudite”, se veli vo edna informacija za ovie krvavi nastani.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (6)
Dvata temela na povoenoto VMRO
Generalot Ivan V’lkov tvrdel deka Todor Aleksandrov bil ubien po naredba na voeniot vrv na Bugarija poradi negovite vrski so Kominternata i principot za avtonomija
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Poradi ubistvoto na Todor Aleksandrov, koe i do den-denes e golema misterija, se slucheni najgolemite krvoprolevanja megju Makedoncite. Navistina i porano, po likvidacijata na Boris Sarafov i Ivan Garvanov vo 1907 godina vo Sofija, imalo presmetki megju makedonskite revolucioneri, megju sandanistite i desnoto krilo na VMRO koi glavno se gledale samo preku nishanite na revolverite i pushkite, no ne vo tolkav obem kako po 31 avgust 1924 godina koga Ivan Mihajlov se samoproglasil za lider na organizacijata. Se znaat lugjeto koi strelale vo Aleksandrov, imalo i zhivi svedoci na toj krvav chin, no ne se znae koj go porachal ubistvoto.
Mihajlov go posochuva kako glaven vinovnik Aleksandar Protogerov, togash chlen na Centralniot komitet na VMRO, na kogo mu pomognale Aleko Vasilev, prviot chovek na organizacijata vo Pirinskiot kraj i potpolkovnikot Georgi Atanasov, koj bil so nego. Spored Mihajlov, zad niv stoele stranski centri, shto sakale da go snema makedonskoto dvizhenje ili da bide staveno pod nivna komanda. “I zatoa barale pod drvo i pod kamen orudie. Imam predvid stranski sredini, nadvor od neposrednite porobuvachi na Makedonija”, pishuva toj vo svoite spomeni, podvlekuvajkji deka Protogerov najmnogu im posluzhil na tie stranski centri. “Ako ne beshe Protogerov, negovata neizmerna zavist kon Todora, prestapot nemashe da se izvrshi. Toj napravi sojuz so razbojnichkiot instinkt na Aleko Vasilev i so divoto vlastoljubie na Georgi Atanasov, dvajcata dejci na VMRO, ednakvo bespomoshni pred Todor Aleksandrov, neumoliviot zashtitnik na moralot vo revolucionernata organizacija”, naglasuva Mihajlov. Toj veli deka tie ne mozhele da najdat istomislenici vo redovite na organizacijata, zashto Protogerov odamna bil odvoen od nejzinite aktivni borci, Atanasov bil sosema nov chovek, a Vasilev nemal kvaliteti da gi pridobie i da gi vodi, bidejkji bil “mnogu prostikav i, pritoa, ne sosema moralen chovek”.
Za da gi potkrepi vakvite tvrdenja, Mihajlov kje obezbedi i pismena izjava od Georgi Penkov, blizok chovek na Aleko Vasilev, vo koja toj go posochuva Protogerov kako glaven organizator na ubistvoto. Taa izjava kje mu bide krunski dokaz za negovoto reshenie da go likvidira generalot chetiri godini po gornodzhumajskite krvavi nastani. Megjutoa, vistinata kako doshol do taa izjava kje se doznae otkako bea objaveni spomenite na Petar Shandanov, koj vo toa vreme bil na stranata na Mihajlov, direktno uchestvuval vo krvavite nastani i znael mnogu negovi tajni. Kako shto pishuva Shandanov, za vreme na likvidaciite shto gi pochnale mihajlovistite vo pirinskiot kraj, Penkov se kriel vo planinite i na krajot reshil da im se predade na voenite vlasti, pri shto gi molel da ne go predavaat na organizacijata, zashto znael shto go cheka. Velel, ako drzhavata ima neshto protiv nego, togash neka go sudat. Megjutoa, bugarskata vojska zaedno so ushte nekolkumina sandanisti go predale na Mihajlov. Po dolgo izmachuvanje, ostanatite bile likvidirani, a Penkov dva dena Mihajlov lichno go isprashuval, no ne mozhel da iznudi nikakvo priznanie. Potoa, napomosh go povikal Shandanov, smetajkji deka toj kako chovek poblizok do sandanistite kje izvleche neshto od Penkov. Po dolgite razgovori, Shandanov, kako shto tvrdi vo spomenite, bil ubeden deka Penkov ne znael nishto za ubistvoto na Aleksandrov i deka bil iskren vo razgovorot so nego. Otkako Shandanov mu kazhal za nekoi iznudeni lazhni svedoshtva na nekoi negovi prijateli, toj znael deka kje bide ubien, pa go zamolil nekako da gi zeme i da im gi predade na negovite deca za spomen tabakerata i zlatniot chasovnik shto mu gi zele bugarskite oficeri koga se predal.
Koga Mihajlov videl deka Penkov ne priznava nishto, go kachil na avtomobil i go odnel vo Sofija za navodno da prodolzhi da go isprashuva, a namerata mu bila druga. “Penkov ushte istata vecher bil odveden vo Sofija i staven vo edna kukja megju Sofija i Knjazhevo. Sledniot den Mihajlov otishol kaj nego i go fotografiral. Otkako go fotografiral, mu go kazhal na Penkov slednovo: ‘Ako dadesh pismeni svedoshtva kakvi shto kje ti izdiktiram, kje ti izvadam vednash pasosh i kje te ispratam zad granica’. Penkov mu go kazhal istoto – deka ne znae nishto povekje od ona shto vekje mu go soopshtil i shto go rekol pred mene. Megjutoa, Mihajlov mu izvadil redoven pasosh, a zaedno so pasoshot i prethodno podgotveno svedochenje, otishol kaj Penkov i, pokazhuvajkji mu go pasoshot, mu ja ponudil slednava alternativa: ‘Ili svedochenjeto kje go prepishesh svoerachno i kje go potpishesh odozdola i potoa kje si go zemesh pasoshot i kje zaminesh vo stranstvo ili kje bidesh likvidiran’. Pri taa alternativa, stameniot karakter na Penkov se prekrshil i toj se soglasil da go potpishe svoerachno tekstot shto go ostavil i mu go dal na Mihajlov samo i samo da se spasi od sigurna smrt. Vo toa vreme Ivan Mihajlov gi pribral taka napishanite i potpishanite od Penkov svedochenja, mu go stavil pasoshot v dzheb i mu kazhal deka vecherta kje isprati avtomobil da go zeme ottamu i da go isprati do nekoj granichen premin. Namesto toa, vecherta Mihajlov ispratil egzekutori koi go likvidirale. Toa se edinstvenite najsushtinski svedoshtva, so koi Ivan Mihajlov po ubistvoto na Protogerov krena tolku mnogu vreva za negovoto uchestvo vo zagovorot protiv Todor Aleksandrov”, pishuva vo svoite spomeni Shandanov.
Vednash po vojnata, bugarskite komunisti sakale da doznaat koj go porachal ubistvoto na Aleksandrov. Vo eden od nivnite logori vo 1945 godina se naogjal i generalot Ivan V’lkov, koj za vreme na ubistvoto bil voen minister i blizok prijatel na Ivan Mihajlov i znael mnogu neshta okolu vmeshanosta na togashnata bugarska vlada vo ubistvoto. Anton Jugov, visok komunistichki funkcioner, inaku po poteklo Makedonec, vo sobata na generalot stavil drug “logorash”, svoj chovek, da se sprijateli so V’lkov i taka da ja doznae vistinata. Verzijata na generalot kje ja prenese Stojan Bojadzhiev, koj bil vo sobata so V’lkov. Spored nego, otkako V’lkov steknal doverba kaj nego, eden den mu se ispovedal podvlekuvajkji deka po prevratot na 9 juni 1923 godina vistinska rakovodna sila vo Bugarija bil Voeniot sojuz. “Na chelo na sojuzot beshe general Ivan Rusev. Toj beshe faktichki gospodar na sostojbite. Imeno, toj ja reshi sudbinata na Todor Aleksandrov. Voeniot sojuz beshe rastrevozhen od politichkata pozicija na Todor Aleksandrov. Negovite kontakti so dejcite na Kominternata i kontaktite so Moskva, so ogled na dobivanjeto na diplomatska i materijalna pomosh vo borbata za Makedonija, predizvikaa seriozna zagrizhenost megju voenoto rakovodstvo. Toa beshe edniot argument na general Rusev. Vtoriot beshe zagrizhenosta na voeniot vrv od proklamiraniot princip za avtonomija. Spored nego, toa vodelo kon rasparchuvanje na nacionalniot kolektivitet i go doveduvalo vo prashanje suverenitetot na bugarskata drzhava nad nacionalnata teritorija”, mu raskazhal generalot V’lkov na Bojadzhiev.
Na prashanjeto kakvo bilo uchestvoto na generalot Aleksandar Protogerov vo ubistvoto, toj odgovoril: “Generalot Aleksandar Protogerov beshe povrzan so Voeniot sojuz blagodarenie na lichnata vrska i poznanstvata. Ne treba da se zaboravi deka lichniot sostav na Generalshtabot vo toa vreme bil mnogu ogranichen i tie lugje pretstavuvale edna celina. Nezavisno od toa, generalot Aleksandar Protogerov beshe chlen na masonskata lozha ‘Zora’, vo koja chlenuvaa povekjeto od rakovodnite makedonski dejci i opshtestvenici. A taa lozha beshe komanduvana od Visokata masonska lozha na Bugarija. Jas smetam deka generalot Protogerov znael za reshenieto na Voeniot sojuz da bide ubien Todor Aleksandrov, no toj dal chesen oficerski zbor da ja chuva taa tajna. Smetam deka toj snosi moralna i politichka odgovornost”, zakluchuva V’lkov, koj vo toa vreme bil vo tesni vrski so Ivan Mihajlov.
Vo prilog na ova tvrdenje na bugarskiot general odi i edna druga izjava na Kocho Stojanov, isto taka voeno lice. Spored spomenite na Stojan Negovanski, pred 9 septemvri 1944 godina bile sobrani prvite lugje na Voeniot sojuz, Porkov, Kocho Stojanov, Dimitar Radev i direktorot na policijata Kucarov. Kocho Stojanov bil pijan i sakal da se ispoveda. Tvrdel deka Voeniot sojuz go ubil Todor Aleksandrov, zashto bil uveren deka ne se otkazhal iskreno od Majskiot manifest. Voeniot sojuz go ispratil nego i Porkov vo Sv. Vrach (Sandanski) kade shto Protogerov bil na banja. Porkov go kachil Protogerov vo avtomobil i go donel vo Sofija. “Vo Sofija, Porkov, Kocho Stojanov i drugite mu go kazhale nivniot plan, no Protogerov ne se soglasil. Od Protogerov bil pobaran chesen oficerski zbor deka nema da mu kazhe nikomu za razgovorot i deka samite se otkazhale od nivniot plan. Vsushnost, tie ne se otkazhale, no toa mu go predlozhile na Atanasov, koj so Aleko go naredil ubistvoto na Todor Aleksandrov. Nim im bilo veteno deka na mestoto na Aleksandrov za rakovoditel kje dojde Aleko”, pishuva vo spomenite Negovanski, koj tvrdi deka Ivan Mihajlov kako sekretar ja fotografiral celata korespondencija na Todor Aleksandrov i ja nosel kaj voenite lica.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (7)
Mihajlov vmeshan vo ubistvoto na Aleksandrov
Ubistvoto na liderot na VMRO bilo izvrsheno spored scenarioto na Mihajlov i na bugarskiot voen vrv, tvrdi d-r Zoran Todorovski
Pishuva: Viktor Cvetanoski

D-r Zoran Todorovski tvrdi deka ubistvoto na Todor Aleksandrov bilo izvrsheno spored scenario na Ivan Mihajlov i na voeniot vrv na Bugarija. Bilo predvideno Aleksandrov da bide ubien vo prisustvo na Aleksandar Protogerov, nego da go ostavat zhiv i seta vina da se frli vrz nego i da se dobie vpechatok deka toj ja organiziral likvidacijata na liderot na avtomistichkata VMRO. D-r Todorovski podolgo vreme ja istrazhuva dejnosta na Aleksandrov i na Mihajlov. “Deka zad likvidacijata na Todor Aleksandrov stoi Ivan Mihajlov upatuvaat mnogu fakti i soznanija do koi dojdov chitajkji gi napisite i spomenite okolu ubistvoto i vrshejkji rekonstrukcija na ovoj krvav nastan. Smetam deka neposreden organizator na likvidacijata e Mihajlov zaedno so bugarskiot dvor, potochno ministerot na vojskata Ivan V’lkov. Kako sekretar na avtomistichkata VMRO, toj gi drzheshe kontaktite so V’lkov, koj gi znaeshe site tajni i konspiracii okolu organizacijata”, podvlekuva Todorovski.
Vakvite tvrdenja gi potkrepuva i eden dokument od semejnata arhiva na Kiril Prlichev. Stojan Negovanski, eden od akterite na tie krvavi nastani, vo svoite sekjavanja okolu ubistvoto na Aleksandrov istaknuva deka Mihajlov kako sekretar na Todor Aleksandrov ja fotografiral celata negova korespondencija i im ja nosel na voenite lica. Kako shto pishuva Petar Shandanov, Mihajlov imal i specijalna dozvola potpishana od ministerot V’lkov, koja vazhela za cela Bugarija. So nea im se nareduvala na site voeni i administrativni vlasti da mu davaat celosna sorabotka na sopstvenikot.
Ubistvoto e izvrsheno po potpishuvanjeto na Majskiot manifest vo Viena, koj imashe cel obedinuvanje na makedonskite revolucionerni sili vo edinstven revolucioneren front za sozdavanje samostojna nezavisna makedonska drzhava ili, pak, na avtonomija vo ramkite na balkanska federacija. “Site tie nastani shto se sluchuvale okolu ovoj prokomunistichki manifest, za chie potpishuvanje dal soglasnost i Todor Aleksandrov, silno ja voznemirile bugarskata vlada zashto taa so toa gubela dotogash veren sojuznik. Normalno, kako sekoja drzhava, taa razmisluvala za chovek shto kje go zameni Aleksandrov i kje gi sproveduva bugarskite interesi”, dodava Todorovski. Toj objasnuva deka e mnogu neobichno shto vo toa vreme na chelo na najmasovnata makedonska revolucionerna organizacija so dolga tradicija doshol tokmu Ivan Mihajlov, nezavrshen student koj imal samo 25 godini, osobeno koga se znaelo deka vo nejzinite redovi imalo istaknati vojvodi i povekjemina intelektualci. Togash vo najvisokite organi na avtonomistichkata VMRO bile Kiril Prlichev, sinot na Grigor Prlichev, Georgi Bazhdarov, Naum Tomalevski, vojvodata Pancho Mihajlov i mnogu drugi poznati revolucioneri. Bugarskiot dvor i vlada nastojuvale na chelo na organizacijata da dojde pomlad i poslushen chovek preku kogo kje mozhat da manipuliraat so VMRO. Site drugi povidni iminja na organizacijata bile poiskusni i popoznati, pa taka se opredelile za Ivan Mihajlov, smeta makedonskiot istorichar.
Mihajlov znael deka Aleksandrov kje bide ubien. Vo negovite spomeni toa na izvesen nachin i go kazhuva. Toj pishuva deka koga se razdeluvale so nego pred da zamine na kongresot na Serskiot revolucioneren okrug vo edno selo vo Pirinska Makedonija, go predupredil deka pretchuvstvuva oti kje mu se sluchi neshto losho i, navodno, go molel da ne odi na kongresot i, ako vekje reshil da zamine, togash da vnimava i so sebe da zeme povekje lugje da go obezbeduvaat. Pritoa, mu rekol deka i toj saka da odi so nego, no ne mozhe zashto ne bil dobar so zdravjeto. Megjutoa, podocna se doznalo deka ja izmislil bolesta i tie denovi bil na izlet kraj Sofija. Vo potkrepa na toa deka Mihajlov se podgotvuval so pomosh na bugarskiot voen vrv da dojde na chelo na organizacijata i deka toj stoel zad likvidacijata indirektno mozhe da se vidi i od spomenite na Kiril Prlichev. Ubistvoto na Todor Aleksandrov se chuvalo vo golema tajnost i za nego prvite denovi vo Sofija ne znael nikoj. Nekolku dena po negovoto zaminuvanje, Mihajlov dobil telegrama potpishana so psevdonimite na Aleksandrov i na Protogerov, vo koja se insistiralo toj i nekolkumina rakovoditeli na organizacijata da zaminat na kongresot. Mihajlov ne sakal da odi so obrazlozhenie: “Mene me nema tamu kade shto e Todor”, aludirajkji na toa ako edniot zagine, drugiot da ostane zhiv za da ja vodi organizacijata. Verojatno, znael za planovite za ubistvoto i se plashel da odi na kongresot. Sepak, reshile da trgne so niv. Dodeka patuvale kon seloto kade shto se odrzhuval kongresot im soopshtile za ubistvoto. I denta koga privrzanicite na Aleksandrov trgnale da se presmetaat so navodnite fizichki i intelektualni ubijci na Aleksandrov od Sofija za Gorna Dzhumaja, Mihajlov, pak, se izvlekol so navodna bolest i ostavil drugi da gi izvrshat negovite krvavi porachki.
“Deka Mihajlov stoi zad likvidacijata na Aleksandrov govorat i soznanijata do koi dojdov pri posetata na Sushica. Pred dvaesetina godini bev vo ova selo i razgovarav so lugje, koi bile prisutni na pogrebot i koi togash s” ushte bea zhivi. Razgovarav so chovekot shto mu go napravil mrtovechkiot sandak i so zhenata shto mu gi isprala krvavite alishta vo rekata i potoa gi isushila za da go oblechat pred da go pogrebaat. Chovekot shto go napravil sandakot mi raskazhuvashe deka zaklale tele i po pogrebot sednale da jadat. Site jadele i normalno razgovarale i se odnesuvale kako, vprochem, na sekoj pogreb, a Ivan Mihalov nitu kasnal nitu zbor prozboril. Celo vreme bil zamislen. Spored mene, toa znachi deka se plashel nekoj da ne doznae oti bil vmeshan vo ubistvoto. Znachi, shtom ne se odnesuval normalno kako i site drugi, nemal chista sovest”, zakluchuva d-r Todorovski.
Mihajlov vo spomenite pishuva deka po pogrebot koga mu predlozhile da se vratat site zaedno, odbil i trgnal so grupata vo koja imal doverba. Ako imal chista sovest i ako nemal nikakva vrska so ubistvoto, trebalo da odi so site i da se odnesuva normalno kako i drugite, smeta makedonskiot istorichar. Kaj nego postojano bil prisuten stravot deka nekoj kje naseti oti toj go podgotvil scenarioto za ubistvoto. Sive ovie raboti, spored Todorovski, budat seriozni somnevanja deka Mihajlov imal kluchna uloga vo ubistvoto za da go zazeme mestoto na Aleksandrov. “Nekade prochitav deka soprugata na Aleksandrov, Evgenija, za vreme na pogrebot mu se obratila na Mihajlov so ostri zborovi, obvinuvajkji go za ubistvoto, shto e ushte eden fakt shto govori vo polza na moite tvrdenja. Megjutoa, bila zamolchena od prisutnite. Za mene golem adut e toa shto na 12 septemvri 1924 godina vo Gorna Dzhumaja bea likvidirani navodnite organizatori na ubistvoto, bez prethodno da bidat isprashani. Tamu bea likvidirani vojvodata Aleko Pasha i polkovnikot Georgi Atanasov, koi, spored Mihajlov, go narachale ubistvoto. Ako smetale deka toa bilo izvrsheno po nivna naredba, zoshto ne gi fatile zhivi i ne gi ispituvale, tuku vednash gi likvidirale? Aleko Pasha bil ubien od zad grb od Kiril Drangov, a Atanasov go likvidirale otkako se predal i dodeka bil nosen po ulicite na gradot. Vo nego nemal nitu pishtol. Zashto ako gi fatele zhivi i gi isprashuvale, sigurno nekoj od niv kje kazhel neshto okolu ubistvoto. Znachi, nekoj imal interes da ne se doznae vistinata”, naglasuva Todorovski.
Ovaa teza ja potkrepuva Ivan Karadzhov, koj bil svedok na ubistvoto na polkovnikot Georgi Atanasov. Toj vo svoite spomeni raskazhuva: “Na razdenuvanje jas doagjav od gorniot kraj na gradot po glavnata ulica koga vidov deka nasproti mene mi se pokazhaa 4-5 chetnici, koi go nosea potpolkovnikot Atanasov razoruzhan kon mene. Jas podzastanav, bea na pedesetina chekori koga chetnikot Kiro Crniot go nasochi revolverot vo tilot na Atanasov i pred da mu viknam da ne go zastreluva, toj pukna vikajkji: ‘Ushte li si zhiv bre kuche!’, i Atanasov padna na zemja nepodvizhen. Mi beshe mnogu machno, zashto Atanasov koj se predade, bez somnenie, kje ni otkrieshe mnogu tajni vo vrska so ubistvoto na Todor. Jas bev ubeden deka toj se predal dobrovolno”, se sekjava Karadzhov.
Todorovski istaknuva deka i dvajcata fizichki ubijci, Shterjo Vlahov i Doncho Vretenarov bile likvidirani bez da bidat isprashuvani. “Zoshto ne gi fatile zhivi, a mozhele da go napravat toa i da gi isprashuvaat za da doznaat koj im go narachal ubistvoto na Aleksandrov?”, prashuva Todorovski. Vlahov i Vretenarov gi likvidirala bugarskata vojska. Se skrile vo edna kukja vo s. Pripecheni. Otkako nekoj gi predal, vojskata gi otkrila na 18 septemvri 1924 godina i ja zapalile kukjata vo koja izgorele. Spored nego, Protogerov ne mozhel da bide organizator na ubistvoto. Toj bil religiozen, skromen i povlechen chovek, veren na organizacijata. Nikogash ne se ozhenil i bil mnogu privrzan kon sopstvenata majka so koja zhiveel.
Deka zad ubistvoto na Aleksandrov stoi Ivan Mihajlov, tvrdi i germanskiot istorichar Shtefan Trebst vo knigata za Musolini. Do takov zakluchok doshol od nekoi italijanski dokumenti od toa vreme.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (8)
Sekoja vecher po dve ubistva!
Letoto 1933 godina, sedmicata koga Makedoncite najmnogu se ubile megju sebe, bila narechena strashna ili traurna
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Evropa bila vdzhashena. Sekoe utro sofiskite ulici osamnuvale so dva trupa na Makedonci, koi megjusebno se istrebuvale mihajlovistite i protogerovistite. Vo presmetkite shto traele celi pet godini padnale mnogu zhrtvi. Letoto 1933 godina zaemnoto istrebuvanje go dostignalo vrvot, a sedmicata koga megju sebe bile ubieni najmnogu Makedonci ja narekle Strashna ili Traurna sedmica.
“Ivan Mihajlov, chlen na CK na VMRO, makar i ramnopraven so ostanatite dvajca, si go prisvoi pravoto na sudija vrz drug chlen od istiot CK, go osudi sam vonredno, iskoristuvajkji go pravoto i avtoritetot na VMRO pred nejzinite izvrshni organi. Gi ispratil Dimcho Stefanov, Mito Dzhuzdana i Nancho Vitlarev da go izvrshat prestapot, koi i go izvrshile pod dirigentstvo na Kiril Drangov. Na toj nachin, makedonskoto dvizhenje voopshto i VMRO posebno, nenadejno se ispravija pred propasta, koja zina so bezumieto na Ivan Mihajlov, izrazeno vo negovoto krvavo dejstvuvanje od 7 juli 1928 godina”, kje napishe Kiril Prlichev vo svoite spomeni shto za prvpat bea objaveni vo Sofija pred desetina godini, po povod ubistvoto na Aleksandar Protogerov. Inaku toj e sin na Grigor Prlichev. Pochinal vo 1944 godina vo Ohrid i e pogreban vo grobot na negoviot tatko.
Spored nego, Mihajlov sakal da im dade do znaenje na site shto ne mislat kako nego i shto kje mu se isprechat na patot deka kje zavrshat kako Protogerov. Naredil da se likvidiraat novi lugje, site onie shto na eden ili na drug nachin mu prechele. Togash bile ubieni Pando Strumichki, Boris Izvorski, Pando Kicev, Georgi Nakov, Dimitar Dimashev, Ivan Babunski i drugi. Prlichev raskazhuva deka pred toa shto go pravel Mihajlov, vlasta gi zatvorala ochite i poradi toa se chuvstvuvale bespomoshni, nezashtiteni od drzhavata, iako znaele deka vistinata i pravdata se na nivna strana. Megjutoa, ubistvata na Makedoncite na sofiskite ulici i natamu prodolzhuvale. Protivnicite na Mihajlov, koi, spored Prlichev, nikogash ne sakale problemite da gi reshavaat so oruzhje morale da se fatat i za nego. No, protiv negovite teroristi i mashinata za ubivanje nikoj nishto ne mozhel. Cenata shto ja plakjale zatoa shto reshile da mu se sprotivstavat bila strashno visoka. Za eden vanchomihajlovist bile ubivani 10 protogerovisti kako shto gi narekuvale lugjeto shto zastanale na drugata strana.
Od povazhnite lichnosti shto Mihajlov zapochnal da gi likvidira, prv bil ubien Georgi Bazhdarov, chlen na Zadgranichnoto pretstavnishtvo. So negoviot telohranitel Vlkan Milev, gi zastrelale vo Varna. So toa, smeta Prlichev, organizacijata zagubila mnogu, a vo Zadgranichnoto pretstavnishtvo nikoj ne sakal da go zameni od rezervniot sostav poradi visokoto mesto shto go imal vo dvizhenjeto i lichniot avtoritet shto go uzhival. Prlichev pishuva deka ne mozhele da mu se sprotivstavat na Mihajlov, ne samo poradi toa shto bil poddrzhuvan od togashnata bugarska vlast i od emigrantskite organizacii koi nikogash ne bile vistinski informirani za trupovite na Makedoncite shto sekojdnevno se trkalale po sofiskite ulici, tuku i poradi toa shto raspolagal i so ogromni sumi pari shto gi ostvaruval od danocite shto im gi nametnuval na bednite selani vo Pirinska Makedonija i od mafijashkite raboti so koi se zanimavale negovite lugje. Vojnata se vodela i preku togashnite vesnici shto se izdavale, a Mihajlov mozhel da kupi ili da zaplashi sekogo, da objavi shto saka. Ako vlastite uapsele nekoi od ubijcite, najchesto gi osloboduvale poradi nedostig na dokazi. Pretstavnici na protogerovistite otishle i kaj carot Boris, koj celosno ja opravduval politikata na Andrej Ljapchev i ja zastapuval tezata deka vlasta i partiite ne trebalo da se meshaat vo toa shto se sluchuvalo vo VMRO, zashto bilo opasno. A po nemeshanjeto na vlasta i na takvite izjavi Mihajlov praktichno dobil dozvola da pravi shto saka.
Prlichev podrobno raskazhuva za ubistvata, no site niv ne mozhe da gi opishe zashto se mnogu. Bratoubistvenata vojna eskalirala vo 1930 godina. “Vo sekoj sluchaj, pochetokot na novata 1930 godina ne navestuvashe nishto dobro. Ushte prviot den ni donese zhalna novina za ubistvoto na bivshiot chetnik Spas Sarajski”, raskazhuva Prlichev, koj 36 godini bil vo makedonskoto revolucionerno delo. Toj dodava deka narednata vecher bil ubien i Blazhe Bozhinov od Debar, isto taka, bivsh chetnik, na kogo mihajlovistite podolgo vreme ne gledale so dobro oko. Dve sedmici potoa vo Svilengrad bil zastrelan i Tano Donchev. Dolgo vreme go demnele, dodeka ne go ubile. Mihajlov ne sakal da ostane zhiv nitu eden od protivnicite shto mozhel da se bori so oruzhje.Od teroristite na Mihajlov bil likvidiran i Vasil Pundev, urednik na vesnikot Vardar, gimnaziski uchitel, koj, spored Prlichev, bil golem makedonski patriot, privrzan za deloto, duri do stoicizam. Ubistvata se redele ednopodrugo. Na 2 dekemvri 1930 godina bil ubien Naum Tomalevski. “So toj strashen nastan shto se sluchi sred bel den, nie gubevme ne samo eden skap drugar, tuku Zadgranichnoto pretstavnishtvo se lishuvashe od svojot vtor zakonski chlen po ubistvoto na Bazhdarov. Toj institut ostanuvashe vo idnina da se pretstavuva samo od mene otkako rezervnite chlenovi Badev i Uzunov otkazhaa da gi popolnat ispraznetite mesta”, pishuva Prlichev.
Za celo vreme dodeka traela vojnata na sofiskite ulici bile formirani povekje komisii i grupi za da gi pomirat zavojuvanite strani, no bez uspeh, zashto Vancho Mihajlov od imeto na silata so koja raspolagal sakal nivna celosna kapitulacija, nivno otkazhuvanje od chlenstvo vo Zadgranichnoto pretstavnishtvo, nivno ponizhuvanje. Taka krvoprolevanjeto i natamu caruvalo. “Najmnogu zhivoti bea odzemeni so kurshum. Po likvidacijata na Aleksandar Protogerov i na Atanas Gocev; Boris Izvorski so 12 drugi; Georgi Bazhdarov so negovoto obezbeduvanje; Vasil Pundev so Stojancho Dimitrov; Naum Tomalevski i drugi toj sistem praveshe izvesni kratki pauzi, no nikogash ne prestanuvashe”, pishuva Prlichev, posochuvajkji nekoi od poslednite zhrtvite padnati na sofiskite ulici. Krstan Pop Todorov so oslepeno oko, za malku ne go zagubil zhivotot, mu bila postavena zaseda tripati, a negovata srekja ja nemal Boris Pozkov, koj padnal ubien nabrzo potoa. Vo Stanimak bil ubien Shterov. Blagodarenie na golemata snaodlivost, Misho Cheganski se’ ushte bil zhiv. Boris Traev, inteligenten mazh, eden od najnovite vo dvizhenjeto padnal zastrelan od zad grb. Toma Kambancheto bil isto megju poslednite zhrtvi. Ubieni bile i Kiro Shendov, Trajko Spasov-Mariovcheto, Nikola Budakov, Kliment Bojadzhiev i drugi.
Po dolgotrajnoto povekjegodishno i iscrpuvachko sprotivstavuvanje i po mnogute zhrtvi, Vancho Mihajlov gi prisilil protogerovistite da potpishat deklaracija za prekinuvanje na vojnata. Toj prethodno go grabnal chlenot na CK Pop Hristov i gi ucenuval drugite. Megjutoa, deklaracijata za kapitulacija ne ja potpishale Petar Shandanov i Krstan Todorov, koi narednite dve godini ja prodolzhile borbata, vrakjajkji mu na Mihajlov so ista mera. “Sedum dena po strashnata sedmica ne se sluchi niedno ubistvo. Eden mesec potoa pak nemashe ubistvo. Dva meseca – isto; tri, chetiri – site ostanaa zachudeni od promenata shto nastapi. Koja magichna sila ja oslobodi Bugarija od toj koshmar?! Po toj povod vo izvesni sredini se raspravashe deka negovota ekselencija Vaterlo, angliski ambasador vo Bugarija koga otishol da si zeme zbogum od negovoto visokopreosveshtenstvo Stefan, megju drugoto, rekol: “Bi sakal da go vidam toa junachishte Shandanov, koj so svoite kontraudari vrz lugjeto na Mihajlov, mozhe da go prinudi da prestane chovekot protiv kogo vlasta se pokazha nemokjna. Bi sakal da go pregrnam pred da ja napushtam Bugarija”.
Makedonskata javnost malku znae koj e Petar Shandanov. Za nego se dozna otkako vo 2002 godina bea objaveni negovite spomeni, koi se moshne vazhni za rasfetluvanje na nasheto poblisko minato, poradi toa shto toj bil direkten uchesnik vo mnogu nastani. Ja predvodel grupata shto ja ispratil Mihajlov vo Grona Dzhumaja za da gi likvidira navodnite organizatori na ubistvoto na Aleksandrov. Po ubistvoto na Protogerov mu se sprotivstavil i gi predvodel protogerovistite. Shandanov e roden e vo Ohrid vo 1895 godina vo ribarsko semejstvo, a pochinal vo 1971 godina vo Sofija. Celi 42 godini bil vo makedonskata revolucionerna borba. Kako prv chovek na protogerovistite pregovaral so Dimitar Vlahov i so pretstavnici na Kominternata za zaednichka borba protiv VMRO na Mihajlov. Vo 1940 godina zaedno so Pavel Shatev i so drugi pretstavnici na VMRO (obedineta) barale od SSSR da se zalozhi za makedonskoto prashanje. Vo memorandumot shto go ispratile nastojuvale Makedoncite da se tretiraat kako samostojna narodnosna edinica i “samoopredeluvanje na Makedonija – kako oblast so specifichni stopanski, zhivotni, jazichni osobenosti i poseben etnografski sostav na naselenieto”.
Spored Prlichev, Mihajlov prestanal da ubiva poradi toa shto carot Boris togash go posetil eden germanski oficer i mu rekol deka nego kje go smeta za odgovoren ako prodolzhat ubistvata.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (9)
Krvava presmetka na sofiskite ulici!
Nikoj ne znae tochno kolku Makedonci se ubieni za vreme na petgodishnite bratoubistva vo Bugarija
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Vo krvavata presmetka shto zapochnala po ubistvoto na Aleksandar Protogerov vo 1928 godina, od povidnite lichnosti na avtonomistichkata VMRO na edna strana se nashle trojcata pretstavnici na Zadgranichnoto pretstavnishtvo – Kiril Prlichev, Georgi Bazhdarov i Naum Tomalevski i tretiot chlen na Centralniot komitet na organizacijata – Georgi Pop Hristov, a na drugata, Ivan Mihajlov. Toj vo svoite spomeni veli deka dotogash so niv, glavno bil vo dobri odnosi i sakal da vidi vo niv energichni lugje. Megjutoa, tie se pokazhale tromi, bez fantazija i stremezh da sozdadat posolidni i poshiroki vrski so bugarskoto slobodno opshtestvo i vo golem stepen bile so zastareni razbiranja i ne im imponirale na mladite.
“Eden edinstven pat vidov tie lugje da ja pokazhat energijata kakva shto se barashe vo polza na osloboditelnoto delo – toa beshe togash koga reshija da mu napakostat… I sega mnozinstvoto od ‘vrvovite’ na organizacijata se opredelija za nego (Protogerov n. z.) – protiv eden chlen na Centralniot komitet. Togash protiv Todor bea site so posebni motivi – Protogerov, Chaulev, Aleko Vasilev, Georgi Atanasov; sega protiv Ivan Mihajlov se naredija Protogerov, Pop Hristov, Bazhdarov, Prlichev, Tomaleski”, pishuva Mihajlov za bratoubistvata shto traele od 1928 do 1933 godina.
Site likvidacii na svoite protivnici shto kje gi pochne vo 1924 godina, kje gi povrzuva i kje gi pravda so ubistvoto na Todor Aleksandrov, obvinuvajkji gi zhrtvite deka uchestvuvale ili, pak, bile inspiratori na golemiot zagovor. Po dolgite raspravii i nesoglasuvanja koga i vrz kakvi principi da se odrzhi kongresot na organizacijata na koj saka da raschisti so neistomislenicite i da vovede apsolutistichka vlast, Mihajlov kje isprati trojca teroristi da go likvidiraat Protogerov, koj bil chlen na Centralniot komitet, kade chlen bil i Georgi Pop Hristov. Togash izdal i posebno kominike vo koe kje navede: “Minatiot kongres na VMRO mu dade mandat na Centralniot komitet, izbran od nego, da gi bara i da gi kazni vinovnicite za ubistvoto na T. Aleksandrov. Vo direktna vrska so toa reshenie e izvrsheno ubistvoto na Al. Protogerov na 7 juli. I drugi visoki interesi na makedonskoto delo ja napravija neophodna prezemenata kaznena merka na 7 juli”, kje i objasni Mihajlov na javnosta zoshto naredil da se ubie generalot vo 1928 godina.
Ovaa negova odluka podocna kje ja potvrdi Kongresot shto kje go zakazhe sam i vo koj kje vlezat negovi lugje. Celi dva dena kje im objasnuva na delegatite zoshto ja donel odlukata za ubistvoto na drug chlen na CK na VMRO. Kongresot kje izglasa rezolucija, vo koja stoi deka Protogerov ushte pred septemvri 1924 godina, sluzhejkji se so zabludi i intrigi, postojano se stremel da go izvalka chistiot lik na Aleksandrov i deka od sobranite podatoci i avtentichnite dokumenti pretstaveni pred kongresot, bilo dokazhano deka bil souchesnik kako vo podgotovkata, taka i pri samoto izvrshuvanje na toa ubistvo.
“Prestapite, osobeno onie od kalibarot na Todorovoto ubistvo, ne mozhea da bidat ostaveni bez kazna. Ushte pomalku beshe dozvoleno da bidat nagraduvani so rakovodni funkcii vo dvizhenjeto”, podvlekuva Mihajlov, naglasuvajkji deka od 1925 do 1934 godina bile izvrsheni 85 atentati i deka samo vo dva pomognale “protogerovistite”.
Kolku Makedonci padnale na sofiskite plochnici i vo drugi gradovi vo Bugarija vo petgodishnite megjusebni presmetki, nikoj tochno ne znae. Kiril Prlichev, koj bil na sprotivnata strana, posochuva mnogu iminja na nivni privrzanici bez da go kazhe tochniot broj, no ako e tochno toa shto go tvrdi deka za eden ubien mihajlovist bile likvidirani desetmina protogerovisti, togash mozhe priblizhno da se kazhe tochniot broj. Mihajlov vo spomenite naveduva triesetina ubieni od protogerovistite. Za niv govori so pietet kako za zasluzhni borci za makedonskoto delo. I Prlichev i Mihajlov ne gi spomenuvaa iminjata na ubienite od drugata strana, iako dotogash site bile vo ist tabor.
Kako shto pishuva Mihajlov, najprvo bil ranet Vasil Iv. Vasilev, sekretar na Nacionalniot komitet na makedonskite bratstva, na 16 oktomvri 1929 godina, no ostanal zhiv. Spored nego, toj bil poznat intelektualec. Se spasil od protogerovistite, no ne i od komunistite, koi go ubile vo 1944 godina. Na 16 maj 1932 godina vo Sofija bil likvidiran pretsedatelot na Makedonskiot nacionalen komitet Dimitar Mihajlov. “Bitola, rodniot grad na Dimitar Mihajlov, so gordost mozhe da go posochuva negovoto ime megju najzasluzhnite bitolchani za bugarshtinata”, pishuva za nego vo svoite spomeni.
Na 28 dekemvri istata godina bil smrtno ranet i po tri dena pochinal Simeon Eftimov, kogo Mihajlov go povikal od Viena za da mu go ureduva vesnikot Makedonija. Vo nego pukale Hristo Trajanov i Ivan Petrov, koi vednash bile fateni od policijata. Trajanov bil polesno ranet i smesten vo bolnica. Nekolku dena podocna go ubila Katerina Konstantinova od Bansko, koja rabotela kako medicinska sestra. Vo prisustvo na policaecot shto go chuval, taa se doblizhila do krevetot na Trajanov, go izvadila revolverot i istrelala tri kurshumi vo negovata glava.
Na 21 fevruari 1933 godina vo Varna bil likvidiran Mane Nekashev, rodum od Shtip, a na 30 juni istata godina po greshka i sofiskiot slikar Ivan Todorov. Otkako policijata go uapsila ubiecot, priznal deka negova cel bil Petar Mrmev od Prilep. Na 26 mart 1933 godina vo Haskovo bil ubien Pancho Todorov od Shtip, a dva meseca podocna i Shterjo Bozhinov po poteklo od Solun. Tie denovi vo Plovdiv bile likvidirani i Asen Gjorchev i Petar Blaginov. Vo istiot grad na 11 maj go zavrshil zhivotot i Atanas Mihajlov, roden vo Bobishta, Kostursko. Toj mesec protogerovistite go zastrelale i 51-godishniot advokat Mihail Kochev, po poteklo od Gevgelija.
Spored Mihajlov, otcepenata banda go ubila i pretsedatelot na ohridskoto bratstvo, Naum Balev, poradi toa shto ne sakal da bide komanduvan od Petar Shandanov, isto taka, ohrigjanec, koj bil glavniot organizator na site tie likvidacii na vanchomihajlovistite. Vo noemvri istata godina “istata banda go pokosila zhivotot na mladiot Ivan Kochev”.
Vo grupata od negovata VMRO, ili smetani za takvi shto bile ubieni od protogerovstite Mihajlov go spomenuva i Todor Georgiev Gushterov od Krivi Dol, Shtipsko. Toj dolgo vreme bil telohranitel na Kiril Prlichev. Plashejkji se od chovekot shto go obezbeduva da ne mu napravi nekakvo zlo, Prlichev se soglasil da bide likvidiran. Vo blizina na seloto Banki go nashle mrtov i mladiot shtipjanec Hadzhi Toshev, iako nemal nikakva vrska so VMRO. Spored Mihajlov, od kurshumi na protogerovistite nastradal i Hristo Andonov od selo Gorchishte, vojvoda vo Dojransko i vo Gevgelisko, a eden den po nego i Dimitar Dzhuzdanov od gevgelisko Dehovo. Vo 1929 godina bil ubien samo eden mihajlovist – Pandil Shishkov od Ekshi Su, koj za vreme na Ilindenskoto vostanie kako vojvoda se borel vo Lerinsko. Na 27 januari 1930 godina imalo obid da bide likvidiran i Jordan Shkatrov. Napadnat bil od Lev Glavinchev, brat na bitolskiot obvinitel, koj, kako shto pishuva Mihajlov, bil vo sluzhba na srpskata vlast vo Makedonija. Vo nego strelale koga izleguval od kukjata na eden evropski novinar. Na 20 noemvri istata godina bil ranet vo glavata Gosho Janev. Chetvoricata napagjachi pomislile deka e mrtov i se razbegale. Prepoznal samo edno lice shto bilo od “poznatata pomanijachena grupa”. Vesnikot Sloboda ili smrt, soopshtil deka vo noemvri 1930 godina bil likvidiran Nancho Vitlarov od Shtip. “Ubien vo Sofija na ulica ‘Egzarh Josif’. Izlishno e da se istaknuva koj posegna po negoviot zhivot”, podvlekuva Mihajlov.
Na osmi fevruari 1931 godina od kurshum bil pokosen Gurkov, koj, kako shto pishuva Mihajlov vo spomenite, bil eden od najpredanite lugje vo negovata VMRO. Se shkoluval vo Viena, a za vreme na Prvata svetska vojna bil agjutant na generalot Zlatarev, komandant na 11. makedonska divizija. Na negoviot pogreb prisustvuvale 15.000 lugje. Nekolku meseci podocna, na 10 juni bil pokosen na sofiskite plochnici nekogashniot chetnik Done Tanev Dimitriev, a dva meseca podocna i 23-godishniot Vladimir Vakavchiev, sin na bugarski oficer. Ne pominalo mnogu vreme i istata sudbina go zateknala i Toma Grigorov Durov od Petele, Lerinsko. Na 16 noemvri 1932 godina so izmama bil odvlechen i ubien na najdzverski nachin vo Varna Todor Hristov Nikolov, od Radomir, roden vo 1909 godina. Negoviot tatko i striko bile staveni vo celosna sluzhba na makedonskoto dvizhenje za vreme na turskiot rezhim.
Deset dena podocna protogerovistite go napadnale Stojan Filipov od Starchishta, Dramsko, koj od turskiot rezhim bil dvapati osuden na smrt i pomiluvan. Se istaknal kako golem borec protiv sandanistite. Iako napagjachite istrelale vo nego 40 kurshumi, sepak, ostanal zhiv. Takva srekja nemal Ancho Sokolov od Polaki, Kochansko, koj smrtno ranet pochinal istiot den. Narednata godina vo januari bil ubien i Mino G. Przholov od Barovica, Enidzhe – Vardarsko. Vo april istata godina go zastrelale i Ivan Kocev Paraspurov od Shtip.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (10)
Poloshi i od chikashkite gangsteri
“Vo Mihajlov imashe neshto grobarsko, pogrebno i uzhasno, ne bilo lesno da se izdavaat smrtni presudi”, pishuva Stojan Hristov po edna sredba so nego
Pishuva: Viktor Cvetanoski

“Mnogu chovechka krv mozheshe da bide poshtedena. Pa, 5 maj 1924 godina oznachuva presvrtnica vo istorijata na makedonskoto dvizhenje i taa presvrtnica ne beshe nitu kon ‘levo, nitu kon ‘desno, nitu kon napredok, nitu kon mir, tuku pravo kon tragedija i obilno krvavenje”. Ova go napisha amerikanskiot pisatel i publicist so makedonsko poteklo, Stojan Hristov, koj za vreme na tragichnite bratoubistva na Makedoncite bil neposreden svedok, izvestuvajkji za nekoi amerikanski vesnici.
Toj veli deka omrazata, zavista, alchnosta, ambicijata i povredenite chuvstva bile dvizhechka sila vo nevidenoto megjusebno istrebuvanje na Makedoncite. Ivan Mihajlov, otkako vo 1924 godina gi izramnil smetkite so komunistite i so federalistite, vo 1928 godina odnovo ja otvoril ranata vo organizacijata i zasekol vo nea. Toa bea strashni godini, na sofiskite ulici i niz rechisi cela Bugarija megjusebno se istrebuvaa chlenovite na avtomistichkata VMRO, koi dotogash zaedno gi istrebija povekjeto levoorientirani makedonski revolucioneri.
Spored Hristov, Aleksandar Protogerov, togash chlen na Centralniot komitet na VMRO, povtorno “pravel nevolji” i Mihajlov se ushte ne si imal prosteno zoshto ne go eliminiral za vreme na generalnata chistka vo Gorna Dzhumaja vo septemvri 1924 godina. Togash ne go likvidiral, zashto mu bil potreben da gi potpishe smrtnite presudi, kako edinstven zhiv chlen na Centralniot komitet na organizacijata. Hristov vo knigata Heroi i ubijci za makedonskata revolucionerna borba ne gi krie simpatiite kon Mihajlov. Hristov togash bil vo rakovodstvoto na MPO, a ovaa probugarski orientirana organizacija na makedonskite iselenici vo Amerika, za vreme na bratoubistvata megju mihajlovistite i protogerovistite, zastanala na strana na Mihajlov.
Hristov cela prolet i leto ostanal vo Sofija i go sledel sekoj chin na makedonskata drama. Izvestuval od Bugarija koga po naredba na Ivan Mihajlov bil likvidiran Aleksandar Protogerov i od eden balkon na Voeniot klub vo centarot na Sofija ja gledal pogrebnata povorka. “Mnogumina od povorkata bea Makedonci. Mrtovecot beshe Makedonec. Negoviot ubien telohranitel, chij kovcheg go sledeshe generaloviot, isto taka, beshe Makedonec. Onie, koi i da se, shto gi zastrelaa generalot i negoviot telohranitel bea Makedonci. Ivan Mihajlov, koj gi potpisha smrtnite nalozi, beshe Makedonec. Kutra Makedonija!”, ja opishuva tazhnata scena od pogrebot na Protogerov, slika shto kje bide sekojdnevie vo Sofija povekje od pet godini.
Spored poznatiot amerikanski pisatel, koj kako pechalbarsko dete zaminal od Egejska Makedonija vo SAD, istrebuvachkata vojna shto pochnala po likvidacijata na generalot Protogerov bila direkten proizvod na lichni interesi. Vodachite ne im sluzhele na interesite na Makedonija, tuku na sopstvenite lichni interesi, a protiv makedonskata kauza.
“Epskata borba za sloboda vo koja iljadnici mazhi i zheni go izgubija zhivotot, sega beshe obesvetena i zloupotrebena od istite onie shto trebashe da ja chuvaat nejzinata svetost so sopstvenite zhivoti. Tie sega ne mislea na Makedonija; tie bea zhrtvi na sopstvenite kriminalni instinkti i se odnesuvaa polosho od gangsteri. Osnoven motiv za konfliktot ne beshe borbata megju edna i druga politichka filozofija, kako shto beshe koga komunistite gi razdvoija redovite na VMRO. Ova beshe vojna megju revolucioneri so isti boi. Lichnite interesi i strasti za odmazda se naogjaa vo osnovata na karanicata”, pishuva Hristov vo knigata Heroi i ubijci.
Toj veli deka logikata na ostroumniot Mihajlov, chij um bil kako kotle shto klokoti so zagovori i kontrazagovori, bila prifatete ili ostavete. “Taka govoreshe Mihajlov. A toj poseduva znaenje, logika i bleskav um, a da ne zboruvame za kurshumi i bombi”.
Hristov vo ekot na megjusebnite istrebuvanja na Makedoncite izvestuval za Chikago dejli njuz i se obidel da gi smiri zavojuvanite strani. Prvo se sretnal so Ivan Mihajlov, lichno go poznaval i so nego napravil intervju vo 1927 godina. Mihajlov na sredbata doshol so dvajca telohraniteli. “Tolku se smenil shto nikogash nemashe da go prepoznaam ako go bev videl na pat. Beshe mnogu poslab, a dlabokite ochi sega mu bea krvjosani i opkruzheni so krupni podochnici. Gledajkji go takov, so glava celosno kjelava na vrvot, obrazite propadnati, so istaknati jabolknicite, za moment si pomisliv deka gledam vo zhiv skelet. Ne bilo lesno da se izdavaat smrtni presudi, si pomisliv vo sebe. Vo Mihajlov imashe neshto grobarsko, neshto pogrebno, neshto uzhasno”, ja opishuva Hristov sredbata so liderot na teroristichkata VMRO, koj smetal deka postapuva pravilno i bil podgotven da gi pomiluva “predavnicite” ako prestanat da napagjaat i sebesi da se narekuvaat VMRO.
Go ostavil, kako shto veli, nesrekjnikot Mihajlov vo negovoto malo makedonsko kralstvo, so koe vladeel ushte shest godini i se vratil vo Sofija poln so mrachni misli, oti znael deka mozhe da gi napishe na parche hartija iminjata na site lugje shto vo pretstojnite denovi kje bidat ubieni.
I Petar Shandanov go videl vo ista sostojba. Bil bled kako duh. Pred nego na masata imalo kup dokumenti, so koi sakal da mu dokazhe kolku bil vinoven Mihajlov, koj, spored Shandanov, bil diktator i ubiec i oti mislel deka ima monopol na makedonskoto dvizhenje. “Beshe tazhno. Mojata molba da prestanat da prolevaat makedonska krv prozvuchi mnogu slabo i bespolezno. A, sepak, ne prezirav nitu eden, tuku gi sozhaluvav dvajcata zatoa shto bea izgnanici na zhivotot i se krieja od smrtta. Vo narednite shest godini od Bugarija, a osobeno vo Sofija sozdadoa krvava arena. Stana nesigurno da se peshachi po sofiskite ulici. Ne se znaeshe koga kje zaluta nekoj makedonski kurshum. Ne broev kolku lugje bea ubieni vo megjusebnata borba”, pishuva Hristov.
Otkako teroristite na Mihajlov gi likvidirale dvajcata pretstavnici na Zadgranichniot komitet, Georgi Bazhdarov i Naum Tomalevski, toj naredil da se grabnat semejstvata na posledniot zhiv pretstavnik na ova telo na organizacijata, Kiril Prlichev, i preostanatiot chlen na CK na VMRO, Georgi Pop Hristov. Gi odnesle v planina i gi prisilil da dadat pishani izjavi deka kje prestanat da se meshaat vo makedonskoto revolucionerno dvizhenje. No, Shandanov i negovite privrzanici ne se predale. Otkako se spravile so golem broj positni mihajlovisti udrile mnogu blizu do koskata, ubivajkji go Jordan Gurkov, koj bil nekakov guverner na celoto revolucionerno kralstvo i glaven polkovnik na Mihajlov. Bil ubien i Simeon Eftimov, povikan od Zheneva da go ureduva vesnikot Makedonija na mihajlovistite. Go ubile dvajca protogerovisti. Eden od ubijcite bil zastrelan od policijata, a drugiot go ranile i go fatile zhiv, no i toj bil likvidiran dodeka se lekuval v bolnica.
“Poslednata decenija istorijata na komitadzhiite povekje gi tretira vnatreshnata vojna i samounishtuvanjeto otkolku konzistentnoto i nepokoleblivo ispolnuvanje na samata cel. Od doagjanjeto na Mihajlov na vlast, dvizhenjeto pretstavuvashe niza krvavi gletki megju samite komitadzhii, so nekoj revolucioneren chin vo neprijatelskiot kamp sproveden od strana na nekoj terorist za smetka na negoviot ili nejziniot zhivot. Nedovolni se doblesta i humanosta za da se istakne ili iskupi Mihajlovata epoha. Pishtolot i kamata bea reshenie za site vnatreshni konflikti i raskoli. Mihajlovoto vladeenje kje zamine vo istorijata na VMRO kako vladeenje na krvoprolevanjata i megjusebnoto istrebuvanje”, zakluchuva poznatiot amerikanski pisatel i novinar so makedonsko poteklo.
Koga Hristov prvpat dopatuval vo Bugarija vo 1927 godina se smetalo za retka chest da se bide blizok so Makedonec. No, koga si zaminal vo 1934 godina na Makedoncite bila frlena anatema. Lugjeto so potsmev gi narekuvale chikashki gangsteri. Pozicijata na Makedoncite vo Sofija pred da pochnat megjusebnite istrebuvanja bila slichna na onaa na Evreite vo Njujork. “Tie go pretstavuvaa ‘rbetot na ekonomskiot, profesionalniot, opshtestveniot, politichkiot i kulturniot zhivot na glavniot grad. Najvazhna lichnost vo rechisi sekoja dejnost verojatno e Makedonec ili barem polovina Makedonec. Lugjeto se falea so makedonskata krvna linija nebare taa gi udostojuvashe so poseben blagoslov”, pishuva Hristov…
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (11)
Ubistvo vo teatarot “Burg” vo Viena
“Go ubiv Todor Panica zashto beshe predavnik”, izjavila Mencha Karnichu za likvidiranjeto na poznatiot sandanist
Pishuva: Viktor Cvetanoski

“Bev mnogu spokojna, kako sekoj chovek shto donel nepovratno reshenie. Taa vecher, na 8 maj, (1925 godina n.z.) vo teatarot ‘Burg’ se igrashe ‘Per Gint’ od Ibzen. Po prvite istreli vo Panica, zhena mu mi ja fati rakata. Ja ottrgnav i togash sum ja ranila v usta. Megjutoa, toa go doznav podocna, vo zatvorot; toa ne beshe moja namera. Jane Bogatinov (telohranitel na Panica n.z.) se obide da stane, no strelav vo negovite noze i toj ja obesi glavata vrz lozhata”. Ova e verzijata na Mencha Karnichu, kako go likvidirala Todor Panica vo Viena.
Pukotnicite vo lozhata se sleale so scenata na pretstavata. Taa pukala vo onoj moment koga bila improvizirana bura i se slushalo kako se krshi i potonuva brod. Nikoj od prisutnite ne razbral nishto. Ja napushtila lozhata i izlegla na ulica za da bara policaec da mu se predade. Kako shto pishuva, po nekolku minuti edvaj nashla eden. Mozhela da pobegne, ako toa bilo organizirano ili ako taka bilo predvideno.
Mencha Karnichu, koja podocna mu stana sopruga na Ivan Mihajlov, bila Vlainka, od Krushevo, a nejziniot tatko povekje godini imal svoja trafika na zheleznichkata stanica vo Caribrod, deneshen Dimitrovgrad, Srbija. Dodeka bile vo Rim taa napishala podolg avtobiografski tekst i za da go iznenadi svojot soprug sakala mu go podari za nivnata srebrena svadba, a toj da go pomesti vo svoite Spomeni. Toj istaknal deka delata na Todor Panica po 1918 godina bile zatrupani so mnogubrojni zlostorstva, kako gram zlato pod ogromno bunishte.
Todor Panica bil sandanist, po nacionalnost Bugarin. Smetal deka makedonskiot narod treba da se oslobodi sam, a ne so meshanje na bugarskiot dvor. Mihajlov veli deka toj trebalo da bide likvidiran, ne poradi toa shto gi ubil Boris Sarafov i Ivan Garvanov srede Sofija, tuku zatoa shto, navodno, sorabotuval so Grcite, Srbite i so komunistite. So negovata smrt, pishuva Mihajlov, bile pogodeni mnogu neprijateli na makedonskoto dvizhenje, posebno chetiri centri: srpskata bugaroistrebuvachka politika vo Makedonija, chij sluga bil Panica; grchkite vlasti, so koi toj bil vo vrska i tie go poddrzhuvale tajno za da go prezemat Nevrokop (Goce Delchev, grad vo pirinska Makedonija n.z.); bolshevichkiot centar na koj toj mu sluzhel za realiziranje na negovite balkanski planovi i levoto krilo na Zemjodelskata partija vo Bugarija.
Kako shto pishuva Karnichu, taa go zapoznala Panica vo Sofija ushte vo 1920 godina preku Magdalena Izmirlieva, sestra na negovata sopruga, so koja se poznaval podolgo vreme. “Tamu, kaj Magdalena prvpat go sretnav Todor Panica, chovekot shto kje ja opredeli mojata ponatamoshna sudbina, a i jas negovata. Nikoj od nas togash toa ne go pretchuvstvuvashe”, pishuva taa istaknuvajkji deka podocna, na pochetokot na 1924 godina, toj se zapoznal i so nejzinite roditeli vo Caribrod. Ednash svratil kaj niv koga tamu bila i taa. Pritoa, od nea pobaral koga kje se vrati vo Sofija da im prenese na negovite domashni da zaminat vo Viena. “Pojasni deka pretstoela seriozna rabota protiv ‘gospodata avtonomisti’ (gi podrazbirashe lugjeto na VMRO); i deka zboruval so Zhika Lazikj za zasiluvanje na nivnite grupi vo Makedonija. Zhika Lazikj beshe shef na bezbednosta vo Jugoslavija”, raskazhuva Karnichu vo svoite sekjavanja, tvrdejkji deka toj togash bil vo sluzhba na srpskata vlast.
Istovremeno, taa objasnuva deka nekoi nejzini poznanichki chesto i go falele eden drug chovek so kogo sakale da ja zapoznaat. Stanuvalo zbor za Ivan Mihajlov, kogo podocna go videla nekolkupati, no do vistinska sredba doshlo na 6 mart 1924 godina. Bila vo poseta kaj nekoi svoi prijateli koga i javile deka ja bara eden chovek i togash videla deka e Mihajlov. Ja rasprashuval za Panica, za nejzinite vrski so Magdalena Izmirlieva. Togash i predlozhil da se vidat na drugo mesto. Narednata vecher doshla na zakazhanoto mesto i so ushte nekolkumina negovi prijateli se kachile vo avtomobil i po zaobikolni patishta, so vrzani ochi, ja odnele vo edna kukja. Tamu celo vreme zboruval Mihajlov i i postavuval prashanja za Panica, pokraj drugoto, dali znae deka bil predavnik. Taa odgovorila potvrdno i pritoa mu raskazhala so vozbuda za ona shto go slushnala vo Caribrod od nego – deka rabotel za Zhika Lazikj.
“Jas go slusham vnimatelno i gi podgoltnuvam negovite zborovi kako otkritie. Toj razbudi vo mene ne samo interes kon deloto. Preku negovoto rasuduvanje predizvika silno chuvstvo za mojot dolg kon porobenata tatkovina… Po dolgi razgovori se razdelivme od drugite. A toj me isprati do mojot stan, duri gore do vratata. Se zboguvavme i neochekuvano za mene toj me bakna vo cheloto. Ne se prashuvav shto znachi taa drskost. Za tie nekolku chasa se vljubiv vo nego. I ne samo toa. Negovite propovedi za osloboditelnoto delo na Makedonija, konechno, me pridobija. Go otkriv idealot shto go barav”, ja opishuva Karnichu sredbata so Mihajlov.
Megjutoa, mnogu poinakva e verzijata za ovaa sredba shto ja raskazhuva vo svoite spomeni Petar Shandanov, vo toa vreme blizok chovek na Mihajlov. Spored negovite tvrdenja, nivnata prva ljubov ne bila taka romantichna kako shto ni ja pretstavuva Karnichu. Naprotiv. “Taa vo 1923 i vo 1924 godina, do zaminuvanjeto vo fevruari vo Viena, mu beshe kurirka na Panica. Kako takva taa mu bila somnitelna na Ivan Mihajlov i bila grabnata so avtomobil i odvlechena vo vilata na Bozhinov. Tamu vrz Mencha bile primeneti takvi inkvizitorski machenja shto ne se da se spomnat nekade. Po dolgotrajni izmachuvanja, Mencha Karnichu priznala se i mu vetila na Mihajlov deka e podgotvena da go ubie Panica i oti se kae za se’. Mihajlov sevo ova mu go soopshtil na Todor (se misli na Todor Aleksandrov n.z.) i ovoj se soglasil da ja pushtat, no mu rekol na Mihajlov postojano da odrzhuva kontakt so nea i da ja ima na oko. Malku po malku, megju Mihajlov i Mencha se rodi ljubov”, pishuva ohridskiot vojvoda, koj 42 godini bil vkluchen vo makedonskoto revolucionerno dvizhenje.
Mencha Karnichu objasnuva deka odlukata da go ubie Panica ja donela sama. Koga toa mu go soopshtila na Mihajlov, insistiral taa da uchestvuva vo atentatot, no samo kako pomoshnik. “No, jas ne se soglasiv so takvata uloga. ‘Ako go otkrijam, jas kje mu platam’, rekov. Odamna imav sfateno deka toj ja zasluzhuva najteshkata kazna”, pishuva vo spomenite Karnichu. I taka, pochnale da go krojat planot kako da go likvidiraat Panica. Zaminala za Viena, objasnuvajkji im na roditelite deka lekarite i preporachale da odi tamu da se lekuva. Bila bolna od tuberkuloza. Vo Viena zhiveela zaedno so Magdalena Izmirlieva, shto i ovozmozhuvalo da mu se priblizhi na semejstvoto na Panica i polesno da go ubie. Kako shto pishuva, takva mozhnost imala na svadbata na Magdalena, no ne ja iskoristila. Zatoa, pak, ne ja propushtila mozhnosta shto i’ se ukazhala vo vienskiot teatar.
Mihajlov za vreme na sudskiot proces gi angazhiral najdobrite avstriski advokati za da dobie shto pomala kazna i istovremeno na evropskata javnost da i ja pretstavi kako golema makedonska patriotka, koja morala da go ubie predavnikot Panica. Taa bile osudena na osum godini zatvor, no ne ja odlezhala kaznata. Spored togashnite avstriski zakoni, ako nekoj osudenik e teshko bolen i ne mozhe da ja izdrzhuva kaznata mozhe da bide osloboden. Odlukata deka mozhe da si zamine od Viena lichno i ja soopshtil pretsedatelot na sudot. So ambulantno vozilo bila prenesena do zheleznichkata stanica. Zaminuvanjeto na Mencha Karnichu bilo organizirano vo nedela, zashto vlastite se plashele da ne doznaat vesnicite, da krenat vreva i taka da go osuetat nejzinoto osloboduvanje.
Otkako so voz pristignala vo Budimpeshta, tamu ostanala da zakrepne eden mesec, a potoa doshla vo Sofija kade shto i bil organiziran velichenstven prechek. Vo Mencha Karnichu svoj idol videla Mara Buneva, koja nekolku godini podocna go izvrshila atentatot nad Velimir Prelikj vo Skopje. Taa duri i otishla da ja poseti vo nejziniot dom. “Mencha zhiveeshe so svoite roditeli vo Sofija i mnogu posetiteli dojdoa kaj nea za da ja posetat za vreme na tie meseci. Mara doshla so edna prijatelka i so soprugot na prijatelkata, oficer. Koga me vide po izvesno vreme, Mencha ne propushti da mi kazhe deka se zapoznala so sestrata na mojot drugar Boris Bunev, deka doshla na gosti vo nejziniot dom. I dodade: ‘Taa zhena e sozdadena za golemi dela’. Ja poglednav so chudenje i ja prashav: ‘Shto ste razgovarale, pa ste doshle do takov zakluchok? Taa li pokazha podgotvenost za nekakva akcija ili shto?’ ‘Nishto posebno ne razgovaravme. Naprotiv, samo jas i nejzinata prijatelka razgovaravme. I jas ne znam zoshto imam takov vpechatok. Tolku mnogu zheni sretnav, tolku pregrnav, a za nikoja dosega ne mozham da kazham takvo neshto…”, mu raskazhala Mencha na Mihajlov.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (13)
Najdoverliviot terorist – Vlado Chernozemski
Po naredba na svojot idol, Chernozemski gi likvidira Dimo Hadzhi Dimov i Naum Tomalevski
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Vlado Chernozemski bil najvazhniot i najdoverliviot terorist na Ivan Mihajlov, izvrshitel na site negovi valkani porachki, chovekot shto bil podgotven da strela vo sekoj onoj shto so prst kje go pokazhel negoviot naredbodavec. Toj go izvrshil atentatot vrz kralot na bivsha Jugoslavija Aleksandar Karagjorgjevikj vo 1934 godina, no i atentatite na Dimo Hadzhi Dimov, na Naum Tomalevski i na drugi makedonski dejci shto mu prechele na Mihajlov.
Koga Mihajlov kje gi obvini Dimo Hadzhi Dimov, Slavcho Kovachev i drugi makedonski dejci od levicata deka bile intelektualni ubijci na Todor Aleksandrov, Chernozemski bil zadolzhen da go ubie Slavcho Kovachev, no samiot pobaral da mu presudi na Hadzhi Dimov, a likvidacijata na Kovachev mu go prepushtil na Mircho Kikiritkov. Dvajcata so ushte nekolkumina teroristi kje izbegaat od zatvorot, a begstvoto so premolchena soglasnost na bugarskata vlast kje go organizira Mihajlov. Vprochem, za vreme na ubistvata oficijalna Sofija se odnesuvala kako nishto da ne se sluchuvalo. Po site atentati, Chernozemski kje bide formalno isprashuvan, no nikogash nema da bide obvinet za zlostorstvoto. I natamu se dvizhel slobodno i prodolzhil da egzekutira novi Makedonci na sofiskite ulici.
Kako moshne dobar strelec bil koristen i za vreme na poznatite presmetki megju vanchomihajlovistite i protogerovistite, koga na ulicite na Sofija se ubieni mnogumina Makedonci. Kje ostane zabelezhan po grozomornoto ubistvo na Naum Tomalevski, kogo go prostrelal vo momentot koga zasaduval mlado drvce vo spomen na novorodeniot sin. Tomalevski kje bide eden od trojcata chlenovi na Zadgranichnoto pretstavnishtvo na avtomistichkata VMRO i do 1928 godina istomislenik na Mihajlov, no po ubistvoto na Protogerov kje mu se sprotivstavi i za toa kje plati so zhivot.
Vo svoite spomeni Vancho Mihajlov kje zapishe deka so Vlado Chernozemski se zapoznale vo tekot na 1922 godina i deka negovoto vistinsko ime bilo Velichko Georgiev Kerin. “Vlado beshe mnogu tivok chovek i krajno ispolnitelen. Gi mrazeshe svoite drugari koi se pijanea. Zhenite ne gi sakashe. Ja sakashe samotijata i mnogu chitashe. Ja znaeshe do sitnici istorijata na Vasil Levski i na Hristo Botev. Beshe nacionalist. Vo zatvor postojano chitashe, ne uchestvuvashe vo shtrajkovite so glad”, kje go prenese Mihajlov vo svoite spomeni iskazhuvanjeto na drugarite na Chernozemski.
Liderot na teroristichkata VMRO veli deka najblizok drugar na Chernozemski mu bil Ipokrat Razvigorov, eden od trojcata atentatori na generalot Kovachevikj vo Shtip vo 1927 godina. Nekoi tvrdat deka Chernozemski bil Bugarin, roden vo edno malo selo vo Razloshko, a izrasnal vo Kamenica, naselba vo Velingrad, Bugarija. Drugi, pak, smetaat deka bil Makedonec. Poznatiot amerikanski pisatel i publicist so makedonsko poteklo, Stojan Hristov, koj lichno se zapoznal so nego, pishuva deka Chernozemski bil roden vo 1899 godina vo edno malo selo po ime Patrik, blizu Shtip. Seloto bilo zapaleno za vreme na Vtorata Balkanska vojna i nikogash ne bilo obnoveno, a roditelite na Chernozemski prebegnale vo Bugarija. Najprvo bil chetnik vo veleshkata okoliska cheta na Stefan Petkov Sirketo. Podocna bil lichno obezbeduvanje na Todor Aleksandrov. Otkako pokazhal retka taktichnost i hrabrost po izvrshuvanje na oddelni revolucionerni zadachi, Aleksandrov go unapredil i go prefrlil vo kaznenata divizija na avtomistichkata VMRO.
Najpoznatiot terorist na Mihajlov, pisatelot Stojan Hristov kje go opishe kako tivok chovek so promenliva narav, koj sekogash se drzhel pribrano i postojano neshto chital. “Nitu pieshe nitu pusheshe nitu, pak, jadeshe meso. Kolku i da izgledashe neverojatno, ednash reche deka ne jade meso zashto bilo svirepo da se ubivaat zhivotni. Chernozemski beshe so prosechen rast, crnomuren, so rashireni ramena, no ostavashe vpechatok na krevka lichnost. Toa mozhebi se dolzheshe na potkrivnuvanjeto vo chekorot, posledica na faktot shto ednata noga, mislam levata, mu beshe pokusa od drugata”, pishuva amerikanskiot pisatel i publicist so makedonsko poteklo koj tie godini izvestuval od Balkanot za amerikanskite vesnici Njujork tajms i Chikago dejli njuz.
“Ne znam dali da kazham deka sum ja imal chesta ili sramot shto go zapoznav lichno ubiecot na kralot Aleksandar. Sepak, ako ja zapoznaev lichno negovata zhrtva, siguren sum deka vo toj sluchaj bi bil pomalku kolebliv dali da se smetam za pochesten ili za sprotivnoto. Edinstveno zhalam shto koga go sretnav Chernozemski vo 1928 godina, ne smetav deka e vazhno da go zapoznaam podobro. Vo toa vreme, toj beshe zasluzhen za samo eden atentat. Na 13 septemvri 1924 godina toj ja izvrshi smrtnata presuda protiv Dimo Hadzhi Dimov, bugarskiot komunistichki vodach obvinet od VMRO za souchesnishtvo vo atentatot na Todor Aleksandrov”, pishuva Hristov.
Chernozemski neizmerno mu se voshituval na Mihajlov za kogo bil podgotven da napravi se. A liderot na teroristichkata VMRO, pak, vo svoite spomeni kje go pretstavi kako golema poetska dusha. Toj pishuva deka Chernozemski mu ispratil edna kartichka so negova slika od komitskite denovi na koja pishuvalo: “Mu go podaruvam mojot lik za spomen na nashiot uchitel – voin, ljubitelot na h’shovite Ivan Mihajlov (Brezov), od eden od mnogute ‘bugarashi’”. “Vo kartichkata prochitav nekolku dosta smisleni i silni poetski redovi. Vlado navistina imashe neshto poetsko vo sebe”, kje napishe Mihajlov za svojot terorist.
Megjutoa, Chernozemski nema da bide tolku poetski nastroen koga kje gi vrshi ubistvata. Iako smetal deka e svirepo da se ubie zhivotno, toj ladnokrvno ubival lugje. Bil mashina shto ubiva, kaj nego nikogash ne mozhele da se zabelezhat nekakvi chuvstva. “Poetskata dusha” na Chernozemski nikogash ne zatreperuvala po izvrshuvanjeto na ubistvata. Bil izvonreden i brz strelec. Se raskazhuva deka protivnicite na Mihajlov platile drug terorist za da go ubie. Ne stasal ni da go izvadi revolverot, a vekje bil mrtov. Tokmu taa negova golema veshtina da puka i da ubiva, negovata slepa poslushnost bile glavnite aduti Vancho Mihajlov da mu go isprati na Ante Pavelikj za da go izvrshi atentatot vo Marsej. Pavelikj so negovite ustashi vo nekolku navrati se obidel da go ubie kralot, megjutoa nikogash ne uspeal vo toa, zatoa shto nemal pogoden chovek i zatoa pobaral terorist od svojot prijatel Mihajlov so kogo imale potpishano spogodba ushte vo 1929 godina za zaednichka borba protiv srpskiot rezhim na Kralska Jugoslavija.
“Hrvatite ne bea iskusni vo zagovornichki aktivnosti. Zatoa ja pozdravija pomoshta na nivnite makedonski brakja, koi vekje rechisi polovina vek zhiveeja i se borea vo atmosfera na teror i zagovori. Koga Ante Pavelikj ja poseti Bugarija vo 1929 godina, toj pojde vo Makedonija za da se sretne so Ivan Mihajlov. Obajcata vodachi se pozdravile torzhestveno. Potoa, sednale da gi razrabotat podrobnostite za zaednichkata vojna protiv srbomanijata na kralot Aleksandar. Pavelikj go zamolil makedonskiot vozhd da im zajmi na ustashite od najelitnite teroristi i zagovornici. Eden od tie shto gi ispratil Mihajlov beshe idniot atentator na kralot Aleksandar; imeno, Vladimir (Vlado) Georgiev Chernozemski. Toj beshe eden od ljubimite atentatori na Ivan Mihajlov, bidejkji uspeshno izvrshil povekje zadachi. Na 15 juli 1932 godina, Mihajlov go pregrna Chernozemski i pri nivnata posledna razdelba. ‘Sega odish kaj nashite brakja, Hrvati’, reche toj. ‘Borbata e ista samo razlichen e frontot. Neprijatelot e istiot.’”, kje napishe Stojan Hristov vo 1936 godina vo knigata Heroi i ubijci.
Teroristite na Mihajlov vo toa vreme bile najpoznati vo Evropa i pretstavuvale strav i trepet. Negovi instruktori podgotvuvaat hrvatski i drugi teroristi za da go likvidiraat srpskiot kral vo Ungarija vo logorot Janka Pusta. Pred atentatot na Karagjorgjevikj, Chernozemski i ushte trojca Hrvati se podgotvuvale vo edno malo italijansko selo.
Atentatot bil izvrshen na 9 oktomvri 1934 godina. Kralot Aleksandar Karagjorgjevikj pred da zamine vo Francija bil vo poseta na Bugarija, od kade shto so brod pristignal vo pristanishteto vo Marsej, a potoa trebalo da go prodolzhi patuvanjeto vo Pariz. Kralicata, koja so nego bila vo Bugarija, kako da pretchuvstvuvala neshto, se vratila vo Belgrad. Kralot vo Marsej go prechekal francuskiot minister za nadvoreshni raboti Luj Bartu.
Koga so avtomobil trgnale od pristanishteto, Vlado Chernozemski skrien megju narodot izlegol i direktno pukal so revolver vo Karagjorgjevikj i vo francuskiot minister, koi pochinale na samoto mesto. Chernozemski bil ubien od francuski policaec kachen na konj, koj go isekol so sabja. Po ubistvoto, francuskata policija dolgo ne mozhela da go utvrdi identitetot na atentatorot. Podocna, po cherepot i chetirite bukvi VMRO, shto bile istetovirani na negovoto telo, bilo jasno deka toa e eden od teroristite na Vancho Mihalov. Podocna doznale deka stanuva zbor za Vlado Chernozemski.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (14)
Makedoncite vo srpskiot pekol
Od dvajca brakja edniot bil terorist na Vancho Mihajlov, a drugiot brat vo chetata na srpskiot vojvoda Jovan Babunski. Za devet godini teroristite na Mihajlov izvrshile 85 atentati vo vardarskiot del na Makedonija
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Od 1925 do 1934 godina bile izvrsheni 85 atentati vo Vardarskiot del na Makedonija od negovite teroristi, tvrdi Ivan Mihajlov vo svoite spomeni. Rechisi deset godini se vodela nemilosrdna vojna megju mihajlovistichkata VMRO i togashnata srpska okupatorska vlast. Najgolem gubitnik od toa bil makedonskiot narod, koj platil mnogu visoka cena, zashto odmazdata na Srbite po sekoj atentat bila surova i masovna, pri shto stradale mnogu nevini zhrtvi. Poznatiot amerikanski pisatel i novinar so makedonsko poteklo, Stojan Hristov, koj vo toa vreme izvestuval od Balkanot, pishuva deka Srbite na napadite vozvratile zhestoko – so apsenja, izmachuvanja, zatvoranja… Ubivale sto za eden. Otkako ne uspeale da se spravat so teroristite na VMRO ja zagradile celata granica so Bugarija so bodlikava zhica.
“Srpsko-bugarska granichna linija, dolga 524 kilometri, e unikatna granica vo deneshniot svet. Ja posetiv i razgleduvav golem broj nejzini potezi, izvonredna gletka. Ima mesta kade shto prepletenata bodliva mrezha e dlaboka i do deset metri. Vednash do mrezhata se naogjaat povekje rovovi (komitadzhiite gi narekuvaa ‘volchji bezdna’), vo koi mozhea da ve fatat kako zajak vo stapica. Za da se sprechi sechenjeto na zhicata so kleshti postoi sistem od elektrichni alarmi shto ja svrzuvaat bodlivata dzhungla so bunkerite. Vtorive se vistinski tvrdini od cement i od zhelezo. Nivnite odzhaci se pokrieni so zhelezni mrezhi i paravani taka shto komitadzhiite ne mozhe da vnesuvaat bombi niz niv za da gi voznemiruvaat strazharite shto sedat okolu ognishteto vnatre”, napishal Hristov vo 1936 godina vo knigata Heroi i ubijci.
Za toa deka togashnata srpska vlast so nevidena zhestina ja sproveduvala svojata represivna politika vrz nedolzhnoto makedonsko naselenie govori i brojot na vojnici i na policajci shto bile stacionirani vo Makedonija. Vo zavisnost od potrebite, brojot na zhandarmite od 1921 do 1934 godina se dvizhel od 10.000 do 20.000. Pokraj toa, bile formirani i posebni (chetnichki) paravoeni organizacii, sostaveni od srpski dobrovolci. Vo vardarskiot del na Makedonija srpskiot rezhim drzhel vkupno 54.700 vooruzheni lugje. Do 1930 godina nad 50 iljadi lica bile obvineti za politichki dela. Vo periodot od 1919 i 1929 godina, bile izvrsheni 1.400 politichki ubistva, a 14 sela zapaleni od zhandarmerijata i od kontrachetite. Na 3 mart 1923 godina vo seloto Garvan, Radovishko, bile ubieni 28 selani.
Mihajlovistichkata teroristichka aktivnost vo Makedonija, osobeno bila prisutna vo vtorata polovina na 1927 godina koga bile izvrsheni mnogu atentati. Togash vo Shtip bil ubien generalot Mihailo Kovachevikj. Dimche Zografski, koj po izvrshuvanjeto na atentatot bil zatvoren i osuden, napishal deka general Kovachevikj bil ubien na 5 oktomvri 1927 godina, pred portata na kukjata vo koja zhiveel. Vo nego strelale dvajca teroristi na Mihajlov – Ipokrat Razvigorov, roden vo Shtip, i Blagoj Kralev, roden vo Kumanovo, isprateni specijalno od Sofija da go izvrshat ubistvoto. Nim im pomagal shtipjanecot Ilija Lilinkov, koj bil emigrant vo Bugarija, a potoa se vratil vo Shtip kade shto rabotel kako shivachki rabotnik. Po atentatot, policijata izvrshila masovni apsenja. Se shto bilo somnitelno se nashlo vo zatvor. Sekoja shtipska kukja bila pretresena i koga vo nitu edna ne go nashle sorabotnikot na atentatorite Ilija Lilinkov, vekje bile sigurni koi se mozhnite ubijci na generalot. Dva dena po ubistvoto bile otkrieni dvajcata atentatori i nivniot souchesnik. Zhiv go fatile samo Blagoj Kralev, a Ipokrat Razvigorov i Ilija Lilinkov se samoubile.
“Atentatot na general Kovachevikj ja povampiri malku stivnatata reakcija vo Shtip i vo Bregalnichko, povtorno se pojavija na scena najtemnite policiski tipovi od mafijata na Kalamatija. Pochnuva krvava orgija. Prvo vo policijata, za odmazda, so stapovi e ubien tatkoto na Ilija Lilinkov, 75-godishen starec, potoa go izvedoa od zatvor 70-godishniot Mishe Gavrilski (tatko na Vancho Mihajlov) i ubien e zaedno so negoviot sin Risto na mostot na rekata Otinja kaj Novo Selo (Shtip). Od zatvor se izvedeni i likvidirani Risto Bujukliski od Shtip i Dobri Palikrushev, 17- godishen mladinec, chlen na SKOJ, isto taka, od Shtip. Vo zatvor vo edna kjelija na 19 i na 20 fevruari 1928 godina zhandari so race go zadushile Kosta (Kociro) Razvigorov od Shtip, brat na atentatorot Razvigorov”, pishuva Zografski.
Pritoa, toj napomnuva deka primerot na dvajcata brakja Kosta i Ipokrat Razvigorov e najdobra ilustracija za golemata makedonska tragedija, predizvikana od bugarskata i od srpskata propaganda. Kosta bil vo chetata na Jovan Babunski i uchesnik vo niza teroristichki akcii na ovoj prosrpski vojvoda, a drugiot brat, atentatorot na Kovachevikj, se nashol na sprotivnata strana i stanal terorist na Ivan Mihajlov.
Vo shtipskiot zatvor bile doneseni i triesetina lica od drugi mesta. Spored kazhuvanjata na selani od Kochansko, Berovsko i od Delchevsko, otkako kje gi zatvorele, istata nokj gi odveduvale i gi likvidirale. Zografski spomnuva deka vkupno 200 lica po atentatot bile likvidirani od srpskata policija. Podocna se organizirale sudenja po koi e izrechena edna smrtna presuda na atentatorot Blagoj Kralev, a mnogumina se osudeni na povekje godini robija.
Vo oblasta zavladeale anarhija i samovolie. Golem broj od zhitelite za da go zachuvaat svojot zhivot, bile prinudeni da pobegnat vo planinite ili preku granica. Od Shtipsko, Radovishko, Svetinikolsko, Carevo Selo (Delchevsko), Kochansko, Berovsko i Vinichko se odmetnale 575 lugje, 169 pobegnale vo Bugarija, a 276 lica bile proglaseni za neposlushni.
Vo nemilosrdnata vojna megju teroristichkata VMRO na Ivan Mihajlov i srpskata vlast ne bile koristeni samo atentatite i odmazdata vrz naselenieto, tuku i razni shpionski i kontrashpionski metodi. Zhika Lazikj, zadolzhen za bezbednosta vo Kralska Jugoslavija reshil da isprati chovek za da go ubie Mihajlov. Togash vo Belgrad zhiveel Makedonecot Ivan Momchilov, koj bil dokazhan kako lojalen chovek na srpskata vlast i toj bil izbran za da ja izvrshi zadachata.
Otkako Srbite mu gi obezbedile potrebnite dokumenti, od Bitola preku Grcija pristignal vo Sofija kade shto stapil vo kontakt so lugje na VMRO, pretstavuvajkji im se kako begalec od srpskiot teror vo Makedonija. Istovremeno pobaral lichno da se vidi so Mihajlov za da mu soopshti neshto mnogu vazhno. So nego se sretnal po dve sedmici. Shto se sluchilo so Momchilov za da se otkazhe od namerite da go likvidira liderot na VMRO nikoj ne mozhe da objasni. Koga se videl, mesto da puka vo nego, mu se ispovedal i mu priznal deka Srbite go ispratile da go ubijat.
“Ostroumniot Mihajlov, chij um e kako kotle shto klokoti so zagovori i kontrazagovori, vednash ja zdogledal mozhnosta da go pretvori zagovorot na Lazikj vo bumerang. Mu rekol na Momchilov deka ako se vrati vo Belgrad i go ubie Lazikj, ne samo shto kje se iskupi za pette godini sluzhba pod neprijatelot, tuku i kje stane makedonski heroj. Za da mu go olesni vrakjanjeto i da go obezbedi priemot kaj Lazikj kako heroj-ubiec na Ivan Mihajlov, Mihajlov prigodno ponudi da se proglasi za ubien i da ostane ubien dodeka Momchilov da go izvrshi kontrazagovorot. Komitadzhiite iscenirale lazhna bitka pokraj granicata edna vecher i slednoto utro na naslovnite stranici na sofiskite vesnici beshe objaveno deka Ivan Mihajlov e ubien. Izveshtajot beshe telegrafski soopshten i od novinskite agencii niz svetot”, pishuva Stojan Hristov.
Momchilov pristignal vo Belgrad i kako “srpski heroj” i lichno bil primen od Zhika Lazikj vo negovata kancelarija. Samo shto strazharot ja zatvoril vratata i Lazikj mu ja podal rakata za da mu chestita, ispukal chetiri istreli vo nego, a eden kurshum vo sopstvenata glava, mislejkji deka go ubil. Megjutoa, Lazikj bil teshko ranet i prezhiveal. Stanal gubernator na Vardarska Makedonija i minister za vnatreshni raboti na Kralska Jugoslavija.
No, i srpskata vlast uspeala da go nadmudri Mihajlov. Vo Sofija go ispratila svojot agent Pero Gruber, koj doznal mnogu raboti za mihajlovistichkata VMRO, za makedonskata emigracija i povrzanosta na bugarskata vlada na Andrej Ljapchev so Mihajlov. Gruber na bugarskata javnosta kje i bide pretstaven kako vojvodinski revolucioner, koj doshol vo Sofija da bara sojuznishtvo protiv Belgrad.
Bil gostin na Makedonskiot nacionalen komitet, pri shto mu bil organiziran svechen prechek. Kako shto zabelezhuva Angel Dinev, za vreme na zdravicite na banketot, toj javno kje pobara prisutnite da mu se potpishat, za kako shto rekol, nivnite potpisi da gi odnese kaj negoviot narod za raspaluvanje na silata po obedinuvanjeto za borba protiv Belgrad. Podocna go proshetale vo povekje mesta, da zapoznae mnogu lugje, a poseti i nekoi skladishta na VMRO shto mu bide dozvoleno duri i da gi snimi. Otkako si zaminal doznale deka Gruber bil srpski agent.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (15)
Za nezavisna Makedonija so makedonski Bugari
Nashiot narod otsekogash bil za obedinuvanje so Bugarija, no sme nemale hrabrost da zboruvame otvoreno za toa, izjavil Mihajlov
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Vancho Mihajlov bil za avtonomna nezavisna Makedonija, no so makedonski Bugari. Spored nego, obedinuvanjeto na Bugarite bilo chetiripati osueteno – prvpat koga ne im bilo dozvoleno da se obedinat duhovno, pod nadlezhnost na Egzarhijata; vtorpat na Berlinskiot kongres koga golemite sili ne se soglasile za sozdavanje na Sanstefanska Bugarija; tretpat so Bukureshkiot dogovor koga Makedonija bila podelena i posledniot pat za vreme na Prvata svetska vojna.
“Osnovachite na makedonskoto osloboditelno delo, reshija vo 1893 godina da ja postavat kako negova cel avtonomijata na Makedonija. Tie jasno go gledaa ona shto, vsushnost, mozheshe da bide sogledano od sekoj Bugarin, koj zdravo misli, imeno, deka sosedite na bugarskiot narod ne sakaat da dozvolat edna golema Bugarija i oti vrz Makedonija, osobeno, strvno oko frlaat Srbija i Grcija. So baranjeto avtonomija sozdavachite na VMRO celea da se osigurat celosta i slobodata na edna golema oblast so bugarsko mnozinstvo. Da si postavea cel obedinuvanje so Bugarija, otporot na Srbite i na Grci kje beshe mnogu silen ushte na pochetokot, a tie kje bea potkrepeni od Romancite i od drugi za odnovo da bidat razgrabeni bugarskite zemji, kako shto se sluchi vo Berlin, vo 1878 godina, a i po Balkanskata vojna”, pishuva Mihajlov vo knigata Po trnliviot pat na makedonskoto osloboditelno delo, izdadena prvite godini po negovoto proteruvanje od Bugarija vo 1934 godina i zabranata na negovata VMRO.
Spored nego, so baranjeto avtonomija makedonskite dejci si osigurile povekje mozhnost za uspeshno dejstvuvanje pred opshtestvenoto mnenie i pred politikata na golemite i malite drzhavi. “Idejata za avtonomna Makedonija polesno se prifakjashe; taa gi postavuvashe vo tesno Grcite i Srbite. I do denes gledishteto na starite makedonski dejci ne ja izgubi svojata opravdanost”, doobjasnuva Mihajlov.
Liderot na teroristichkata VMRO pishuva deka pogreshnata bugarska politika vo Balkanskata vojna bila prichina da ischeznat site javni belezi za nacionalnata samoopredelenost na Bugarite shto zhiveat vo Makedonija, taka shto Makedoncite (za Mihajlov imeto Makedonec ne znachi i nacionalna pripadnost – n.z.), trebalo da se borat ne samo za nacionalna i politichka sloboda, tuku i za obedinuvanje na rasparchenata Makedonija. Toj za izmislica gi smetal tendencioznite tvrdenja deka makedonskiot Bugarin bil za avtonomija samo dodeka se naogjal nadvor od granicite na Bugarija.
“Se naogjaat Bugari shto smetaat deka im e osobena zasluga da istaknuvaat deka intimna cel na makedonskoto dvizhenje bilo, vsushnost, prisoedinuvanjeto na Makedonija kon Bugarija. Zoshto ne se sekjavaat tie lugje da go istaknat ona shto e tochno i polezno, imeno, deka i kako odlichni Bugari, Makedoncite se podgotveni sosema lojalno da zhiveat vo edna samostojna Makedonija, deka se dadeni tolku mnogu zhrtvi za nea, deka Bugarija, isto taka, treba da go poddrzhuva toa baranje…”, istaknuva Mihajlov.
Toj naglasuva deka imalo lugje vo Bugarija koi, i pokraj poukite na minatoto, smetale deka makedonskoto dvizhenje trebalo da bide drzhavno i deka makedonskoto prashanje e bugarsko drzhavno prashanje. “Voopshto, nitu e praktichno mozhno nitu politichki korisno makedonskoto osloboditelno delo da bide bugarsko drzhavno delo, kako shto Grcite i Srbite se machat da go pretstavat pred svetot desetici godini nanazad”, ocenuva Mihajlov i istaknuva deka znachenjeto na makedonskoto delo e tokmu vo negovata samorodnost, “vo faktot deka toa e sozdadeno i rakovodeno od samite Makedonci, deka e rezultat na ropstvoto vo Makedonija i na soznanieto na tamoshnoto bugarsko naselenie”.
Mihajlov ne bil zadovolen kako od bugarskata drzhava go tretira makedonskoto prashanje. Toj rekol deka nekoi bugarski politichari sakale Makedonija da ne figurira ponatamu, osven kako edna zaboravena teritorija, kako najobichna moneta za potkusuruvanje pri pravenjeto zlostornichki politichki smetki megju alchnite sosedi na Makedonija. “Ako navistina za vrednosta na edna politika se sudi spored rezultatite, se znae deka bugarskata oficijalna politika vo 1912 godina ja porobi Makedonija i ja zapusti Bugarija. Ednash zasekogash treba da se razbere deka prichinata za tie mrachni rezultati e neverstvoto sprema avtonomijata na Makedonija”, zakluchuva Ivan Mihajlov.
Megjutoa, ovie negovi stavovi izneseni pri krajot na triesettite godini od minatiot vek evoluirale neposredno pred negovata smrt. Pismoto shto go ispratil “do site brakja i sestri vo Pirinska Makedonija”, vsushnost, pretstavuva negov testament. Toj idninata na Makedonija ja gledal vo ramkite na Bugarija. “Sovremenoto nastojuvanje, shto osobeno e vazhno i edinstveno ispravno, e slednovo: Bugarija da se proshiri i vo juzhnite i vo zapadnite makedonski oblasti, pretezhno, naseleni so Bugari, a chii granici se omegjeni ushte pred sto godini. Vo intervalot shto go deli toj mig od segashniot, makar privremeno, mozhe da se primeni sledniov preoden kompromis: Obedineta Makedonija vo ramkite na Bugarija, i toa vo svoite geografski granici shto treba da gi opredeli samo avtohtonoto naselenie…”, napishal vo pismoto Mihajlov i pritoa posebno naglasil: “deneshnata takanarechena Republika Makedonija opfakja vo sebe niza bezzakonija i falsifikati”.
Tie isti stavovi gi povtoril i vo eden razgovor shto go vodel, isto taka, neposredno pred smrtta so Dimitar Gocev od Makedonskiot institut vo Sofija i Pando Mladenov od MPO, objaven vo vesnikot Makedonska tribuna. Negovite sogovornici barale da im objasni zoshto postoele razliki vo koncepciite za nezavisna Makedonija i avtonomna Makedonija. A toj na toa im odgovoril: “Cela Makedonija, jas taka sum ja sfakjal. Ako treba da e cela, treba da bide cela. Vtoro, ne od lichno, ami od stanovishte kako Bugarin, mislam deka podobro kje bide i onoj del shto e vo Bugarija da vleze vo takva Makedonija. Oti toj kje bide najbugarskiot del, so najsvezha bugarshtina. Ima Bugari i vo Shtip, vo Veles, vo Skopje, no tamu ima i fanatizirani protivnici, antiBugari. Taka shto Bugarite od Pirinsko mnogu kje vlijaat i toa pozitivno. Taka shto ona shto minuvalo tamu od Bugarija so decenii, se formiralo kako zdrav Bugarin. Sakam da kazham deka i sega e od golema polza ako mozhesh neshto da storish za da ja spasish bugarshtinata i imeto Bugarin…”, izjavil Mihajlov.
Na prashanjeto shto vlijaelo na golemiot sobir na negovata VMRO vo Gorna Dzhumaja vo 1933 godina da zapishe vo protokolot deka od denes natamu VMRO kje se bori za nezavisna Makedonija, shto nalozhilo takva promena vo taktikata na VMRO, Mihajlov odgovoril: “Shto nalozhi? Narodot. Narodot go nalozhi toa. Samiot narod toa go izvikuvashe. ‘Avtonomna Makedonija’, a se za Bugarija mechtaevme. ‘Avtonomna Makedonija’, a se za Bugarija. Toa e bugarska rabota. Neshto mnogu vistinito. I za da pobedat tie raboti, go primivme toj lozung”, rekol toj. Podocna doobjasnil: “Neprosveteniot narod shto ne se zadlabochil vo celite na avtonomna i nezavisna Makedonija, mozhe da brbori shto saka. No, glavna cel i na ednata i na drugata formula e da se zachuva bugarshtinata. I da istaknam: Makedonskoto delo i site negovi lideri prvo sakale da se obedinime so Bugarija; pri nemozhnost da se obedinime, sme barale drugi patishta”.
Na insistiranjeto na negovite sogovornici da objasni zoshto lozungot za nezavisna Makedonija vo tekot na 1941 godina ischeznal, Mihajlov odgovoril: “Slushaj, nashiot narod otsekogash bil za obedinuvanje so Bugarija. No, i pokraj toa, sme nemale dovolno volja i hrabrost da zboruvame otvoreno za toa, za da i’ se zatvori ustata na Romanija, koja otsekogash bila protiv golema Bugarija ili nekoja slichna na nea; da im gi zatneme ustite na Srbija ili na Grcija, na Albanija i na nivnite prijateli shto im stojat zad grb, pa sme go krenale lozungot za avtonomna ili nezavisna Makedonija”.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (16)
Hitler baral Mihajlov da formira makedonska drzhava
Germancite vo 1944 godina go donesle Mihajlov vo Skopje, koj koga videl deka nema poddrshka, odbil da proglasi “Nezavisna Makedonija”
Pishuva: Viktor Cvetanoski

“Ministerstvoto za nadvoreshni raboti na Rajhot ushte pred pochetokot na Vtorata svetska vojna raspolagashe so dovolno podatoci za Makedonija i za makedonskoto prashanje. Tretiot rajh bil moshne zainteresiran za reshavanje na ovoj problem so involviranje na VMRO i na Ivan Mihajlov. Vo megjuvreme, negovi privrzanici isprakjaat memorandum i pretstavki do golemite sili, osobeno do Tretiot rajh i do Italija za reshavanje na makedonskoto prashanje”, veli d-r Marjan Dimitrievski, koj svoevremeno istrazhuvashe vo germanskite arhivi i objavi dokumenti za obidite na Hitler da sozdade “Nezavisna Makedonija” vo 1944 godina pod protektorat na Germanija.
Za formiranje makedonska drzhava, usna naredba dal Hitler. Takvata kvislinshka drzhava trebalo da im posluzhi na Germancite za polesno povlekuvanje na nivnite trupi otkako uvidele deka ja gubat vojnata.
“Operacijata pochna so znaenje i po nalog na germanskite sluzhbi na Jugoistokot, koga za ovaa cel Mihajlov so avion na 31 avgust 1944 godina pristigna od Zagreb vo Sofija. Tamu toj gi izvrshi potrebnite konsultacii so tamoshnite vlasti i dobi soodvetna pretstava. Potoa na 6 septemvri pristigna vo Skopje, kade shto germanskite sluzhbi naredniot den mu dadoa mandat do 18 chasot da gi izvesti dali zaedno so privrzanicite e vo mozhnost praktichno da ja sprovede naredbata na Hitler za formiranje ‘’’Nezavisna Makedonija’”, dodava makedonskiot istorichar.
Pred da go donesat Mihajlov vo Makedonija, 120 “dokazhani pretstavnici na narodot” vo Skopje izbrale Centralen komitet od tri chlena. Megjutoa, toj ne go prifatil predlogot. Germanskiot pretstavnik d-r Garben vo izveshtajot do Ministerot za nadvoreshni raboti na Rajhot pishuva deka po opstojno ispituvanje na okolnostite, Ivan Mihajlov kategorichno odbil da ja proglasi nezavisnosta na Makedonija, pravdajkji se so toa deka nema dovolen broj privrzanici gotovi do posleden da ja zastapuvaat nezavisnosta i poradi nezadrzhlivata progresivna demokratizacija na celoto naselenie.
“Nikoj ne e podgotven da ja prezeme odgovornosta, bidejkji vo baranjeto spas za sopstveniot zhivot se’ drugo se odbiva. Pogolemiot del od sostavot na Komitetot, kako i sorabotnicite na Mihajlov, bezobdzirno i nabrzina ja napushtaat zemjata”, kje napishe d-r Garben i kje preporacha za osiguruvanje na makedonskiot prostor da formiraat sopstvena uprava.
Dimitrievski podvlekuva deka Rajhot kje se seti na Mihajlov i na negovite privrzanici i porano. Vo vtorata polovina na 1943 godina vo ekot na najzhestokite borbi so edinicite na makedonskata vojska, germanskite sluzhbi koristejkji gi negovite uslugi kje se obidat bezuspeshno da formiraat dobrovolni letechki edinici vo sostav na germanskite SS-edinici.
Moshne interesni se ocenite na Germancite za togashnata sostojba vo Makedonija. Vo izveshtajot od septemvri 1943 godina se naveduva deka makedonskiot narod kon Bugarite gledal so odbivnost poradi povekje prichini. “Bugarskite sluzhbenici na makedonskata teritorija vo svoi race gi drzhat znachajnite, merodavnite i najprofitnite mesta vo upravata, dodeka Makedoncite se stavaat na odredeni mesta shto tie go smetaat za ponizhuvanje i ne mozhe da go usoglasat so ‘osloboduvanjeto’”, se podvlekuva vo izveshtajot i se dodava deka Bugarite im prefrluvale na Makedoncite deka se nakloneti sprema Srbite.
Vo izveshtajot pishuva deka bugarskite uchiteli vo uchilishtata gi vospituvale decata da stanat shovinistichki Bugari i gi poduchuvale da gi mrazat Srbite, shto chesto doveduvalo da im se sprotivstavuvaat na roditelite. Spored sogleduvanjata na Germancite, Bugarite se stremele kon toa da gi odbelezhat Makedoncite kako napolno zavedeni lugje, so tendencija kaj niv da pothranuvaat chuvstvo na poniska vrednost i na toj nachin bez otpor da gi potchinat na svoeto rakovodstvo. “Bugarite se sluzhat rechisi so istite vladejachki metodi kako i Srbite. Sledstveno na toa, rezultatite se isti. Se’ do 1941 godina Makedoncite kopneeja za osloboduvanje od Srbite, a sega istoto go posakuvaat i od Bugarite”, stoi vo izveshtajot.
Istovremeno se naveduva deka so izvesni iskluchoci, mnozinstvoto od Bugarite bile tugji za dushata na makedonskiot narod. Tie kaj nego predizvikuvale nezadovolstvo shto se izrazuvalo preku nivnoto dvizhenje: stremezh za nacionalna nezavisnost i zaraza so komunizmot. “Stremezhot za nezavisnost ima cel za celosna avtonomija na makedonskiot narod vo sostav na edna juzhnoslovenska drzhava. Postoi zhelba od segashnoto naselenie na ovaa teritorija da se sozdava eden makedonskoslovenski narod, nezavisen od vlijanieto od Srbite i od Bugarite, koj sam kje reshava za svojata sudbina. Ova dvizhenje, chie sedishte e vo Skopje, raspolaga so mnogu privrzanici vo intelektualnite krugovi i zad sebe ima sigurno 80 otsto od selanstvoto”, pishuva vo izveshtajot.
Inaku, Vancho Mihajlov pred da go donesat Germancite, se plashel da dojde vo Makedonija za vreme na Vtorata svetska vojna i da se bori za nejzina sloboda. “Sigurno po mene kje bidat pushteni agenti, a kje bidat pushteni glasovi ‘eve go, pak doshol da ubiva’”, kje izmisluva razni prichini toj, koga bugarskata drzhava kje objavi amnestija i kje mu ponudat da se vrati. Nemu ochigledno kje mu bide mnogu posigurno i poudobno da ostane vo Zagreb zaedno so svojata sopruga Mencha Karnichu, kaj svojot prijatel Ante Pavelikj, otkolku da zeme pushka v raka. Tamu bil bezbeden, ustashkiot poglavar go smestil vo vila vednash do nego, mu dal vozilo i chovek da go chuva. Po donesuvanjeto na Zakonot za amnestija, Mihajlov konsultiral duri 14 pravnici dali da se vrati, za na krajot da reshi da ostane vo Hrvatska.
Spored nego, bugarskata Vlada nemala pravo da si gi pripishuva zaslugite za osloboduvanje na Makedonija zashto “taa ni ja podari Hitler”. Mihajlov se plashel od toa da ne go sudat za ubistvata shto gi izvrshil. “Vo sekoj moment po negovoto vrakjanje bi mozhel nekoj od rodninite na ubienite dveste zhrtvi da podignat obvinenie pred javniot drzhaven obvinitel protiv Mihajlov”, kje zabelezhi Petar Luganov, vo toa vreme odgovorno lice za pechat na bugarskata ambasada vo Zagreb, po razgovorite shto bile vodeni za negovo amnestiranje.
Dodeka traat sive ovie dilemi na Mihajlov, dali da dojde ili ne vo Makedonija, vo koja nikogash ne vlegol so pushka v raka da se bori, osven shto isprakjal teroristichki grupi, negovite privrzanicite i bugarskata drzhava podgotvuvale teren toj da dojde vo Skopje. Vo juli 1941 godina, Dimitar Chkatrov, Dimitar Gjuzelov, Vladimir Kurtev i drugi negovi privrzanici odrzhale sredba na koja raspravale za toa. Pritoa, se dogovorile kako da se organiziraat vo novonastanatite uslovi, kako da pridobijat istomislenici i da naznachat punktovi nachalnici vo pogolemite gradovi. “Za Skopje bil naznachen d-r Asen Albanski, a za Bitola Pesho Grebenarov, poraneshen punktov nachalnik vo Plovdiv, chovek na Mihajlov. Nivnata cel bila shirenje na politichko-propagandna aktivnost. Istovremeno bugarskata ambasada vo Zagreb na Mihajlov kje mu izdade lazhen pasosh na ime Ivan Gavrilov-Atanasov, trgovec, roden vo Sofija, kako i na negovata sopruga Mencha Karnichu na ime Marija Ivanova-Atanasova, domakjinka, isto taka, rodena vo Sofija”, objasnuva d-r Gjorgji Chakarjanevki, povikuvajkji se na dokumenti od bugarskite arhivi.
I bez Mihajlov, negovite istomislenici pochnale zasilena propaganda megju naselenieto, a bila formirana i posebna grupa koja zaminala vo Zagreb da se vidi so nego i da dobie instrukcii kakvi aktivnosti da prezemat. Nivnoto dejstvuvanje vo Makedonija, glavno, se sveduvala na organiziranje panihidi. Vo Shtip bila odrzhana panihida po povod ubistvoto na Todor Aleksandrov, a vo Skopje po povod atentatot na Mara Buneva nad Velimir Prelikj i zaginuvanjeto na polkovnikot Drangov. Spored dokumentite na bugarskite tajni sluzhbi, privrzanicite na Mihajlov togash ja shirele idejata za obedineta avtonomna Makedonija. Vo Shtip glavni organizatori bile Grigor Kimov, Tase Mihajlov, brat na Vancho Mihajlov i sestrata na Todor Aleksandrov, Kozma Aleksandrova, vo Kochani Trifun Saev, a vo Bitola advokatot Stefan Svetiev. Vo tekot na septemvri 1941 godina vanchomihajlovistite ja zgolemile svojata aktivnost koga slushnale deka Hitler vo eden govor spomnal deka ima namera na 23 septemvri ili na 5 oktomvri da go vrati Vancho Mihajlov vo Makedonija. Togash vo oktomvri 1941 godina vo povekje gradovi se odrzhale sobranija, a edno i vo Ohrid organizirano od Vlado Piruze i od Mircho Kikiridkov.
KOJ BESHE VANCHO MIHAJLOV (17)
Glaven proekt – da se negira makedonskiot jazik, pa nacijata!
Mihajlov sozdal mrezha na agenti od lugje od Makedonija i bugarski emigranti koi prebegnale vo Evropa
Pishuva: Viktor Cvetanoski

Ivan Mihajlov 45 godini, se do negovata smrt vo 1990 godina, zhiveel vo Rim i ottamu pravel planovi protiv Republika Makedonija. Za nego ne bila prifatliva makedonska drzhava so Makedonci vo ramkite na togashna Titova Jugoslavija. Zashto taa nema da bide onaa Makedonija shto ja posakuval zhiveejkji nadvor od nea – so bugarski entitet i so makedonski Bugari! Spored nego, sozdavanjeto makedonska drzhava vo 1944 godina bila poslednata nejzina katastrofa.
Vo okolinata na Rim, kade shto go zhiveel svojot dolg emigrantski zhivot, go formiral takanarecheniot Glaven stan i sozdal agentura, glavno, od lugje od Makedonija i bugarski emigranti shto prebegnale vo Evropa po zavrshuvanjeto na vojnata. Tie imale zadacha da go informiraat za sostojbite vo Jugoslavija, osobeno vo Makedonija. Megjutoa, jugoslovenskite tajni sluzhbi, pred se, makedonskata ne ostanale so skrsteni race. Od agentite shto gi vnele megju negovite lugje doznavale rechisi za sekoj negov plan, znaele za sekoj izgovoren zbor na sredbite so agentite vo Rim. Taka, poznato e deka negovata sopruga Mencha Karnichu mu bila stenograf. Taa gi stenografirala razgovorite shto gi vodel, a negoviot veren sekretar i prijatel Asen Avramov mu sluzhel do krajot na zhivotot.
“Prvite dve-tri godini Vancho Mihajlov od Glavniot stan vo Rim se obiduvashe, vo shto i uspea, da ja formira razgranetata mrezha na svojata emigrantska agentura vo Evropa i vo Amerika. Se povrza so potesnite krugovi okolu Makedonskata patrioticheska organizacija (MPO)”, pishuva poznatiot novinar Veroljub Andonovski vo feljtonot shto na pochetokot na devedesettite godini go objavi vo dnevniot vesnik Nova Makedonija.
Osoben interes za Makedonija toj pokazhal za vreme na Informbiroto i na eden sostanok svoite informatori gi prashal: “Dali narodot vo Makedonija e ubeden deka Tito e vo pravo i dali e podgotven za vojna protiv postojniot rezhim, dali vo zatvorite ima Bugari, a posebno takvi shto izjavuvaat deka ne se Makedonci, i, ako bi doshlo do vojna megju Rusija i Jugoslavija, odnosno megju Rusija i Amerika, dali bi doshlo do podelba na naselenieto vo Makedonija…?”
Na eden sostanok vo 1951 godina, Mihajlov prashal eden od informatorite: “Do kade e formiranjeto na toj makedonski jazik, imaat li napishano gramatika, kolkumina studenti studiraat filozofija, a kolkumina, pak, nacionalna istorija?” Istovremeno pobaral da mu ispratat spisok na studentite na ovie fakulteti, kako i nivni kratki biografii. Se interesiral i za sudbinata na semejstvoto na Gjuzelov i za Venko Markovski, a se rasprashuval i za togashnite makedonski rakovoditeli i za nivnoto poteklo. Posebno interesiranje kaj nego pobudil Blazhe Koneski i nastojuval da go doznae negovoto poteklo, dali bil od srbomansko semejstvo ili, pak, negovite predci bile Bugari. Liderot na teroristichkata VMRO razmisluval i za sozdavanje “trojki” vo Shtip i vo Bitola, a sakal da pridobie lugje vo armijata i vo vrvovite na vlasta vo Makedonija.
“Da se najde mnogu doverliv chovek vo Shtabot na Armijata vo Skopje, da bide nashinec, da gi mrazi Jugoslavija i Srbija, so kogo bi vospostavile najkonspirativna vrska, a vo pochetokot ne bi mu davale nikakva zadacha. Vo samata UDBA treba da se pronajde chovek, ili povekjemina, po mozhnost megju rakovoditelite, pa duri i Cvetko Uzunovski, da im se sugerira da se vrazumat i da stanat privrzanici za slobodna i nezavisna Makedonija… Vo avijacijata da se pronajde eden chovek – pilot shto bi bil podgotven za sekakov podvig i da smeta na toa deka, vo daden moment, kje treba da odleta so avion od Makedonija vo Vatikan, za da ja donese novata vlada na Makedonija”, im zboruval na svoite lugje shto trebalo da shpioniraat vo Makedonija. Istovremeno tvrdel deka makedonstvoto bilo golema zaraza shto zemala se pogolem zamav vo Makedonija. “Rezhimot na Tito go izmeni narodot vo Makedonija i toj kje go stori ona shto ne mozheshe da go napravi nitu terorot vo bivsha Jugoslavija, protiv koja nie se borevme so svoi cheti”, im zboruval na svoite informatori na sredbite vo Rim.
Za vreme na emigrantskiot zhivot Mihajlov se otkazhal od terorizmot i ne daval naredbi za likvidacii kako nekogash. Koga eden negov sogovornik go prashal: “Dali smeta deka treba nekoj vo Makedonija da bide ubien?”, mu odgovoril: “Nie sme protiv ubistva, protiv prolevanje bugarska krv vo Makedonija, ne bi ubil nikogo. Samo najteshkite vinovnici, kako Lazar Kolishevski, Cvetko Uzunovski i drugi, bi gi ispratil od pet do sedum godini vo progonstvo, nadvor od Makedonija, narodot da gi zaboravi, a potoa povtorno bi gi vratil vo Makedonija. I da znaete, dodeka sum zhiv, vo odnos na ubistvata kje bidam najgolema sopirachka”, mu odgovoril toj.
Glavna preokupacija na Mihajlov e da se destabilizira Jugoslavija i da se izdvoi Makedonija od jugoslovenskata federacija. Vo 1954 godina se interesiral dali e mozhno da se organiziraat uchenicite od pogornite klasovi na gimnaziite za da sozdavaat bezredija i megju niv da se shiri verzijata za obnovuvanje na VMRO, a pritoa da ne se objasnuvaat metodite shto toj gi koristel do 1934 godina. Smetal deka reputacijata shto ja steknala negovata VMRO vo tie godini na teror, ne mu odi vo prilog. Baral od negovite agenti da mu najdat nekoja poznata makedonska lichnost shto javno kje reche deka vo Makedonija zhiveele makedonski Bugari, deka nemale nikakva sloboda, zashto vladeel srbokomunistichkiot rezhim, kako i toa deka baraat samo bugarski shkoli, kakvi shto imale nivnite dedovci i pradedovci.
“Uchenicite i studentite na chasovite po makedonski jazik i po istorija da im postavuvaat provokativni prashanja na profesorite, da se buntuvaat deka toa ne se nivniot jazik i nivnata istorija, da se demoraliziraat profesorite…”, gi poduchuval svoite lugje kako da dejstvuvaat vo Makedonija. “Prvo treba da se negira jazikot, potoa nacijata, rezhimot i taka se sozdava revolucija”, sovetuva Mihajlov. Vo eden period toj vo Madrid imal i svoja radiostanica shto emituvala propagandna programa na bugarski i na “veshtachkiot makedonski jazik”, kako shto rekol toj.
Vo toa vreme, koga Tanec gostuval vo Kanada, ispratil svoi lugje da vrbuvaat nekoi chlenovi na makedonskiot ansambl za negovata ideja. Mihajlov se interesiral i za g.g. Mihail, pred da stane poglavar na MPC. Nemu mu bilo poznato deka sveshtenikot Metodija Gogov po vojnata bil zatvoran za VMRO, pa smetal deka lesno kje go pridobie za svojata kauza. Koga Gogov ja posetil Avstralija toj ispratil svoi lugje vo Melburn za da go pridobijat, koj kategorichno gi odbil.
“Toj nastojuva da se prezemat kakvi bilo akcii protiv i vo Makedonija, zashto otvoreno go izrazuva svoeto nezadovolstvo od dotogashnite neuspeshni obidi za destabilizacija na Makedonija, za nagovaranje na poznati lichnosti da emigriraat ili da rabotat za nego”, pishuva Andonovski, naglasuvajkji deka negov poznat “recept” za bunt na “makedonskite Bugari” bil sledniov: nekoj uchenik na chasot da go iskine uchebnikot po istorija ili po makedonski jazik i da reche deka toa ne e negova nacionalna istorija i oti jazikot shto go uchi ne e negov jazik.
Koristejkji povekje doverlivi materijali, poznatiot makedonski novinar Andonovski pishuva deka ona shto Mihajlov go narekuval svoja organizacija pod imeto VMRO, vsushnost, bila rasfrlena mrezha na simpatizeri vo Evropa, razni emigrantski centri vo SAD i vo Kanada, kako i agenturata shto go opsluzhuvala vo Makedonija i vo Bugarija. Mihajlov naznachuval i chlenovi na CK na negovata VMRO, na chie chelo, se razbira, bil toj. Vo CK bile negovata sopruga Mencha Karnichu, lichniot sekretar Asen Avramov i Ljuben Dimitrov, iselenik od Indijanopolis vo SAD, kogo po smrtta go zamenil Borislav Ivanov.
Mihajlov ostvaril vrska i so nekoi zatvorenici vo Idrizovo. Negoviot informator mu javil deka postarite osudenici rabotat so pomladite i gi ubeduvaat deka tie bile makedonski Bugari i oti mozhe da opstanat samo vo edna organizacija i vo edna makedonska drzhava na chelo so nego. Po izdrzhuvanjeto na kaznata nekoi od zatvorenicite bile vklucheni od negovata agentura vo Makedonija i vo Evropa.
Vo pochetokot na sheesettite godini, Mihajlov rabotel i na toa kako da se izvrshi atentat vrz Tito. Kon krajot na januari 1962 godina se sretnal so pretstavnici na ustashkata organizacija vo Shpanija i im ponudil poseben plan kako da se likvidira jugoslovenskiot marshal. Go narekol Marsej, po francuskiot grad vo koj negoviot terorist Vlado Chernozemski go izvrshi atentatot na kralot Aleksandar Karagjorgjevikj.

КОЈ БЕШЕ ВАНЧО МИХАЈЛОВ (18)
Комунистичките црнила
За да ги оцрнат оние што се бореле за обединета Македонија, комунистичките власти ги прогласувале за ванчомихајловисти
Пишува: Виктор Цветаноски
“Седнати, крстнозе, на тесната и куса постела, допрени со колениците, д-р Асен Татарчев почна татковски да ме советува и подучува, дека тоа што јас и чичко ми Борислав го правиме против македонската кауза е предавство, за кое ќе мораме еднаш да дадеме отчет. Тој со сета своја интелигенција, политичка култура и врховистичко педигре, сакаше кај мене да остави впечаток на вмровски авторитет, потенцирајќи дека не постои македонската нација, дека македонскиот народ и македонскиот јазик се измислени и дека сето тоа е дневнополитички српско-комунистичко масло, непоткрепени со ниту еден историски аргумент”. Вака раскажува Ефтим Гашев, суден за Македонија, во својата книга Мојата кауза. Откако бил затворен го ставиле во иста соба со внукот на д-р Христо Татарчев, кој припаѓал на малата групата ванчомихајловисти, затворена како соработници на бугарскиот окупатор.
Гашев подвлекува кога тие не успеале да ги придобијат започнале да се пресметуваат со нив, не одбирајќи средства. “Не им беа туѓи дури и провокаторски и денунцијански методи во корелација со управата, а тоа индиректно значеше нивна колаборација со ОЗНА. Се боревме за секоја новодојдена затвореничка душа да не потпадне под демонското влијание на бугарскиот врховизам”, пишува Гашев.
Кога виделе дека не можат да ги направат Бугари, ја промениле тактиката и почнале да ги убедуваат дека најголем борец за самостојна Македонија бил Ванчо Михајлов, глорифицирајќи го него и неговото дело. Во тој пропаганден маневар националното привремено се маргинализирало, додека не се прифати Михајлов за вистински репрезент на идејата за самостојна Македонија
“За да не се судат и да не се казнуваат Македонци поради Македонија ’народната власт’ на таквите родољуби им го припишуваа Ванчо Михајлов како нивен водач и идол за полесно да ги компромитираат”, вели д-р Стојан Ристески. Тој подвлекува дека таквите потези на тогашната власт биле провидни и апсурдни, бидејќи е познато дека Михајлов се борел за Македонија со македонски Бугари, а сите тие момчиња што тогаш биле затворени се чувствувале Македонци. Како аргумент тој го посочува претсмртното интервју на Михајлов за бугарската телевизија дадено во 1990 година. “Ванчо Михајлов изјави дека е Бугарин, дека работел за Бугарија и дека тероризмот му бил возвишена цел. Ниедна од тие негови особини не е својствена за судените за самостојна Македонија. Токму затоа, македонскиот деец во Бугарија, Михаил Сматракалев, ја потенцира потребата дека треба да се знае ’за докрај да се разобличи ефектот на Иван Михајлов‘. ’Заслугите’ на Михајлов, сигурно, ги знаеле органите на прогонот, но го користеле неговото име за полесно и поголемо оцрнување на обвинетите пред судот и пред народот. Со ваквиот однос тие не воделе сметка каде го туркаат огромното македонско мнозинство, дека тоа може да биде, како и што и е, злоупотребувано од другата страна тогаш или подоцна”, заклучува д-р Ристевски, кој своевремено разговараше со повеќемина судени за Македонија и тие разговори ги објави подоцна.
Михајловисти имало само од старата генерација, но тој број бил сосема мал. Во затворот доаѓало до чести судири меѓу младите затвореници, судени за обединета Македонија и михајловистите. Имало дури и тепачки меѓу нив. За време на една таква тепачка, полицијата почнала да ги казнува помладите. Поради тоа, тие реагирале, прашувајќи ги зошто ги тепаат нив, а не овие што се сметаат за Бугари. Полицајците им одговориле, камо и вие да се наречете Бугари. Дури и на тие што не сакале да влезат во селските работни задруги, таканаречени колективи, им се лепела етикетата дека се ванчомихајловисти.
Според д-р Ристески, името на Михајлов се споменувало само кај една струмичка група. Методија Калкашлиев, еден од групата, му раскажувал дека тие за Михајлов најпрво слушнале по атентатот на кралот Александар во Марсеј во 1934 година. “Кога бев седумгодишно дете на Митровден во 23 часот во нашата куќа се изврши парастос за упокојување на душата на Владо Черноземски, кој го изврши атентатот. Парастосот го изврши струмичкиот поп Билбилот. Вторпат пат беше спомнат во 1943 година, кога бев на 15-годишна возраст. Ангел Запренов на еден дискретен состанок не посвети во идеалите на ВМРО и ни ги препорача за читање книгата на Христо Силјанов ’Ослободителните борби на Македонија‘ и на Иван Михајлов ’По трнливиот пат на македонското ослободително дело‘. Третпат слушнав за него кога непознати богданчани ми рекоа дека биле кај него во Виена”, раскажувал Калкашлиев. Тоа било пресудно во летоците што ги пишувал да се споменува и Михајлов.
Д-р Ристевски додава дека одделни членови на УДБА често ја злоупотребувале својата положба. “На пример, синот на осудениот Борис Бојаџиев, Симеон, од Штип ми напиша изјава и ја потпиша. Во неа стои: ’Посебна траума доживеавме ние домашните, кога еден ден дојдоа удбашите и ѝ се заканија на мајка ми да се откаже од татко ми, оти во спротивно ќе го стрелаат. Еден од нив и се нафрли и пред сите нас ја силуваше. Тоа беше врв на удбашките ѕверства. Затворот на татко ми му го упропасти и бракот и сите ние страдавме поради тоа. Како семејство бевме жигосани како бугараши и така беше до скоро‘”, ќе изјави Симон Бојаџиев
Наум Козајклиев раскажувал: “Во пресудата на Окружниот суд на Штип има многу измислици и невистини. Јасно и гласно реков дека сум за самостојна Македонија, а под протекторат на Америка, како што рекоа и другите, а во неа се вели дека нашата организација имала за цел ’уништување на Н.Р. Македонија и создавање автономна Македонија под протекторат на Англија и Америка на чие чело би требало да биде крволокот Ванчо Михајлов‘, дека нашата организација била ’терористичка’, а ниедно терористичко дело не се наведува. Од сето тоа само едно е точно: бевме за самостојна Македонија под протекторат на Америка”.
Панче Шаламанов и Живко Костуранов во книгата Судени за Македонија од д-р Ристески подвлекуваат: “Содржината на летоците беше, главно, за независна Македонија, како што е, на пример: ’Да живее ВМРО‘; ’Да живее Македонија под протекторат на Америка‘ и други содржини против комунизмот. Бидејќи при нашето апсење ја запленија и машината, на судскиот процес се покажаа летоци со сосема друга содржина, со содржина за Ванчо Михајлов, напишани од ОЗНА. Тие ги напишаа и тие нѐ судеа. За Михајлов ништо не знаевме. Ние по идеја бевме за самостојна Македонија. Него ни го измисли ОЗНА за полесно и поголемо наше оцрнување”, ќе изјават Шаламанов и Костуранов.
Истото тоа ќе го тврди и Власе Бицески од охридското село Требеништа, кој вели дека излегол во партизани да се бори за самостојна и обединета Македонија, а не за Југославија во предвоени граници. Никола Коларов раскажува дека некои постари затвореници, кои всушност биле ванчомихајловисти, сакале судените за Македонија да ги насочат на бугарска страна. Токму поради тоа, тие формирале група од 10 затвореници да се бори против нив. “Но за иследниците беше подобро луѓето да се искажуваат како Бугари, отколку како Македонци. Така, Таќи Маја ни велеше: ’Вас ќе ве уништиме! Немаме мака од Бугарите. Каква среќа и вие да се наречете Бугари‘. При иследувањето Насте Паноски ми рече: ’Какви Македонци, бре! Ако треба, Кинези ќе населиме, само да се комунисти‘”, раскажува Коларов.
Круме Миладинов од Струга објаснува дека нивното дејствување било автохтоно, спонтано организирано, без ничие влијание. “Единствена идеја ни беше: слободна, независна и обединета Македонија под протекторат на Америка. Ние ништо не знаевме за Ванчо Михајлов. Иследниците на УДБ -а по сугестија на нивните претпоставени, своеволно го допишуваа во записниците Михајлов и ванчомихајловизмот, а не ние”. Ваквата изјава на Миладинов ја потврдува и Никола Матулев, кој го поткрепува тоа со следниов настан: “Една ноќ бев на сослушување, како и секогаш, по правило, ноќе. Тогаш беше дојден Елисие Попоски – Марко. Бидејќи дојде ’инструкторот‘, мене ме оставија со стражарот во собата, а иследниците отидоа во другата соба. Слушам дека Елисие им дава упатства што и како да бараат од нас да признаеме. Откако виде дека во записниците се споменува ’признание‘ дека сме за ВМРО, не тераа да признаеме дека сме ванчомихајловисти. Ете, кој го измисли Ванчо Михајлов во нашето дејствување, а не ние… И почнаа: ’признај дека си ванчомихајловист‘”.
Тоа дека УДБ-а им го накалемила на судените за Македонија го потврдуваат и Цветко Костов Вретовски, Иван Дичов Велјановски, Милан Размоски и Илија Донев Иванов. Крсте Коњаноски вели дека биле за обединета Македонија во која сите ќе бидат рамноправни, без разлика на вера и народност, а во нивната организација членувал и еден Албанец од Горна Бела Црква, кој во тоа време работел како учител.

КОЈ БЕШЕ ВАНЧО МИХАЈЛОВ (19)
Големото разочарување во Рим
За мене тој беше светец, но откако го слушнав што вели за нас, Македонците, го замразив, вели стариот вмровец Илија Тодороски
Пишува: Виктор Цветаноски
“Кога по излегувањето од затвор пребегав во Германија таму се дружев со некои луѓе блиски до Ванчо Михајлов. Тогаш мислев дека тоа е најдобриот човек, единствениот што се бори за обединета и независна Македонија. За мене тој беше светец, Господ. Бев подготвен животот да го дадам за него. Ако ми речеше да убијам некого, ќе го убиев. Дури и синот што ми се роди го крстив Ванчо”. Вака ја опишува својата слепа лојалност кон Михајлов 89-годишниот Илија Тодороски, кој во еден период од животот бил под влијание на михајловистите.
Овој витален старец, и покрај длабоката старост, секој ден може да го видите како шета по охридските улици и со пријатели се дружи во кафеани и расправа за политиката и за Македонија. Но, денес, има спротивно мислење за својот некогашен идол.
Тодороски е еден од повеќемина Македонци што по војната тајно се организирале и барале самостојна и обединета Македонија. Тогаш биле осудени четири охридски групи. Тодороски и припаѓал на групата на Атанас Банџо. Бил осуден на 12 години, одлежал 11 години и четири дена. Го затвориле во 1947 година, а го пуштиле во 1958 година. Откако го ослободиле од затвор правел планови како да замине од Југославија. По две години, во 1960 година, пребегал во Германија. Една и пол година останал во логор, а потоа го ослободиле и почнал да се занимава со угостителство. Во Минхен отворил свој ресторани, бизнисот добро му тргнал и заработил многу пари, па можел да си дозволи да патува по Европа. Еднаш решил да го посети и Иван Михајлов и кај него во Рим пристигнал во 1967 година.
“Јас на Ванчо почнав да му се восхитувам откако прочитав некои негови спомени. Верував во тоа што го пишуваше. Во Германија се дружев и со ванчомихајловисти, кои за него ми зборуваа сѐ најубаво, дека тој е најголемиот борец за Македонија и оти само тој е способен да ја обедини. Покрај тоа, на домашна адреса во Минхен ми пристигнуваше и весникот на МПО, ‘Македонска трибуна’, што редовно го читав. Михајлов за мене беше светец сѐ додека не го посетив во Рим и не го видов лично, додека не слушнав со свои уши што мисли тој за Македонија и за нас Македонците. Ме пречека убаво, со насмевка. Очигледно беше добро информиран кој сум и што сум. Го извади весникот ‘Нова Македонија’ во кој пишуваше за судењето на мојата група и за тоа дека сме биле ванчомихајловисти. Сите што нѐ судеа за самостојна и обединета Македонија нѐ прогласија за ванчомихајловисти, за полесно да нѐ оцрнат пред народот, иако не бевме тоа. Тој знаеше многу работи за мене, колку години сум осуден, како и кога сум пребегал од Југославија и дека работам во Германија”, раскажува Тодороски.
Тој вели дека прво нешто што му рекол Михајлов било дека Македонците не постоеле како нација, оти тоа била измислица на Србите, дека Македонците, всушност, биле стари, вистински Бугари. “Се изненадив и неконтролирајќи се му реков дека никој во Македонија не сака да слушне за тоа и ако некој јавно го каже тогаш со камења ќе го истепаат. Се подналути и ми вели: ‘Ти си србоманче, Србите ти го испрале мозокот’. Не, му велам, јас сум за твојата идеја, само кажувам каква е состојбата во Македонија. А можев ли отворено да му речам дека не сум Бугарин, дека сум Македонец. Да бидам искрен, многу се исплашив кога од него го слушнав тоа. А и тонот и начинот како ми го кажа беа застрашувачки. Бев изненаден и од неговиот изглед. Беше коска и кожа. Кога го гледав во себе си велев дека биле во право сите оние што ми зборуваа дека по негова наредба биле убиени многу македонски револуционери, а јас не им верував. Тогаш си помислив дека можеби тој е убиец на Тодор Александров и се исплашив да не ме ликвидира и мене. Сфатив дека е опасен човек, ми заличи на ѓавол”, раскажува Тодороски за единствената средба што ја имал со некогаш неговиот најголем идол.
Средбата траела неколку часа. Морал да одговара на многу прашања, за тоа што се случува во Македонија, какво е расположението кај народот, дали луѓето го сакаат Титовиот режим? По излегувањето од кај Михајлов, вели Тодороски, не сакал ниту да го види ниту да слушне за него. “Тој за мене беше човекот кому му се восхитував, кого го знаев од сликата во ‘Спомените’, каде што изгледа пристојно. Од него како да извираше злоба. Седеше на едната страна на масата, а јас на другата. Не стана ниту еднаш, му ја гледав само главата. Не видов ниту дали има оружје. Не забележав ниту некакво обезбедување да го чува”, се сеќава стариот охридски вмровец.
Тодороски раскажува дека кога пристигнал во вилата во која живеел Михајлов, вратата му ја отворила охриѓанката Марица Ставрова. Таа била дојдена од Америка, од Индијанаполис, а работела за МПО. Оттаму ја испратиле да му биде секретарка на Михајлов. Била возрасна жена, немажена и, според него, патриот. Кога на заминување се поздравила со него му рекла: “Илче, и јас мислам како тебе”. Стариот вмровец вели дека во тоа време многу тешко можело да се дојде до Михајлов. Оние што решавале дали некој требало да се види со него, морало да се убедат дека целосно се на неговата идеја, бидејќи се плашеле кај него да не дојде некој југословенски агент да го шпионира или да го ликвидира. А кога Илија посакал да го види важел за убеден михајловист.
“До Ванчо не можеше секој да дојде. Оние што одеа кај него мораа да имаат препорака од определени луѓе и посебна дозвола. Јас во Минхен се запознав со Ѓорѓи Дидов, Македонец што беше голем ванчомихајловист. Со него често се дружев и еден ден му кажав дека имам желба да го видам Михајлов, но не знам како да го направам тоа. Ми рече да не се грижам и оти тој ќе ми ја среди работата. По некое време, дојде кај мене и ми објасни дека работата е средена, но оти прво треба да одам во Виена и таму да му се јавам на еден човек што ќе ми каже што треба да правам натаму за да дојдам до Рим кај Ванчо. Ми даде и негова адреса. Тој беше бугарски офицер, емигрант. Не се сеќавам на неговото име. Откако ме испраша за повеќе работи ми даде посебна шифра со која без проблеми ми беше отворен патот до Михајлов. Се сеќавам добро дека со мене сакаше да дојде и Драган Богдановски, со кој се дружев во Германија, но бидејќи не можеше да обезбеди шифра од бугарскиот офицер не се виде со Ванчо. Кога дојдов во Рим зедов такси што ме однесе пред вилата на Ванчо”, се сеќава стариот вмровец.
Тодороски сака да говори и за затворските години минати во Идризово. Заедно со него бил и свештеникот Методија Гогов, кој ќе стане поглавар на Македонската православна црква. “Во затворот имаше и ванчомијаловисти, главно, постари луѓе и нивниот број беше многу мал. Се организираа за да нѐ придобијат нас помладите, но ние со нив не се мешавме, зашто ги сметавме за наши непријатели. Другар од затворот ми беше и Алексо Стојменов од Струмица. Беше голем македонски патриот, а бугароман стана откако пребега во Белгија. Тој го раководеше ванчомихајловистичкото друштво ‘Тодор Александров’ во Брисел”.
Сето ова што го раскажува Илија Тодороски го читаме и во неговото огромно досие од 700 страници што долги години го создавала УДБА. Безбедносните служби го следеле и во Германија и кога се вратил во Македонија. Агентите во своите извештаи забележале дека тој постојано го пцуел Ванчо Михајлов и оти многу се разочарал од него. Во нив е наведено дека го интересирала само самостојна и обединета Македонија и оти не го сакал ниту Михајлов, ниту Тито.
Тодороски нагласува дека во Македонија се уште не е мртва михајловистичката идеја и оти во Охрид има луѓе што сметаат дека се Бугари и работат за бугарската кауза. Тој притоа го посочува здружението Радко, чие име е еден од псевдонимите на Михајлов. Раскажува дека пред неколку години еден познаник му пристапил и му рекол: “Илија, имам една молба, да дадеш 100 евра за организацијата на Красимир Каракачанов. Ти знаеш дека таа го продолжува делото на Михајлов”. Му реков, ниту 100 евра давам ниту сакам да слушнам за ванчомихајловистите и за нивната организација. Од тогаш, кога ќе се сретнеме, ја врти главата на друга страна”, вели Илија Тодороски.
КОЈ БЕШЕ ВАНЧО МИХАЈЛОВ (20)
Бугарија го воскреснува Михајлов!
Ако те прашаат што си и од каде си – ќе одговориш дека си македонски Бугарин од Македонија, советувал Михајлов еден млад Македонец
Пишува: Виктор Цветаноски
Во последно време се поголемо е интересирањето во Бугарија за Иван Михајлов. Ако порано сите акции околу него ги поведуваше и ги водеше ВМРО на Красимир Каракачанов, сега неговото дело го истражуваат познати бугарски историчари, кои најавуваат посеопфатни истражувања. Поранешниот директор на бугарскиот архив Цочо Билјарски објави Зборник на трудови, спомени и статии, како и повеќе интервјуа на Михајлов што ги давал на медиумите, определувајќи го овој зафат како воскреснување на легендата.
Билјарски смета дека за Михајлов е пишувано малку и дека досегашните оцени за него биле противречни, како што било противречно и неговото дело. Според него, името се уште му било обвиткано со легенди, како и неговиот петти том од спомените за кого сите знаеле, но никој не го видел. Бугарскиот историчар, чија специјалност е македонската револуционерна борба, подвлекува дека Михајлов водел дневници и токму поради тоа истражувањата на историчарите требало да бидат насочени во таа насока, зашто преку нив можело да се одговори на многу нејаснотии за борбите во ВМРО во 20-тите и во 30-тите години од минатиот век.
“Овој Зборник е продолжение на четирите тома со спомени, книги и публицистика на Иван Михајлов и тој со нови докази ја дополнува историјата на национално-ослободителните борби на македонските Бугари. Публикувањето на тие не многу познати публицистички и меморијални материјали е мал придонес кон големата претстојна истражувачка работа на творештвото на големиот бугарски револуционер Иван Михајлов, на кого историската наука уште му должи”, подвлекува Билјарски. Истовремено најавува дека се предвидува да се истражува и да се публикува и неговата огромна кореспонденција, која, според него, била не помалку вреден извор за проучување на “револуционерните борби на Бугарите останати надвор од татковината”.
“Со овој Зборник започнува публикувањето на творештвото и документарното наследство на големите бугарски револуционери Иван Михајлов и Тодор Александров, кој ќе биде проследен и од наредни томови за останатите бугарски револуционери од пантенонот на бесмртноста, кои го дадоа животот или најубавите години од него за ослободување на Бугарите, останати надвор од територијата на окрвавената и искастрена наша татковина – Бугарија”, пишува Билјарски во книгата Иван Михајлов – легендата воскреснува, објавена во едицијата Сите Бугари заедно.
Во Зборникот се поместени триесетина трудови, спомени и статии, како и дваесетина интервјуа што ги давал Михајлов за некои американски и европски весници и агенции. Објавени се и интервјуата дадени за бугарски весници и за Македонска трубуна, непосредно пред неговата смрт.
Билјарски подвлекува дека речиси сите изјави и интервјуа на Иван Михајлов откриваат “истински револуционер” и наставник, кој како да се исповеда и притоа, посебно препорачува да се прочитаат две статии од кои може да се видат ставовите на Михајлов за македонската нација. “Како најкарактеристични можат да се посочат ‘Ако сум Бугарин, не сум ли Македонец’ и ‘Искористувањето на светата простотија’, кои како што покажува нашата современост, добро е да бидат прочитани одново зашто ‘светата простотија’ и денес зафаќа нови позиции од двете страни на нашата југозападна граница”, заклучува Билјарски.

Во статијата “Ако сум Бугарин, не сум ли Македонец” е поместен одговорот на Иван Михајлов на едно писмо што ќе му го испрати некој млад човек од вардарскиот дел на Македонија во 1971 година со следново прашање: “Ако сум Бугарин дали тогаш не сум Македонец”?
“Ако те прашаат што си (по народност) ќе одговориш дека си Бугарин. Ако те прашаат од каде си – ќе одговориш дека си од Македонија. Но, можеш во тој случај да кажеш дека си ‘македонски Бугарин’ или ‘Бугарин од Македонија’. Со таквиот одговор веднаш си се изјаснил што си по народност и која е поточно твојата земја. Таков исцрпен одговор е особено потребен пред странците”, ќе го советува Михајлов.
Според него, во Титова Југославија како и за времето на Кралска Југославија се користеле секакви средства за да се искорени бугарското име и во “заграбените македонски околии” го заменувале со Македонец и Македонка. “Во нашите противмерки треба да бидеме тактични, многу проникливи. Ни треба многу труд за да објасниме дека има разлика меѓу географското и националното име”, порачува Михајлов од Рим, определувајќи ги Македонците како македонски Бугари. Според Михајлов, не е мал број на луѓето што не биле школувани или биле малку писмени и се описмениле преку училиштата во кои од 1945 година им била наметната “србокомунистичка програма”.
Михајлов објаснува дека “македонските Бугари” немале ништо заедничко со Александар Велики, нешто што според него, им го сервирала власта во Титова Југославија?! “Во Македонија (Вардарската област под југословенска власт) тиранската власт никогаш не им објаснувала на неуките луѓе дека немаат ништо заедничко со Александар Велики, чија држава е исчезната пред две илјади години. Посебно тоа прашање не се разјаснува за да си мислат простичките дека Титовата ‘Македонска Народна Република’ е едноставно некакво продолжување на старото македонско царство во кое живееше и царуваше Александар Македонски. Истовремено, пак, во таа македонска област се крешти во сите насоки за заблудување на неуките дека некаква ‘македонска народност’ со векови наваму била потиснувана од некои други; и дека едвај сега откако е на власт Тито таа народност за првпат се претставила пред светот”, пишува Михајлов во март 1971 година во весникот Македонска трибуна на МПО.
во Бугарија му се оддаваат се поголеми почести. По повод 100-годишнината од неговото раѓање во Борисовата градина каде што се поставени обележјата на сите заслужни Бугари, му беше подигната спомен-биста, а во Националниот историски музеј беше отворена изложба за животниот пат и делото на Михајлов на која беа презентирани документи поврзани со Тодор Александров и со Александар Протогеров, а посетителите можеа да видат документи и за коресподенцијата што ја имал со поглаварот на НДХ, Анте Павелиќ и хрватското фашистичко движење Усташа. Беше организиран и симпозиум на кој се величеа неговото дело и заслугите за бугарштината. Подоцна беа преобјавени и неколкутомните спомени што ги издаде Михајлов во шеесеттите и седумдесеттите години на минатиот век во Рим. Во Бугарија беа поведени и неколку иницијативи неговите посмртни останки да бидат пренесени од Рим во Ќустендил. Неговата внука од брат, Рајна Михајлова, пред десетина години подаде молба до Министерството за надворешни работи на Италија за екшумација на останките на нејзиниот чичко, во што беше поддржана и од ВМРО на Каракачанов, чии челници веќе престојувале во Рим и разговарале со надлежните органи.
Ванчо Михајлов умре во 1990 година и е погребан на католички гробишта што се наоѓаат 30 километри од главниот град на Италија, покрај неговата сопруга Менча Карничу. Како што своевремено пишуваа бугарските весници, Михајлов сакал да биде погребан во Ќустендил, до гробот на неговата мајка. Постои и една друга верзија што ја протежира Вида Боева дека претсмртна желба на лидерот на терористичката ВМРО била неговите посмртни останки, на сопругата Менча Карничу и на личниот секретар Асен Аврамов да бидат пренесени на Пирин планина и да бидат погребани до гробот на Тодор Александров.
За време на погребот во Рим, Бугарија со специјален авион испрати посебна делегација. Од името на претседателот Жељу Желев последна почит му оддаде Ангел Димитров, првиот бугарски амбасадор во Македонија, а од софиската ВМРО и од македонските братства Христо Матов, внук од брат на познатиот македонски револуционер Матов, чие име го носи. На погребот присуствувал и братот Наско Михајлов, кој живеел во Ќустендил.

КОЈ БЕШЕ ВАНЧО МИХАЈЛОВ (21)
Живот послан со трупови!
Цар Борис и премиерот Андреј Љапчев целосно го поддржуваа Михајлов за време на ликвидациите
Пишува: Виктор Цветаноски
Револуционерниот пат на Ванчо Михајлов, ако така може да се нарече неговата борба за Македонија, послан е со многу македонски трупови. Периодот кога тој бил на чело на својата терористичка ВМРО е една од најцрните, ако не и најцрна епизода од македонското минато. Завил во црно многу македонски мајки и сестри, а за Македонија не направил ништо, освен што организирал атентати, чија цена подоцна ја плаќало недолжното македонско население. Иако тој нема никакви заслуги за Македонија, за него, сепак, треба да знаат денешните и идните генерации, како предупредување – никогаш да не ни се повтори тоа време!
Скалилата по кои се искачувал за да ја освои власта во организацијата се попрскани со многу македонска крв. Михајлов, незавршен студент од Софискиот универзитет, ќе го искористи убиството на Тодор Александров за да се пресмета со сите оние што ќе оцени дека му стојат на патот да го заземе неговото место. Плановите за ликвидации ќе ги крои уште додека го погребувале лидерот на автономистичката ВМРО, а крвавиот поход ќе го почне неколку дена подоцна. Сам ќе им суди на тие што ќе реши дека немаат право да живеат, а Александар Протогеров, тогаш единствениот жив член на Централниот комитет, отпосле ќе ги потпишува изречените смртни пресуди.
Михајлов, болно амбициозен за власт, ќе ги почне чистките во Горна Џумаја (денешен Благоевград) кога ќе испрати луѓе да ги ликвидираат наводните организатори на убиството, а истата вечер, во Софија ќе определи терористи да ги егзекутираат највидните македонски дејци, лепејќи им ја етикетата на интелектуални убијци и предавници на Македонија. Кога денес, по речиси девет децении, ќе се прочитаат некои документи и спомени на тие што учествувале во крвавата македонска драма што ја изрежирал Михајлов, ќе се дознае вистинската злосторничка димензија на неговиот помрачен ум и ќе се сфати колку штета му нанел на македонското дело.
Откако Михајлов ќе се пресмета со своите противници во Софија и со санданистите во Пиринска Македонија, ќе испрати терористи да ги ликвидираат Петар Чаулев, Тодор Паница и Стојан Мишев, кои пред тоа ќе ги прогласи за најголеми непријатели на македонската револуционерна борба. Во рок од шест месеци ќе бидат убиени сите тројца – Чаулев во Милано, Паница во Виена, а Мишев во Штип.
Четири години подоцна ќе отвори нов фронт, но овојпат против своите, против тие кои за цело време беа со него и ги одобруваа егзекуциите на македонските левоориентирани револуционери. Откако ќе го осуди на смрт членот на Централниот комитет Александар Протогеров и ќе го ликвидира, ќе започнат петгодишните крвопролевање на софиските улици, нешто што ќе ја потресе европската јавност која ќе бара од Софија да ги спречи братоубиствата на Македонците. Американскиот писател со македонско потекло Стојан Христов, кој во тоа време известувал од Балканот за познати американски весници, чии симпатии во времето на братоубиствата ќе бидат на страната на Михајлов, сепак, ќе признае дека тој постојано подготвувал заговори и контразаговори и изрекол многу смртни пресуди, претворајќи ја славната ВМРО во обична терористичка машинерија.
Корените на страшните убиства на Македонците што ќе се случуваат цели десет години, во кои клучни фигури ќе бидат Тодор Александров, генералот Протогеров и главниот егзекутор Михајлов, треба да се бараат во далечната 1924 година, кога во Виена беше потпишан познатиот Мајски манифест за обединување на македонските револуционерни сили, нешто со што не можела да се помири бугарската Влада. Неа не и одело во прилог обединувањето на македонските револуционери, ниту нивното приближување до Советите, зашто со тоа ја губела Македонија, која била зацртана во нивните идни планови. Затоа, Софија ќе се реши на најрадикалниот чекор, да го елиминира Тодор Александров и на негово место да постави друг, што ќе ја слуша и ќе води сметка за бугарските интереси. А, таков човек таа видела во Ванчо Михајлов. Д-р Зоран Тодоровски е близу до вистината кога тврди дека токму Михајлов и тогашниот воен врв на Бугарија го подготвиле и изрежирале сценариото за убиството на Александров. Од тој ден, кога тој ќе биде ликвидиран, Софија и Пиринска Македонија ќе станат крвава арена во која ќе ги завршат животите многу Македонци.
Иако Михајлов тврди дека се борел за самостојна обединета Македонија, тој никогаш не бил самостоен и не правел ништо без согласност на бугарската држава. Се преземал со знаење и со помош на нејзината влада и Двор. И за време на ликвидациите во Горна Џумаја и Софија во 1924 година и четири години подоцна, кога Македонците се истребуваа меѓу себе и гинеа на софиските плочници, власта гледаше сеир. Таа не осуди ниту еден убиец на Михајлов. Софија се оглушуваше и на реакциите на Европа, која бараше да ги спречи терористите на Михајлов. Наместо тоа, таа ќе му ја препушти да ја раководи Пиринска Македонија од која ќе ги испраќа своите атентатори во вардарскиот дел на Македонија и низ Европа.
Тогаш кога Софија виде дека од тероризмот на Михајлов има повеќе штета отколку полза, кога Европа сериозно и се закани, реши да се откаже од него. По превратот во 1934 година, терористичката ВМРО беше забранета. Неговите комити кои цела деценија сееја смрт на Балканот и Европа, спокојно ја прифатија одлуката и без да истрелаат ниту еден куршум се повлекоа, а тој со премолчена согласност на власта пребега во Турција и оттаму замина во емиграција, за никогаш повеќе да не се врати.
Иако далеку од Бугарија, Михајлов и натаму ќе и служи, особено со постојаното негирање на македонската нација. Тој еден период ќе биде финансиски поддржуван дури и од режимот на Тодор Живков, иако комунистите ќе ги мрази од дното на душата. Бугарската државна телевизија ќе му направи претсмртно интервју и ќе го користи како доказ дека Македонците имале бугарски корени. А, Михајлов ќе го каже она што од него и ќе се очекува, дека македонската нација и јазик не постојат.
И денес, Софија мошне умешно го користи мртвиот Михајлов. Сериозни историчари, за кои тој до неодамна беше контроверзна личност, јавно признаваат дека направиле голема неправда кон него што не му посветиле доволно внимание на овој голем Бугарин. За нив тој е легенда која воскреснува, најголем чувар на бугарштина, како што велат, во загубените бугарски територии, пред се, мислејќи на Македонија.
Најголем парадокс во борбата што ја водел Михајлов е тоа што тој никогаш не влегол во вардарскиот дел на Македонија! Никогаш не облекол комитска униформа (освен за сликање) и не зел пушка в рака да се бори како што го правеле тоа големите револуционери на Гоцевата ВМРО, заедно со својот народ. На македонска почва стапнал единствено во септември 1944 година кога Германците го донеле во Скопје за да формира некаква македонска држава, која требало да им обезбеди побезбедно повлекување на нивните трупи кога веќе го наѕирале поразот во војната. По два дена го вратиле назад, зашто немал со кога да прави држава, бидејќи немал никаква поддршка од народот.
А, Михајлов имал многу прилики да дојде и да се бори за Македонија. Особено за време на нејзината окупација од Бугарија, кога таа прогласила амнестија. Тогаш консултирал дури десетина адвокати, зашто не сакал да го ризикува сопствениот живот, како што ги жртвувал животите на многу македонски момчиња, кои верувајќи му, убивале и гинеле за Македонија. Стравувал од тоа роднините на жртвите што биле ликвидирани по негова наредба, да не поднесат обвиненија против него. Не сакал да ги слушне ниту молбите на истомислениците кои стасале во Македонија заедно со бугарската војска. Очигледно за него многу побезбеден и поудобен бил животот во Загреб, во вилата што му ја отстапил на користење неговиот пријател Анте Павелиќ.
Ванчо Михајлов не направил ништо добро за Македонија, освен што пролеал многу крв и убил многу Македонци. Периодот кога дејствувала неговата ВМРО е исполнет само со силна миризба на крв. Тој не ја сфатил реалноста, никогаш не бил со својот народ, а се борел далеку од Македонија за некаква македонска држава, која не била ништо друго, туку обична фикција.
(крај)

23 сепА1 Лапсус

На спортските вести на А1 се провлече тежок лапсус и смешна грешка!
На шаховската олимпијада најавува водителот Македонија ја совлада Доминиканска република со 3-1.На сајтот на А1 го има резултатот кој никогаш неможе да се случи 3,5-1,5 :)
И даваат телоп на кој пишува Македонија -Доминиканска република 2.5-1,5
Лапсусот да биде поголем на телопот се реултатите на нашите шахисти
Владимир Георгиев извадил реми
Недев победил
Митков победил
Станојоски победил што се вкупно 3,5 поени за нашиот тим или резултат од 3,5-0,5! :)
Е сега на вас останува почитувани гледачи на толку професионалната А1 да сфатите кој е резултатот! :)

10 јулНикола Тесла

На 157 години од раѓањето на Никола Тесла  репринт од 23 мај 2008

Нешто за ТЕСЛА(прв дел)

Од која димензија е дојден тој,кој се играше со молњите и се дрзна да ги направи?Тој кој ги збуни логичарите,психолозите  дури и физиолозите…Никола Тесла  беше енигма уште во животот. Никој од неговите пријатели не  можеше да се пофали дека го познава многу добро или дека може да го објасни. Тесла,беше далеку пред своето време, човек кој не живееше како останатите луѓе,  го предизвикуваше   занимањето,  понекогаш со подсмев и неверување. За него  кружеа легенди. Една авторка, која на овој “чудак”  му посвети цела книга, се обиде  да го објасни као отелотворение на супериорно суштество од  планетата Венера!Теслината немарност спрема приказните кои  кружеа за него,го претворија во њујоршка атракција.Секоја вечер во 8 часот,Тесла доаѓаше да вечера во  соба  на палма Хотел “Валдорф Асториа”. На масата се наоѓаа, како и обично осумнаесет платнени салвети. На масата ги бришеше секогаш  сјајното сребро и кристалните садови. Потоа, како јадењето доаѓаше, брзо ја рачунаше запремината на храната во садовите, инаку немаше да  ужива во јадењето, и поради тоа секогаш ручаше сам. Луѓето секогаш доаѓаа да го гледаат неговото необично однесување.Кога имав 7-8 години”, раскажува Тесла, “го прочитав сам романот “Арафи – синот на Аба”. Пораката која тој роман ја носи е слична со пораката од “Бен Хур”. Можностите кои се отварааат  со силата на вољата и самоконтролата, снажно  делуваа на мојата бујна фантазија, па  така почнав сам себе да се  дисциплинирам. Ако  имав колач или  сочно јаболко, за кои  умирав од желба, ги давав на некое дете и поминував низ танталови маки, намачен ама задоволен. Ако  пред мене стоеше некоја тешка задача која ќе ме  исцрпеше, ќе навалев на неа со сета сила се додека не ја решам.Така вежбав денови од утрото па до мракот.Во почетокот за тоа беа потребно големи ментални напори кои беа во расчекор со моите желби и склоности ,ама како годините поминуваа,конфликтот слабееше и конечно мојата воља и желба станаа едно исто. Тие се и денес исти, во тоа лежи тајната на сите успеси кои ги постигнав”.Беше за многу мина чудак,осаменик.Пратен да живее во време кое е зад неговото,да посее семе од кое ќе се развијат идеи кои можат да бидат сфатени по 100 год.Порасна под необични околности и под влијание на две снажни личности,своите родители,беше предодреден и сам да биде нешто несекојдневно.Неколку пати се давеше,еднаш можеше да биде жив зготвен во голем котел со млеко,малку недостасуваше да изгори,цела ноќ ја помина закопан во некоја стара гробница,лекарите дигаа раце од него најмалку три пати.Родителите , на самото негово породување, одредија дека тој треба да го наследи својот татко во свештеничката работа,на што Никола жестоко се спротивставуваше.Кога ја заврши реалната гимназија во Госпич во 15 година изненадно се разболе.Болеста беше така критична ,така да лекарите изгубија надеж дека ќе го спасат.Тесла не покажуваше знаци дека сака сам да си помогне.Необично долгото опоравување во себе ја криело и неговата желба да со помош на болеста да изнуди од таткому одлука да го прати на понатамошно школување.Успеа , не само тогаш, кога таткому ја одложи својата намера син му да стани свештеник,но и неколку години покасно.Кога матурира,требаше дефинитивно да одлучи дали сака да постане свештеник.Истиот ден кога стигна дома додека беа овие прашања на дневен ред,тој се разболи од колера.Неговато физичка состојба беше таква што лекарите беа очајни.Девет месеци лежеше како физичка руина,животот немаше за него никаква смисла.Еден ден собра сили за да му шепне на својот татко:”Јас ќе оздравам,кога ти ќе ми дозволиш да студирам електротехника”.Така и беше.Божјата воља беше тој да биде научник а не свештеник.”Неверојатно е што се не искусив додека бев болен.Видот и слухот ми беа извонредни.Можев јасно да распознавам предмети на така голема далечина на која останатите луѓе не гледаа ни трагови.Додека бев дете неколку пати ја спасував куќата на соседот од пожар,зошто го слушав она карактеристично пуцкетање кое нив не им го реметеше сонот и тогаш викнав помош.Кога ја поминав четириесетата година за време на експериментот во Колорадо,слушав Грмежи на далечина од преку 550 миљи.Дури во тоа време бев така наречено глув во споредба со осетливоста во периодот на живчана напетост.Слетувањето на мува на столот знаеше да забрмчи во моето уво.Свирењето на локомотива одалечена 20-30 миљи ,ќе ја затресеше клупата или столицата на која седев,така јако што нанесената бол ќе беше неподнослива.Морав својот кревет да го ставам на гумени перничиња за да можев да се одморам.Прекините на сончвите зраци доведуваа на мојот мозок удари со таква сила што ме замараа.Мојот пулс варираше од неколку па до 260 отчукувања,а ткивата ми трепераа и се свиткуваа што многу тешко ги поднесував.Угледен доктор ми одреди големи дози на калиум бромид и ја прогласи мојата болест единствена и неизлечива. Очајнички сакав да живеам ама не очекував дека ќе се опоравам.Може ли некој да верува дека таква безнадежна телесна рушевина ќе може да постане човек со запрепастувачка снага и издржливост,способен да работи 38 години готово без 1 ден одмор,а при тоа да се осеќа така телесно силен и духовно свеж?Така беше со мене.Силната желба за живот и продолжение на работата,спортот,и помошта на еден вистински пријател,направија чудо.Ми се врати здравјето,а со тоа и животот на умот.”На активноста на мислењето многу поволно делува одењето.Секој ден одам најмалу 10 миљи.Освен тоа се капам секој ден и правам телесни вежби во бањата.Работниот човек треба да спие 7-8 часови на ден,да се одмори,но јас спијам само 2 часови дневно,но кога спијам, спијам добро,уметнички затоа што спиењето е уметност.,како и длабокото дишење кое мора да се научи.Тоа е една од тајните на истокот,која за мене не е тајна.После секое спиење,колкаво и да било,морам да правам телесни вежби за да ја урамнотежам новодобиената сила.”"На одредена возраст ја добив и манијата на коцкање,поради што многу се загрижија моите родители.Картањето за мене беше уживање.Мојот татко водеше скромен живот и не можеше да ми опрости за неразумното губење на пари и време.Имав цврста воља,но лошо расудував.Му велев:”Можам да престанам кога сакам,но дали се исплаќа да се престани од тоа што секогаш би го заменил за сите рајски радости”?За разлика од таткоми”, Тесла ја продолжува својата приказна, ” Мајками го разбираше човечкиот карактер и знаеше дека можеме да се спасиме со сопствената воља.Едно попладне се сеќавам,кога ги изгубив сите мои пари,и кога патев за коцката, ми даде пари и ми рече:”Оди забавувајсе.Што побрзо ги изгубиш парите што ги имаме,тоа подобро.Јас знам дека тоа ќе ти помине.Беше во право.Истиот момент ја надвладеав својата страст и се зажалив што не е 100 пати појака,и не само што ја совладав,туку ја извадив и од срцето,така да не остана ни малку желба.Од тогаш сум рамнодушен на било која коцка,колку и на чепкање на заби”.Во доцните години.страшно многу пушев,што се закануваше на моето здравје.Ме заштити мојата силна воља,и не само да престанав да пушам,туку ја надвладеав секоја желба за тутунот.Некогаш патев од срцеви пречки,додека не открив дека ги предизвикува шољата кафе која ја пиев секое утро.Престанав да пијам кафе,иако признавам дека не беше лесно.На тој начин ги проверив и ги запрев останатите навики и страсти, и не само што го зачував животот,туку и излвлеков големо задоволство од она што многу луѓе го мислат за одрекување и жртва.”"Сексуалниот живот игра голема улогу во животот на секој човек. Природата ја створила привлечноста на половите, за да би се обезбедил опстанакот на човечкиот род. Мислам меѓутоа  , дека сексуалниот живот  смета  на интелектуалната работа. Пред  да   дојдам  до откривањето на вртливото магнетно поле, морав сам да ја сконцентрирам цела своја умствена снага за тој експеримент. Да  се одадев на сексуален живот, немаше да дојдам до таков пронајдок.”Тесла не припаѓаше на онаа врста мажи кои се плашат  да погледнат во жените. Напротив, тој сакаше друштво на убави  и умни жени, се допишуваше со нив, беше галантен као средновековен витез, примаше и праќаше фотографии со посвети и поклонуваше раскошни букети на орхидеи. “Брак за уметникот – да, за музичарот – да, за писателот – да, но за научникот – не! Првите тројца се мотивирани од присуството на жени, и нивната љубов ги води до најубави и најголеми дела, а иноваторот е страствен, и таа  страст  е така дива и жестока, за да на жената која ја сака  ќе и се  предаде во потполност,ќе и посвети се, па ништо нема да остани за  истражување. На некој начин, тоа е тажно, бидеќи човекот понекогаш се осеќа страшно осамен”Ги хранев гулабите,иљадници од нив ,многу години.Иљадници од нив,кој би ги запаметил.Меѓутоа имаше еден гулаб,чисто бел со светлосиви пеги на крилата-беше нешто друго.Беше тоа женка.Можев да ја препознаам било каде,и таа можеше мене да ме пронајде на секое место.Требаше само да помислам на неа,да ја повикам,и таа ќе долеташе.Јас неа ја разбирав и таа мене ме разбираше.Го сакав тој гулаб.Да,ја сакав таа голубица како што мажот ја сака жената,и таа ме сакаше мене.Кога беше болна го осеќав тоа.Ќе дојдеше во мојата соба,и јас ќе бдеам над неа со денови.Ја негував додека не оздрави.Таа беше радост на мојот живот.Ако и бев потребен,ништо друго не беше важно.Додека ја имав неа,ја имав и својата животна цел.А тогаш,една ноќ додека лежев во мракот  како и обично решавав некои проблеми,влета низ отворениот прозорец и застана на мојата маса.Знаев дека и сум потребен,сакаше да ми соопшти нешто важно,па станав и отидов до неа.Ја гледав и знаев дека сака да ми каже дека ќе умре.А тогаш кога сфатив,видов светлост од нејзините очи,снажен сноп на светлина.Да,тоа беше вистинска светлина,силна,блескава,заслепувачка,посилна од светлоста на најаката лампа во мојата лабараторија..Кога гулабот,умре,нешто замина од мојот живот.До тогаш бев сигурен дека ќе ги завршам сите своји замисли,но кога гулабицата замина,знаев дека моето животно дело е завршено…

25 марМалери

И така овие од опозиција на големо минатите денови ја пуштаа оваа песна од Бајага

tRl9Nu_YFu8

Но по се изгледа како што одат работиве 7 пати по ред прво треба во сопствените редови да си ја пуштат оваа песна

tPYMq6WdJZ0

Ги отепа малер кутрите :) )))

04 февМоја мала Анализа за наредните избори

Кликни го iframe>iframe>

Ако имаше неккаов сомнеж кај мене во победата на локалните избори на 24 Март,тогаш по синоќешната промоција на кандидатот за градоначалник на Прилеп МарианРистески целосно ми се распрсна…Колони и Реки од луѓепо улиците во Прилеп (за разлика од неколку стотините  викачи на СДСМ),преполна сала,луѓе кои останаа надвор и атмосфера која значи само победа !Информациите покажуваат дека исто е и во другите поголеми градови…

24 Март дефинитивно не е прашање за кој ќе победи на локалните избори.24 Март е прашање на кој начин Бранко Црвенкоски ќе си оди од чело на СДСМ.

Постојат два начини.Едниот да излези на избори,убедливо да ги изгуби и местото за негово враќање не во СДСМ туку во политиката да заврши.Вториот поверојатен начин ,кој полека  ми се искристализираа после вчерашните и денешните промоции е дека СДСМ нема да излези на избори?!Впрочем и сите настани кои предходеа досега беа игра кои одат во таа насока,

Не од стравот дека ќе изгубат изборите ,туку од заложништвото на само еден човек дека тој ќе изгуби…Вториот начин не е погубен за Бранко на краток рок(на подолг рок ќе го исфрлат на клоци од СДСМ) ,но е погубен за СДСМ!Навистина неможам да замислам некој заради  своите лични интереси  да им ги закопа шансите на неколку големи општини за победа .Треба да си малоумен а да дозволиш  добиените општини Струмица и Куманово,можеби Карпош,Центар,Охрид,Ресен,Гевгелија да ги жртвуваш за некој кој не вреди ни за еден човек од тие општини.

Постои и трета опција ,за која не верувам дека Бранко ќе игра а за игри  е најспособен  а таа е да излезе на избори,да изгуби и повторно поразот да го престави како некаква победа поради некакви негови измислени причини(народот е крив,фалсификати,фашизам,,,)!!!

Навистина Бранко изврши мобилизација на целокупното членство на СДСМ за што искрените нивни членови секогаш се вадат во нивните надворешни разговори,но една работа никако да ја согледаат Бранко изврши уште поголема мобилизација во редовите на ВМРО на сите негови коалициони партии и на голем дел од народот да гласа против СДСМ само заради Бранко!Да не беше Бранко мислам дека владејачката партија никогаш немаше да има толку голем континуиран рејтинг!

Во еден мој напис пост после парламентарните избори реков Бранко работи или е човек  од Груевски!

Мислам дека после овие избори дефинитивно на сите  ќе им се отворат и тие погледи!

04 февTРЕСКАВЕЦ

Од мојата посета на Трескавец 28-08-2010

Image053

Image069Image073Image074Image047Image054Image055Image062Image075

Image072

Од денешниот тажен ден-

pozar500

za-top1pozari

28 декЦрвенковски и неговите чекаат Груевски да падне, а тие да бидат неминовни…

-Убава анализа на Зиков за последните случувања  во Македонија за Капитал

Пренесувам само некои делови од неговата колумна…

Црвенковски и неговите чекаат Груевски да падне, а тие да бидат неминовни…

Црвенковски тврди дека СДСМ не излегува на избори!? Тоа би значело дека сегашните пратеници и градоначалници се откажуваат од своите мандати добиени од граѓаните! Одеднаш остануваат без приходи и привилигеии. Без реална политичка моќ, а со многу неизвесности за сопствената политичка иднина. Тие се првите жртви „принесени пред бога” за сушата која владее во СДСМ! А за Лидерот да си го добие своето бедно алиби -  да остане лидер! Ќе паднат ли на последниот свој испит неговите десетина соработници… Да видиме…

Нема иднина оваа партија!? Барем не ваква каква што ја доживуваме деновиве… И она малку достоинствен простор за опозициско делување на СДСМ под ова лидерство и неговата коалиција од неколку партии се потроши во понеделникот пред Собранието на Македонија! Тоа беше однапред „убиен револт”!

Тешки зборови на очај излегоа од устата на Бранко Црвенковски! Неговите пратеници обезглавени, од понеделникот наваму се и тепани (како што тие велат), мкнати, кинати, вреѓани… Се на се, „политички се обесчестени”!? Но,  во суштина, чии жртви се тие…!? Дали малку подлабоко размислија денес кога главите се избистрени?! Кому му служеа во понеделникот како „топовско месо”!?

А тој! Тој во 2011 година одлучи да биде надвор од Парламентот! А да биде лидер!? Апсурдно, перверзно и некоректно! Та, нели требаше и тој да биде со своите 44 пратеници внатре!? Не е фер и партиски е некоректно…

Затоа, оваа политичка акција, во која Црвенковски го нарече Груевски – Милошевиќ, а понеделникот го прогласи за „македонски 5 октомври” (!?) е само испрдок на нечистата совест на лидерот! Однапред компромитирана акција! Тешките квалификации беа само алиби-точка за најавата дека Црвенковски и неговите, кои се уште во моментов се СДСМ, се повлекуваат од политичкиот ринг – тотално! Но, погрешно е ова! Блиската иднина ќе покаже…
Оттука, демонстрациите во понеделникот ги предводеше Бранко Црвенковски, лице без политички кредибилитет да направи промена!? Таква е перцепцијата на јавноста! Неговиот личен рејтинг во споредба со рејтингот на сопствената партија СДСМ е толку низок што тој практички, нема легитимитет да ја води опозицијата!? Затоа, бројноста на скопските улици беше мала… Членовите и симпатизерите не му веруваат повеќе.

Луѓето во оваа партија, доволно богати и ситуирани од дваесетгодишната македонска расипана транзиција, претежно градски ликови кои на овој или на оној начин се здобија со кеш, во процесот на транзицијата (многумина од нив иако протестираат на Буџетот, едвај чекаа да се донесе, оти имаат финансиски побарувања, а и договори, затоа што нивните фирми безобразно работат тендери и со оваа влада на Никола Груевски!!??), во суштина, денес не сакаат конфликти и не сакаат промени.

Ваквата состојба Бранко Црвенковски добро ја знае. Не сака да си замине и да даде нов креативен импулс во партијата преку избор на нов лидер во партијата и кандидат за премиер (а можеше тоа и во понеделникот на улица да го направи!?), затоа што ја губи комотната позиција на лидер! Широк кабинет, кожена гарнитура, секретарка, возач, кеш! Да биде играч на политичката сцена, а без одговорности за тоа – што ќе каже, што ќе вети, дали нешто од ветеното ќе исполни… За најсилните и најтешките теми во македонското општество не презема одговорност… Едноставно ќе се изгуби кога треба, а се враќа за да прави „пометња”!? Таа позиција се вика „неподнослива леснотија на постоењето”!?

Оттука, Црвенковски подолго време промените во својата парија ги држи на „критичен минимум”! Демек освежува, менува, демек нешто се случува, а практички, таму ништо не мрда… Во оваа партија одамна нема хемија, има раскарани табори, се бараат жртвени јагниња… Нема потреба од драматични менувања… Се функционира… а за она што е лошо, секако, друг е виновен…
На пример, деновиве на еден „пост“ на Фејсбук еден наш колега од една многу гледана емисија, инаку близок на Црвенковски, пишува: „…Следниот пат, наместо јајца и камења, со себе понесете роднини, комшии, браќа и сестри…”!? Несвесно, овој наш колега ја кажа вистината, не сакајќи да признае дека луѓето пред Собранието ги нема оти немаат елементарна доверба!?

Денес во СДСМ сите знаат што се случува и што искрено треба да сторат! Но, не го прават тоа. Заложници се и тие и македонската демократија, воопшто. Насамо ако седнете со нив ќе ви кажат се со неверојатна проникливост. Па, зошто тогаш нема суштински промени!? Оти сите таму чекаат однадвор некој да им ја заврши работата! Или Груевски сам да падне!? Затоа се партија модус вивенди! Прост збир од интереси! И тоа го прават цело време… Чекаат Груевски да падне, а тие да бидат неминовни…

Токму таков е СДСМ денеска.

Заклучувам, драги мои, дека разликата меѓу ВМРО-ДПМНЕ (која се уште е во Го-Го фаза) е што организациите во оваа фаза ги земаат работите и животите во свои раце. А во СДСМ (која е во аристократска фаза) очекуваат и посакуваат средината да стане поволна, без тие да го мрднат газот.

Ајде да размислуваме вака: ако е точно дека Македонија ќе банкротира за шест месеци, како што вели еден од потпретседателите на СДСМ, тогаш нели е логично (ако веќе имаме ваков СДСМ каков што го опишав) кај нив да преовладува теснопартискиот интерес и едноставно, да не преземаат никакви чекори за да ја спасуваат Македонија и Груевски во неа!?

На пример, да го остават премиерот и неговата влада да „искрварат” и во јуни едноставно, да си влетаат во празен простор и да ја освојат власта!? Нели е тоа логично за нив…!?

Па, партиската логика и прагма е докажана и сугерира дека ако Бранко Црвенковски навистина е сигурен дека Македонија под Никола Груевски наскоро ќе банкротира, да го остави да банкротира! Но, мислам дека Црвенковски не е баш најсигурен во оваа теза.

Оттука, подолго време сугерирам дека „утакмицата од понеделникот е наместена”! Црвенковски е заинтересиран единствено за зачувување на партиската фотелја и ако треба,за тоа ќе жртвува многу луѓе!

На пример, објави неизлегување на избори што ќе ги организира Никола Груевски!? Ова би требало да сугерира дека СДСМ ќе се појави на избори кои ќе ги организира некоја друга техничка влада! Ова пак, може да значи дека во догледно време СДСМ нема да се појави на политичката сцена освен на делот за „улични активности”!

Тоа пак, би значело дека сегашните пратеници и градоначалници одеднаш остануваат без приходи и привилигеии. Без реална политичка моќ, а со многу неизвесности за сопствената политичка иднина. Тие се првите жртви „принесени пред бога” за сушата која владее во СДСМ! А за Лидерот да си го добие своето бедно алиби -  да остане лидер. Ќе паднат ли на последниот свој испит неговите десетина соработници… Да видиме.

24 мајТони Дескоски-Грција има проблем со нашето постоење

Универзитетскиот професор и експерт по меѓународно право Тони Дескоски во вчерашната емисија Пресинг на Алфа телевизија вели дека Грција нема проблем со нашето име, туку со нешто многу повеќе од тоа.
-Грција нема проблем со нашето име. Грција има проблем со нешто друго, а тоа е со нас, односно со постоењето на Република Македонија како држава, истакна професорот Дескоски.
Е па “аферим” професоре-ајде еден по еден па конечно да сфатиме!!!
Пред некои 4 години intelect го напишал ова на блогот :
Грчката држава и нивните политичари(читај и нивните Европски подржувачи) во својата стратегија,во своите глави,во својата тактика во преговорите и во својата намера никогаш несакале , ниту денес ниту во иднина постоење на држава со името Македонија и нивната главна цел во преговорите е насочена кон таа своја стратегија !Или државата да не постои или пак ако постои ,тогаш држава со име “Македонија” да не постои. Ако некој сеуште се лаже дека е можен компромис со Грција тогаш или не ја разбира политиката уште помалку историјата на таа политика.

Мојата процена гледајќи ја Грчката стратегија и тактика , државата дефинитивно ке се “распадне” ако се промени името Македонија со било која географска додавка за севкупна употреба , со што директно се менува автентичниот Македонски идентитет,отколку ако истата остане подалеку од рамките на НАТО и ЕУ!Ова не значи дека сум против зачленувањето во Нато и ЕУ ,туку сум против распадот на Македонија!

Kако потврда и поука на ова ете нека ви послужи и интервјуто на потенцијалниот кандидат за премиер на Грција САмарас,како вели дека времето работи за Грција односно не знае точно кога но Скопје (Македонија)нема да постои како единствен политички субјект!
http://www.youtube.com/watch?v=dioYMAxQQuo

25 апрГлупи Бугари

Шо не ќе измислат!!!
Со својата луда пропаганда кон Македонија, како може човек да не заклучи колку се глупи Бугарите.Лошо е да генерализираш ама луѓето што се занимаваат со Македонското прашање во Бугарија како Димитров,Каракачанов и екипите околу нив како нашите гости на блогерајот, ја резилат цела Бугарска нација во очите на Македонецот!Човек да се изнасмее на ваков текст :

Божидар Димитров, директорот на бугарскиот Институт за национална историја ja обвини Македонија дека стои зад кражбата на моштите на Св. Јован Крстител кои биле изложени во црквата Свети Димитрија во градчето Сливен, а ги снемало пред една недела. Со оглед на тоа што и покрај спроведената истрага на бугарската полиција во бугарската јавност немаше сознанија ниту трага од извршителите, на Димитров воопшто не му беше тешко со сензационалистички тврдења вината да ја фрли врз македонските тајни служби. Наводно, како што провоцираше Димитров, негов колега од Македонија му се доверил дека зад кражбата на дел од моштите стојат агенти на македонските тајни служби. Целта била,со анализа на генетскиот материјал да се докаже дека Македонците се директни наследници на Христос.

„Скопје претендира дека Исус Христос е Македонец. Според тоа, Свети Јован Крстител, како негов братучед исто така би требало да е Македонец. И обратно. Идејата им е да направат ДНК тест кој треба да докаже дека гените на Свети Јован се совпаѓаат со ДНК-та на македонската нација“, изјави Димитров.
П.С.Она Глупи е за тие кои ќе се препознаат во нив .На другите искрено им се извинувам!

08 декreprint:Св.Климент Охридски

Св.Климент Охридски

Во историјата на секој народ има големи и бесмртни личности. Има и големи судбоносни епохи кога се раѓа нешто ново, кога се создаваат духовни основи, врз кои со векови потоа се изградува севкупна народна иднина. Таква личност за нас Македонците е Свети Климент Охридски и таква епоха е времето во кое живеел и творел среде нашиот народ.

Свети Климент целиот свој живот го посветил за доброто на Македонскиот народ и Христовата црква во Македонија и тука го остави своето свето тело на 27 Јули, 916 година. Неговиот живот е многу тесно поврзан со Христијанството во Македонија кое почнало да се проповеда уште во времето на светите апостоли.

Свети Климент и Свети Наум како ученици на Св. Кирил и Св. Методиј ги ставија темелите на христијанството и на македонско-славјанската писменост во својата татковина Македонија. Свети Климент е првиот Македонски духовник, учител и книжевник. Оваа негова дејност била цврсто поврзана со вистинското сестрано христијанизирање на македонците, како и основањето и организирањето на првата македонска епископија во Охрид и областа Кутлинчевица. Свети Климент го основал и Охридскиот универзитет, со што отишол со чекор понапред од своите учители. Тој извршил и корекција на некои букви од македонската азбука и ја нарекол кирилица, во чест на својот учител Св. Кирил Солунски.

Св. Климент уште од рана младост е ученик на Светите Браќа Кирил и Методиј. Уште од рана младост се придружил кон македонските рамноапостоли, станал нивни ревносен ученик и последовател. Со право се смета за нивни најдаровит ученик и продолжувател на нивното мисионерско и културно просветно дело. Тој ги придружувал своите големи учители кога отишле на мисионерска работа помеѓу Западните Словени во Моравија и Панонија. Нема сомневања дека им бил вреден помошник и како предавател во тамошните училишта во кои се подготвувале идните свештенослужители и учители на тие Словенски народи. По смртта на Свети Методиј, под притисок на германските свештеници, се вратил заедно со Свети Наум, Горазд, Сава и Ангелариј во својата земја. Најнапред работел во Кутличевица, а подоцна во Охрид и Охридско. Следејќи ги мисионерските методи на своите учители, Св. Климент, набргу по своето доаѓање во Македонија го основал своето Охридско училиште со цел во него да се подготвуваат идните свештенослужители и учители на македонскиот народ. Оваа просветна установа за кусо време прераснала во вистински универзитет, на кои се изучувале покрај богословските науки и класични јазици, филозофија, реторика, музика, градежништво, сликарство, медицина и земјоделство. Ова е всушност првиот Европски универзитет. Во него се школувале повеќе од 3500 ученици. Многумина од нив биле испраќани кај другите словенски браќа за да им послужат во нивното натамошно верско и културно-просветно издигнување, како кај: бугарите, србите, црногорците, чесите, словаците, русите, украинците и кај други народи кои имале сличности со Македонскиот јазик.
Во 893 година Свети Климент бил хронотонисан за епископ. Тој е првиот славјански епископ во македонската-Величка епархија. Оваа македонска епископија од страна на црковните историчари со право се смета за прва организирана црква на Балканскиот Полуостров. Тогашната Бугарска црква, која била организирана по покрстувањето на Бугарите во 864 година, имала латински висок клир. И така Св. Климент, ученикот и соработникот на Македонските и сеславјанските апостоли и просветители Кирил и Методиј, стана прв Македонско-Славјански епископ, виден книжевник и проповедник на Христовото Евангелие во деветиот и десетиот век. Го проповедал Словото Божјо 50 години. Тоа што бил свети апостол Павле за Коринтјаните, тоа постанал св. Климент за простиот словенски народ. Оставил безброј бесмртни дела.

Тој е основоположеник на македонско-славјанската просвета и книжевност во Македонија. Во негово време се положени солидните основи на нашиот литературен јазик, литература, архитектура, на црковната музика, сликарство, народната медицина и на применување на науката во земјоделието.
Климент развил и богата книжевна дејност. Автор е на многу поучни и похвални слова како похвалата на Кирил Филозоф, похвалата на пророкот Захариј и св. Јован Крстител, за Кирил и Методиј, Јован Крстител, Михаил и Гаврил. Но, во неговото творештво преовладуваат поучителните слова кои се однесуваат на општохристијанските светители: Св.Ѓорѓи, Св.Тома, Св.Антониј, потоа слова посветени на Богородица и слова посветени за настаните од животот на Исус Христос.Пред смртта, на болничка постела ја превел книгата “Цветни Триод”.

Самиот Св. Климент и ако бил зафатен со пишувањето на слова и поученија, наоѓал време и за својата учителска работа на Универзитетот, за пастирстување и поучување на своте духовни чеда, за богослужување, за како треба да се обработува земјата, како да се калемат дивите овошки, како да се градат куќите, како да се хранат и како да го пазат своето здравје и здравјето на добитокот. Својот свет дух го предал на својот создател на 27јули 916 година и неговото тело било положено во манастирот во гробот кој што самиот го подготвил со своите раце.
Со ваквата своја мисионерска дејност, Св. Климент стои како Грамодна фигура во самиот почеток и оформување на нашето народно битие.Тропарот на свети Климент Охридски гласи: “Со зборови си ги упатил народите на верата Божја; со делата си се издгинал, преблажена; кон божествен и блажен живот. Со чудеса си ги просветил оние што пристапуваат верно кон тебе, со знаменија си ја осветил темнината. Поради тоа го славиме твојот божествен спомен Клименте”.

19 сепДа се потсетиме!!!

На денешен ден 1942 год…
Vo okolinata na Prilep po teska tortura od strana na bugarskata policija(osloboditelite na Makedonija) ubien e so frlanje vo vardzilnica Rampo Levkov-lavkata(bideki se gleda po prezimeto deka e srbin) narodniot heroj na Jugoslavija od Makedonija. Roden e vo Prilep 9.1 1909
I Kaj seloto Dabnica -mesnost Dabnicki zavoj prilep Bugarskite “osloboditeli” na Makedonija na podmolen nacin masakriraa 18 makedonski(izgleda srpski bile) patrioti.Edinstveno uspeaa da se spasat Petko Velkoski i Tode Risteski-Kelesot koi ostanaa zivi svedoci(mozebi ne bile srbi po prezimeto) za da raskazuvaat za ovoj krvav nastan narecen Dabnicko klanje.
Tie bile osloboditelite na Makedonija!!!

10 јулЛаж

Да обвините некого дека владее со страв а всушност во сопствената партија никој не се осудува да ве искритикува,а тој што ќе ве искритикува буквално го исклучувате !
Да соопштите јавно дека ќе си дадете оставка ако изгубите на избори а после губењето да порачате(пупу не важи) или сменетеме или следетеме !
Да изјавите дека не ви паѓа на памет да се кандидирате за изборите за претседател а после две недели да го сторите баш спротивното!
Да изјавите Ни СДСМ ни свети СДСМ нема да ги спаси оние што биле вмешани во октоподот а потоа ништо да не направите!
Да изјавите за стечајците дека се грев. и да добиете аплауз и овации за изјавата” и да сакам не можам да стигнам, бе брат”(значи од тие кои му аплаудираат)!
Да изјавите Со силата на народот ќе ве победиме“ а после тоа да изгубите на избори и за тоа да го обвините истиот народ!

Тогаш имате работа со човек Голем лаж ,искомплексиран до максимум ,самобендисан,со тешка негативан позадина…

Имав прилика да слушнам две кратки приказни од луѓе што биле во близок контакт со човекот што го изрекол па го погазил погоре напишаното.
Првата беше уште додека беше премиер ,требало да прими некаква делегација од еден наш факултет за организација на некаков семинар,симпузиум или нешто слично за кој требало нормално одредени финансиски средства да се побараат од владата.И после неколку обиди од една делегација од тројца професори(некои и негови бивши професори-приказната е од еден од нив) и покрај неговото ветување неможело да се реализира средбата па се тргнало на алтернативен начин да се ургира кај тогашниот негов најблизок човек исто професор колега на делегацијата и бивш министер за …и за….Одговорот на бившиот министер и сегашен амбасадор бил колку и да” лаже” кој го е.. ќе се потруди да ја заврши работата…
Втората приказна ја слушнав од поранешен негов близок човек член на неговото обезбедување , кој после еден митинг повеќе на шега но со голема доза на иронија му вели абе претседателе многу “лажете” ,тој му враќа со одговорот абе доста …п…. мај….ти многу разбираш…
И толку не е важен тој во целиот напис туку сите останати ,знаеќи ги истите и многу други работи ,како можат не само слепо да го (демек)подржуваат туку ниту една критика не упатиле…
Логиката вели дека таквите луѓе К.. ги боли за Македонија ,освен лични интереси не може ништо друго да ги интересира !!!